നാനാപ്രകാരവാദ്യം ച ദുന്ദുഭിം മുരജാദികമ്
വിവിധ തരം മേളങ്ങൾ, ദുന്ദുഭിയും മുരജവും മുഴങ്ങി.
ഉവാച രാമോ രാജേന്ദ്രം രാജേന്ദ്രാണാം ച സംസദി
രാമൻ രാജാക്കന്മാരുടെ സഭയിൽ രാജാധിരാജനോട് സംസാരിച്ചു.
പരശുരാമ ഉവാച വിഷ്ണോരംശസ്യ ശിഷ്യസ്ത്വം ദത്താത്രേയസ്യ ധീമതഃ
പരശുരാമൻ പറഞ്ഞു: നീ വിഷ്ണുവിന്റെ അംശമായ ദത്താത്രേയന്റെ വിദ്യാർത്ഥിയാണ്.
സ്വയം വിദ്വാംശ്ച വേദാംശ്ച ശ്രുത്വാ വേദവിദോ മുഖാത്
നീ തന്നെ പണ്ഡിതനും, വേദങ്ങൾ അറിയുന്നവരുടെ വായിൽ നിന്ന് വേദങ്ങൾ കേട്ടവനും ആണല്ലോ.
ത്വം പൂര്വമഹനോ ലോഭാന്നിരീഹം ബ്രാഹ്മണം കഥമ്
പണ്ടു ദുഷ്ടരെ സംഹരിച്ച നീ, ലാഭത്താൽ കുറ്റമില്ലാത്ത ഒരു ബ്രാഹ്മണനെ എങ്ങനെ ഉപദ്രവിച്ചു?
കിം ഭവിഷ്യതി തേ ഭൂപ പരത്രൈവാനയോര്വധാത്
രാജാവേ, ഇവരെ ഇരുവരെയും കൊല്ലിയത് കൊണ്ട് നിനക്കു ഇനി എന്ത് സംഭവിക്കും?
സത്കീര്ത്തിശ്ചാഥ ദുഷ്കീര്തിഃ കഥാമാത്രാവശേഷിതാ
നല്ല പേരോ, ചീത്ത പേരോ, ഒടുവിൽ കഥ മാത്രം ശേഷിക്കും.
ക്വ ഗതാ കപിലാ ത്വം ക്വ ക്വ വിവാദോ മുനിഃ കുതഃ
കപില എവിടേയ്ക്ക് പോയി? നീ എവിടെയാണ്? വഴക്കു എവിടെ? സന്യാസി എവിടെ നിന്നാണ് വന്നത്?
ത്വാമുപോഷിതമീശം ഹി ദൃഷ്ട്വാ താതോ ഹി ധാര്മികഃ 3.35.
നീ മഹാനായവനെ ആദരിക്കപ്പെടുന്നത് കണ്ടപ്പോൾ, എന്റെ പിതാവായ ധാർമ്മികൻ—
അധീതം വിധിവദ്ദത്തം ബ്രാഹ്മണേഭ്യോ ദിനേ ദിനേ
പഠിച്ചത് എല്ലാ ദിവസവും വിധിപ്രകാരം ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് നൽകി.
ദാതാ വരിഷ്ഠോ ധര്മ്മിഷ്ഠോ യശസ്വീ പുണ്യവാന്സുധീഃ
ദാനി ശ്രേഷ്ഠനും, ധർമ്മനിഷ്ഠനും, പ്രശസ്തനും, പുണ്യവാനും, ബുദ്ധിമാനുമാണ്.
പുരാതനാ വദന്തീതി ബന്ദിനോ ധരണീതലേ
ഭൂമിയിൽ ബന്ദികൾ പറയുന്നത് ഇവ പഴയ കാര്യങ്ങളാണെന്ന്.
ദുര്വാക്യം ദുഃസഹം രാജംസ്തീക്ഷ്ണാസ്ത്രാദപി ജീവിനാമ്
രാജാവേ, ജീവന്മാര്ക്ക് സഹിക്കാനാവാത്ത കഠിനവാക്കുകൾ ആയുധത്തേക്കാൾ മൂർച്ചയുള്ളതാണ്.
ന ദദാമി ദ്വിരുക്തിം തേ പ്രകൃതം കഥയാമ്യഹമ്
ഞാൻ നിനക്ക് രണ്ടാമതൊന്നും പറയില്ല; ഞാൻ സത്യമായ കാര്യമാണ് പറയുന്നു.
സൂര്യ്യചന്ദ്രമനൂനാം ച വംശജാഃ സന്തി സംസദി
ഈ സഭയിൽ സൂര്യവംശത്തിലും ചന്ദ്രവംശത്തിലും പിറന്നവർ ഉണ്ട്.
