ദാതാ വരിഷ്ഠോ ധര്മ്മിഷ്ഠോ യശസ്വീ പുണ്യവാന്സുധീഃ
ദാനി ശ്രേഷ്ഠനും, ധർമ്മനിഷ്ഠനും, പ്രശസ്തനും, പുണ്യവാനും, ബുദ്ധിമാനുമാണ്.
പുരാതനാ വദന്തീതി ബന്ദിനോ ധരണീതലേ
ഭൂമിയിൽ ബന്ദികൾ പറയുന്നത് ഇവ പഴയ കാര്യങ്ങളാണെന്ന്.
ദുര്വാക്യം ദുഃസഹം രാജംസ്തീക്ഷ്ണാസ്ത്രാദപി ജീവിനാമ്
രാജാവേ, ജീവന്മാര്ക്ക് സഹിക്കാനാവാത്ത കഠിനവാക്കുകൾ ആയുധത്തേക്കാൾ മൂർച്ചയുള്ളതാണ്.
ന ദദാമി ദ്വിരുക്തിം തേ പ്രകൃതം കഥയാമ്യഹമ്
ഞാൻ നിനക്ക് രണ്ടാമതൊന്നും പറയില്ല; ഞാൻ സത്യമായ കാര്യമാണ് പറയുന്നു.
സൂര്യ്യചന്ദ്രമനൂനാം ച വംശജാഃ സന്തി സംസദി
ഈ സഭയിൽ സൂര്യവംശത്തിലും ചന്ദ്രവംശത്തിലും പിറന്നവർ ഉണ്ട്.
ശൃണ്വന്തു സര്വേ രാജേന്ദ്രാഃ സദസദ്വക്തുമീശ്വരാഃ
സത്യം അല്ലെങ്കിൽ അസത്യം പറയാൻ കഴിയുന്ന രാജാക്കന്മാർ എല്ലാം കേൾക്കട്ടെ.
ഇത്യുക്ത്വാ രൈണുകേയശ്ച വിരരാമ രണസ്ഥലേ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് രേണുകയുടെ മകനു യുദ്ധഭൂമിയിൽ നിന്നു മൗനം പാലിച്ചു.
കാര്ത്തവീര്യ്യാര്ജുന ഉവാച ശ്രുതോ ധര്മോ മുഖാദ്യേഷാം ത്വം ച തേഷാം ഗുരോര്ഗുരുഃ
കാർത്തവീര്യാർജുനൻ പറഞ്ഞു: ഞാനവരുടെ വായിൽ നിന്ന് ധർമ്മം കേട്ടിട്ടുണ്ട്; നീ അവർക്കിടയിൽ ഗുരുക്കളുടെ ഗുരുവാണ്.
കര്മ്മണാ വാഽപ്യസദ്ബുധ്യാ കരോതി ബ്രഹ്മഭാവനാമ് 3.35.
പ്രവൃത്തിയിലൂടെയോ ശുദ്ധമല്ലാത്ത മനസ്സിലൂടെയോ ആരെങ്കിലും ബ്രഹ്മത്തെ ചിന്തിക്കാം.
അന്തര്ബഹിശ്ച മനനാത്കുരുത കര്മ്മ നിത്യശഃ
അകത്തും പുറത്തും മനസ്സിൽ ആലോചിച്ച് എല്ലായ്പോഴും കര്മ്മം ചെയ്യണം.
സ്വര്ണേ ലോഷ്ടേ ഗൃഹേഽരണ്യേ പംകേ സുസ്നിഗ്ധചന്ദനേ
പൊന്നിലും ചെളിയിലും വീട്ടിലും കാടിലും ചളിയിലും സുഗന്ധമുള്ള ചന്ദനത്തിലും,
സര്വജീവേഷു യോ വിഷ്ണും ഭാവയേത്സമതാ ധിയാ
എല്ലാ ജീവികളിലും സമദർശനത്തോടെ വിഷ്ണുവിനെ ചിന്തിക്കുന്നവൻ,
തപോധനം ബ്രാഹ്മണാനാം തപഃ കല്പതരുര്യഥാ
ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് തപസ്സാണ് ഇഷ്ടം നിറവേറ്റുന്ന മരമുപോലുള്ളത്.
ഐശ്വര്യ്യേ ക്ഷത്രിയാണാം ച വാണിജ്യേ ച തഥാ വിശാമ്
ക്ഷത്രിയന്മാർക്ക് ഐശ്വര്യവും വൈശ്യന്മാർക്ക് വ്യാപാരവുമാണ് പ്രധാനമായത്.
ബ്രാഹ്മണാനാം വിവാദേ ച സ്പൃഹാഽതീവ വിനിന്ദിതാ
ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെ ഇടയിൽ വഴക്കിനുള്ള ആഗ്രഹം വളരെ അപലപനീയമാണ്.
