ബാലാ ദ്വാദശാവര്ഷീയാ വസ്ത്രഭൂഷണഭൂഷിതാ
പന്ത്രണ്ടുവയസ്സുള്ള ഒരു ബാലിക, മനോഹരമായ വസ്ത്രങ്ങളും ആഭരണങ്ങളും ധരിച്ച് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
ആജ്ഞാം ത്വം ദേഹി രാജേന്ദ്ര ത്വദ്ഗേഹാദ്യാമി കാനനമ്
രാജാവേ, ദയവായി അനുമതി തരൂ; നിങ്ങളുടെ വീട്ടിൽ നിന്ന് ഞാൻ കാടിലേക്ക് പോകാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
രുഷ്ടോ വിപ്രോ മാം ശപതേ സംന്യാസീ ച തഥാ ഗുരുഃ
കോപിച്ച ബ്രാഹ്മണനും, സന്യാസിയും, ഗുരുവും എന്നെ ശപിക്കുന്നു.
ചഞ്ചലാനാം ച ഗൃധ്രാണാം കാകാനാം നികരൈഃ സദാ
അശാന്തരായ കഴുകന്മാരുടെയും കാക്കകളുടെയും കൂട്ടങ്ങൾ എന്നെ എപ്പോഴും പീഡിപ്പിക്കുന്നു.
പീഡിതം തൈലയന്ത്രേണ ഭ്രാമിതം തൈലകാരിണാ
എണ്ണയിടുന്ന യന്ത്രത്തിൽ എണ്ണക്കാരൻ ചുറ്റുന്നതുപോലെ ഞാൻ കഠിനമായി പീഡിക്കപ്പെടുന്നു.
നൃത്യന്തി ഗായകാഃ സര്വേ ഗാനം ഗായന്തി മേ ഗൃഹേ
എന്റെ വീട്ടിൽ എല്ലാ ഗായകരും പാടിയും നൃത്തം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നു.
രമണം കുര്വതോ ലോകാന്കേശാകേശി ച കുര്വതഃ
ജനങ്ങളുമായി കാമസുഖത്തിൽ ലീനരായി, മുടി മുടിയിൽพันഞ്ഞ് കിടക്കുന്നു.
മോടകാനി ച പിണ്ഡാനി ശ്മശാനം ശവസംയുതമ്
അവിടെ ഭക്ഷ്യഗോളങ്ങളും പിണ്ടികളും, ശവങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞ ശ്മശാനവും കാണുന്നു.
കൃഷ്ണാമ്ബരാ കൃഷ്ണവര്ണാ നഗ്നാ വൈ മുക്തകേശിനീ ।। 3.34.
കറുത്ത വസ്ത്രം ധരിച്ചും, കറുത്ത നിറവും, നഗ്നയും, മുടി വിടർത്തിയവളും അവിടെ ഉണ്ട്.
നാപിതോ മുണ്ഡതേ മുണ്ഡം ശ്മശ്രുശ്രേണീം ച മേ പ്രിയേ
പ്രിയേ, എന്റെ തലയും താടിയും ആരും മുണ്ഡനം ചെയ്യുന്നില്ല.
പാദുകാ ചര്മരജ്ജൂനാമപശ്യം രാശിമുല്ബണമ്
ചർമ്മം കൊണ്ടുള്ള കയരുകളിൽ നിർമ്മിച്ച പാദുകകളുടെ വലിയ കൂമ്പാരം ഞാൻ കണ്ടു.
വാത്യയാ ഘൂര്ണമാനം ച ശുഷ്കവൃക്ഷം തമുത്ഥിതമ്
കാറ്റിൽ ആടുന്ന ഉണങ്ങിയ ഒരു വൃക്ഷം അവിടെ നിൽക്കുന്നു.
ഗ്രഥിതാം മുണ്ഡമാലാം ച ചൂര്ണമാനാം ച വാത്യയാ
കാറ്റിൽ ചിതറുന്ന, കൂട്ടിയിണക്കിയ മുണ്ടമാലയും ഞാൻ കണ്ടു.
ഭൂതപ്രേതാ മുക്തകേശാ വമന്തശ്വ ഹുതാശനമ്
മുടി വിടർത്തിയ ഭൂതങ്ങളും പ്രേതങ്ങളും അഗ്നി ഛർദ്ദിച്ചു കൊണ്ടിരിക്കുന്നു.
ദഗ്ധജീവം ദഗ്ധവൃക്ഷം വ്യാധിഗ്രസ്തം നരം പരമ്
ദഹിപ്പിക്കപ്പെട്ട ജീവിയും, ചുട്ടുപോയ വൃക്ഷവും, രോഗം പിടിച്ച മനുഷ്യനും അവിടെ ഉണ്ട്.