ശൃണ്വന്തു സര്വേ രാജേന്ദ്രാഃ സദസദ്വക്തുമീശ്വരാഃ
സത്യം അല്ലെങ്കിൽ അസത്യം പറയാൻ കഴിയുന്ന രാജാക്കന്മാർ എല്ലാം കേൾക്കട്ടെ.
ഇത്യുക്ത്വാ രൈണുകേയശ്ച വിരരാമ രണസ്ഥലേ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് രേണുകയുടെ മകനു യുദ്ധഭൂമിയിൽ നിന്നു മൗനം പാലിച്ചു.
കാര്ത്തവീര്യ്യാര്ജുന ഉവാച ശ്രുതോ ധര്മോ മുഖാദ്യേഷാം ത്വം ച തേഷാം ഗുരോര്ഗുരുഃ
കാർത്തവീര്യാർജുനൻ പറഞ്ഞു: ഞാനവരുടെ വായിൽ നിന്ന് ധർമ്മം കേട്ടിട്ടുണ്ട്; നീ അവർക്കിടയിൽ ഗുരുക്കളുടെ ഗുരുവാണ്.
കര്മ്മണാ വാഽപ്യസദ്ബുധ്യാ കരോതി ബ്രഹ്മഭാവനാമ് 3.35.
പ്രവൃത്തിയിലൂടെയോ ശുദ്ധമല്ലാത്ത മനസ്സിലൂടെയോ ആരെങ്കിലും ബ്രഹ്മത്തെ ചിന്തിക്കാം.
അന്തര്ബഹിശ്ച മനനാത്കുരുത കര്മ്മ നിത്യശഃ
അകത്തും പുറത്തും മനസ്സിൽ ആലോചിച്ച് എല്ലായ്പോഴും കര്മ്മം ചെയ്യണം.
സ്വര്ണേ ലോഷ്ടേ ഗൃഹേഽരണ്യേ പംകേ സുസ്നിഗ്ധചന്ദനേ
പൊന്നിലും ചെളിയിലും വീട്ടിലും കാടിലും ചളിയിലും സുഗന്ധമുള്ള ചന്ദനത്തിലും,
സര്വജീവേഷു യോ വിഷ്ണും ഭാവയേത്സമതാ ധിയാ
എല്ലാ ജീവികളിലും സമദർശനത്തോടെ വിഷ്ണുവിനെ ചിന്തിക്കുന്നവൻ,
തപോധനം ബ്രാഹ്മണാനാം തപഃ കല്പതരുര്യഥാ
ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് തപസ്സാണ് ഇഷ്ടം നിറവേറ്റുന്ന മരമുപോലുള്ളത്.
ഐശ്വര്യ്യേ ക്ഷത്രിയാണാം ച വാണിജ്യേ ച തഥാ വിശാമ്
ക്ഷത്രിയന്മാർക്ക് ഐശ്വര്യവും വൈശ്യന്മാർക്ക് വ്യാപാരവുമാണ് പ്രധാനമായത്.
ബ്രാഹ്മണാനാം വിവാദേ ച സ്പൃഹാഽതീവ വിനിന്ദിതാ
ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെ ഇടയിൽ വഴക്കിനുള്ള ആഗ്രഹം വളരെ അപലപനീയമാണ്.
രാഗീ രാജസികം കാര്യ്യം കുരുതേ കര്മ്മ രാഗതഃ
ആസക്തിയുള്ളവൻ ആസക്തിയാൽ രാഗം നിറഞ്ഞ പ്രവൃത്തികൾ ചെയ്യുന്നു.
രാഗതഃ കാമധേനുശ്ച മയാ വൈ യാചിതാ മുനേ
ആസക്തിയാൽ ഞാൻ പോലും, മഹർഷേ, നിന്നോട് കാമധേനുവിനായി അപേക്ഷിച്ചു.
കുതഃ കസ്യ മുനേരസ്തി കാമധേനുസ്ത്വയാ വിനാ
മഹർഷേ, നിന്നില്ലാതെ കാമധേനു എവിടെയാണ്, ആര്ക്കാണ് ലഭ്യമാകുന്നത്?
ത്രിംശദക്ഷൌഹിണീം സേനാം രാജേന്ദ്രാണാം ത്രികോടികാമ് 3.35.
മുപ്പത് അക്ഷൗഹിണി സൈന്യവും മൂന്നു കോടി രാജാവുകളുടെ സേനയും.
ആത്മാനം ഹന്തുമായാന്തമപി വേദാംഗപാരഗമ്
വേദങ്ങളും അതിന്റെ ഉപവിഭാഗങ്ങളും പഠിച്ചവനും സ്വയം കൊല്ലാൻ വരുന്നു.