രാഗീ രാജസികം കാര്യ്യം കുരുതേ കര്മ്മ രാഗതഃ
ആസക്തിയുള്ളവൻ ആസക്തിയാൽ രാഗം നിറഞ്ഞ പ്രവൃത്തികൾ ചെയ്യുന്നു.
രാഗതഃ കാമധേനുശ്ച മയാ വൈ യാചിതാ മുനേ
ആസക്തിയാൽ ഞാൻ പോലും, മഹർഷേ, നിന്നോട് കാമധേനുവിനായി അപേക്ഷിച്ചു.
കുതഃ കസ്യ മുനേരസ്തി കാമധേനുസ്ത്വയാ വിനാ
മഹർഷേ, നിന്നില്ലാതെ കാമധേനു എവിടെയാണ്, ആര്ക്കാണ് ലഭ്യമാകുന്നത്?
ത്രിംശദക്ഷൌഹിണീം സേനാം രാജേന്ദ്രാണാം ത്രികോടികാമ് 3.35.
മുപ്പത് അക്ഷൗഹിണി സൈന്യവും മൂന്നു കോടി രാജാവുകളുടെ സേനയും.
ആത്മാനം ഹന്തുമായാന്തമപി വേദാംഗപാരഗമ്
വേദങ്ങളും അതിന്റെ ഉപവിഭാഗങ്ങളും പഠിച്ചവനും സ്വയം കൊല്ലാൻ വരുന്നു.
പ്രായശ്ചിത്തം ഹിംസകാനാം ന വേദേഷു നിരൂപിതമ്
ഹിംസ ചെയ്യുന്നവർക്കായി പ്രായശ്ചിത്തം വേദങ്ങളിൽ നിർദ്ദേശിച്ചിട്ടില്ല.
പിത്രാ തേ നിഹതാ ഭൂപാ മഹാബലപരാക്രമാഃ
നിന്റെ അച്ഛൻ മഹാബലശാലികളായ രാജാക്കളെ സംഹരിച്ചു.
ത്രിഃസപ്തകൃത്വോ നിര്ഭൂപാം കൃത്സ്നാം കര്തും മഹീമിതി
മൂന്ന് ഏഴു തവണ ഭൂമി മുഴുവൻ രാജാക്കളില്ലാതെ ആക്കി.
ക്ഷത്രിയാണാം രണോ ധര്മോ രണേ മൃത്യുര്ന ഗര്ഹിതഃ
ക്ഷത്രിയന്മാർക്ക് യുദ്ധം തന്നെയാണ് ധർമ്മം; യുദ്ധത്തിൽ മരിക്കുന്നത് അപമാനകരമല്ല.
തപോധനാനാം വിപ്രാണാം വാഗ്ബലാനാം യുഗേ യുഗേ
എല്ലാ കാലത്തും തപസ്സുകാരായ ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെ ശക്തി അവരുടെ വാക്കിലും തപസ്സിലും ആണ്.
ക്ഷത്രിയാണാം ബലം യുദ്ധം വ്യാപാരശ്ച ബലം വിശാമ്
ക്ഷത്രിയന്മാർക്ക് ശക്തി യുദ്ധത്തിലാണ്; സാധാരണ ജനങ്ങൾക്ക് അവരുടെ തൊഴിലാണ് ശക്തി.
ഹരൌ ഭക്തിര്ഹരേര്ദാസ്യം വൈഷ്ണവാനാം ബലം ഹരിഃ
വൈഷ്ണവന്മാരുടെ ശക്തി ഹരിയിൽ ഉള്ള ഭക്തിയിലും ഹരിക്ക് സേവനത്തിലും ആണ്; ഹരിയാണ് അവരുടെ സത്യമായ ശക്തി.
ബലം വേഷശ്ച വേശ്യാനാം യോഷിതാം യൌവനം ബലമ്
വേശ്യകൾക്ക് അവരുടെ വേഷമാണ് ശക്തി; സ്ത്രീകൾക്ക് യൗവനം ആണ് ശക്തി.
സതാം സത്യം ബലം മിഥ്യാ ബലമേവാസതാം സദാ 3.35.
സത്പുരുഷന്മാർക്ക് സത്യം ആണ് ശക്തി; അസത്യന്മാർക്ക് എല്ലായ്പ്പോഴും അസത്യം തന്നെയാണ് ശക്തി.
വിദ്യാ ബലം പണ്ഡിതാനാം ധൈര്യ്യം സാഹസിനാം ബലമ്
പണ്ഡിതന്മാർക്ക് വിദ്യയാണ് ശക്തി; ധൈര്യശാലികൾക്ക് ധൈര്യമാണ് ശക്തി.