ഗേഹപര്വതവൃക്ഷാണാം സഹസാ പതനം പരമ്
വീടുകളും പർവതങ്ങളും വൃക്ഷങ്ങളും അപ്രതീക്ഷിതമായി തകർന്നുവീഴുന്നു.
കുക്കുരാണാം ശൃഗാലാനാം രോദനം ച മുഹുര്മുഹുഃ
നായ്ക്കളുടെയും നരിക്കളുടെയും നിലവിളി വീണ്ടും വീണ്ടും കേൾക്കുന്നു.
അധശ്ശിരസ്തൂര്ദ്ധ്വപാദം മുക്തകേശം ദിഗമ്ബരമ്
തല താഴെയും കാലുകൾ മേലെയും, മുടി വിടർത്തിയും, നഗ്നവേഷത്തിൽ ദിശകളിലേക്ക് നോക്കി ഞാൻ കാണുന്നു.
വികൃതാകാരശബ്ദം ച ഗ്രാമാദൌ ദേവ രോദനമ് 3.34.
ദേവനേ, ഗ്രാമങ്ങളിലും മറ്റിടങ്ങളിലും അന്യമായ ശബ്ദങ്ങളും കരയലും ഉയരും.
നൃപതേര്വചനം ശ്രുത്വാ ഹൃദയേന വിദൂയതാ
രാജാവിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ ഹൃദയം വേദനകൊണ്ട് കീറിപ്പോകുന്നു.
മനോരമോവാച പ്രാണാതിരേക പ്രാണേശ ശൃണു വാക്യം ശുഭാവഹമ്
മനോരമ പറഞ്ഞു: ജീവനെക്കാൾ വിലപ്പെട്ട പ്രാണനാഥാ, ശുഭം നൽകുന്ന എന്റെ വാക്കുകൾ കേൾക്കൂ.
നാരായണാംശോ ഭഗവാഞ്ജാമദഗ്ന്യോ മഹാബലീ
ജാമദഗ്നിയുടെ മഹാബലശാലിയായ പുത്രൻ നാരായണന്റെ ഭാഗമാണ്.
ത്രിഃസപ്തകൃത്വോ നിര്ഭൂപാം കരിഷ്യാമി മഹീമിതി
ഭൂമിയിലെ രാജാക്കന്മാരെ ഇരുപത്തൊന്ന് പ്രാവശ്യം നീക്കം ചെയ്യുമെന്ന് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്.
പാപിനം രാവണം ജിത്വാ ശൂരം ത്വമപി മന്യസേ
പാപിയായ രാവണനെ ജയിച്ച ശേഷം നീ തന്നെ വീരനെന്ന് കരുതുന്നു.
യോ ന രക്ഷതി ധര്മ്മം ച തസ്യ കോ രക്ഷിതാ ഭുവി
ധർമ്മം പാലിക്കാത്തവനെ ഭൂമിയിൽ ആരാണ് രക്ഷിക്കുക?
ശുഭാശുഭസ്യ സതതം സാക്ഷീ ധര്മ്മസ്യ കര്മണഃ
നല്ലതിലും ചീത്തയിലും എല്ലായ്പ്പോഴും ധർമ്മം സാക്ഷിയാകുന്നു.
പുത്രദാരാദികം യദ്യത്സര്വൈശ്വര്യ്യം സുധര്മിണാമ്
സത്യധർമ്മികൾക്ക് ഉള്ള മക്കളും ഭാര്യകളും സമ്പത്തും എല്ലാം അവർക്കാണ്.
സംസാരം സ്വപ്നസദൃശം മത്വാ സന്തോഽത്ര ഭാരതേ
ഭാരതാ, ഈ ലോകത്തിലെ ജ്ഞാനികൾ സാംസാരിക ജീവിതം സ്വപ്നംപോലെയാണെന്ന് കരുതുന്നു.
ദത്തേന ദത്തം യജ്ജ്ഞാനം തത്സര്വം വിസ്മൃതം ത്വയാ 3.34.
നൽകിയ ദാനങ്ങളിലൂടെയും യാഗങ്ങളിലൂടെയും ലഭിച്ച ജ്ഞാനം നീ മറന്നുപോയിരിക്കുന്നു.
സുഖാര്ഥേ മൃഗയാം ഗത്വാ തത്രോപോഷ്യ ദ്വിജാശ്രമേ
സുഖത്തിനായി നീ വേട്ടയാടാൻ പോയി, അവിടെ ദ്വിജന്മാരുടെ ആശ്രമത്തിൽ താമസിച്ചു.