നാരായണ ഉവാച ദൂതം പ്രസ്ഥാപയാമാസ കാര്ത്തവീര്യ്യാശ്രമം ഭൃഗുഃ
നാരായണൻ പറഞ്ഞു: ഭൃഗു, കാർത്തവീര്യന്റെ ആശ്രമത്തിലേക്ക് ഒരു ദൂതനെ അയച്ചു.
സ ദൂതഃശീഘ്രമാഗത്യ വസന്തം രാജസംസദി
ആ ദൂതൻ വേഗത്തിൽ എത്തി, രാജസഭയിൽ അവനെ കണ്ടു.
രാമദൂത ഉവാച സ ഭൃഗുര്ഭ്രാതൃഭിഃ സാര്ദ്ധം തത്ര ത്വം ഗന്തുമര്ഹസി
രാമദൂതൻ പറഞ്ഞു: ഭൃഗുവും അവന്റെ സഹോദരന്മാരും ചേർന്ന് നീ അവിടെ പോകണം.
യുദ്ധം കുരു മഹാരാജ ജാതിഭിര്ജ്ഞാതിഭിഃ സഹ
മഹാരാജാവേ, നീ ബന്ധുക്കളും ജാതിക്കാരും കൂടെ കൂട്ടി യുദ്ധം നടത്തണം.
ഇത്യുക്ത്വാ രാമദൂതശ്ചാപ്യഗച്ഛദ്രാമസന്നിധിമ്
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് രാമദൂതൻ രാമന്റെ സന്നിധിയിലേക്ക് പോയി.
ഗച്ഛന്തം സമരം ദൃഷ്ട്വാ പ്രാണേശം സാ മനോരമാ
പ്രാണനാഥൻ യുദ്ധത്തിനായി പോകുന്നത് മനോരമ കണ്ടു.
രാജാ മനോരമാം ദൃഷ്ട്വാ പ്രസന്നവദനേക്ഷണഃ
രാജാവ് സന്തോഷപൂർവ്വം മുഖം പ്രകാശിപ്പിച്ച് മനോരമയെ നോക്കി.
കാര്ത്തവീര്യ്യാര്ജുന ഉവാച സ തിഷ്ഠന്നര്മ്മദാതീരേ രണായ ഭ്രാതൃഭിഃ സഹ
കാർത്തവീര്യാർജുനൻ പറഞ്ഞു: അവൻ ഭ്രാതാക്കളോടൊപ്പം നർമദാതീരത്ത് യുദ്ധത്തിന് തയ്യാറായി നിൽക്കുന്നു.
സമ്പ്രാപ്യ ശങ്കരാച്ഛസ്ത്രം മന്ത്രം ച കവചം ഹരേഃ ।' ത്രിസ്സപ്തകൃത്വോ നിര്ഭൂപാം കര്തുമിച്ഛതി മേദിനീമ്
ശങ്കരനിൽ നിന്ന് ആയുധവും ഹരിയുടെ മന്ത്രവും കവചവും ലഭിച്ച ശേഷം, ഭൂമി മൂന്നു ഏഴു പ്രാവശ്യം രാജാക്കന്മാരില്ലാതെ ആക്കാൻ അവൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
ആന്ദോലയന്തി മേ പ്രാണാ മനഃ സംക്ഷുഭിതം മുഹുഃ 3.34.
എന്റെ പ്രാണൻ കുലുങ്ങുന്നു, മനസ്സ് വീണ്ടും വീണ്ടും അശാന്തമാകുന്നു.
തൈലാഭ്യങ്ഗിതമാത്മാനമപശ്യം ഗര്ദഭോപരി
എനിക്ക് തോന്നി ഞാൻ എണ്ണയിട്ട് കഴുകി ഒരു കഴുതയുടെ മേൽ ഇരിക്കുകയാണ്.
രക്തവസ്ത്രപരീധാനം ലോഹാലങ്കാരഭൂഷിതമ്
ചുവപ്പു വസ്ത്രം ധരിച്ച് ഇരുമ്പ് അലങ്കാരങ്ങൾ അണിഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
ഭസ്മാച്ഛന്നാം ച പൃഥിവീം ജപാപുഷ്പാന്വിതാം സതി
ഭൂമി ചാരകൊണ്ടു മൂടപ്പെട്ടിട്ടും ജപാപുഷ്പങ്ങൾ വിരിഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
മുക്തകേശാം ച നൃത്യന്തീം വിധവാം ഛിന്നനാസികാമ്
വളരുന്ന മുടിയോടെ, മൂക്ക് മുറിഞ്ഞ്, ഒരു വിധവ നൃത്തം ചെയ്യുന്നത് ഞാൻ കണ്ടു.
സശരാമഗ്നിരഹിതാം ചിതാം ഭസ്മസമന്വിതാമ്
അമ്പോ അഗ്നിയുമില്ലാത്ത, ചാരകൊണ്ടു മൂടിയ ചിത ഞാൻ കണ്ടു.
പക്വ താലഫലാകീര്ണാം പൃഥിവീമസ്ഥിസംയുതാമ്
പഴുത്ത താടിൻ പഴങ്ങൾ ചിതറിക്കിടക്കുന്ന, അസ്ഥികൾ കലർന്ന ഭൂമി ഞാൻ കണ്ടു.
പര്വതം ലവണാനാം ച രാശീഭൂതം കപര്ദകമ്
ഉപ്പ് കൂമ്പാരവും, കപർദകങ്ങളുടെ കൂമ്പാരവും ഞാൻ കണ്ടു.
അദൃശം പുഷ്പിതം വൃക്ഷമശോകകരവീരയോഃ
പൂക്കളോടെ വിരിഞ്ഞിരിക്കുന്ന അശോകവും കരവീരവും ഉള്ള വൃക്ഷം ഞാൻ കണ്ടു.
അപശ്യമമ്ബരാത്സൂര്യ്യമണ്ഡലം സമമ്പതദ്ഭുവി 3.34.
ആകാശത്ത് നിന്ന് സൂര്യൻ നേരെ ഭൂമിയിലേക്ക് വീഴുന്നത് ഞാൻ കണ്ടു.
വികൃതാകാരപുരുഷം വികടാസ്യം ദിഗമ്ബരമ്
വികൃതമായ രൂപവും ഭയാനകമായ മുഖവും ഉള്ള, നഗ്നനായ ഒരു മനുഷ്യനെ ഞാൻ കണ്ടു.
ബാലാ ദ്വാദശാവര്ഷീയാ വസ്ത്രഭൂഷണഭൂഷിതാ
പന്ത്രണ്ടുവയസ്സുള്ള ഒരു ബാലിക, മനോഹരമായ വസ്ത്രങ്ങളും ആഭരണങ്ങളും ധരിച്ച് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
ആജ്ഞാം ത്വം ദേഹി രാജേന്ദ്ര ത്വദ്ഗേഹാദ്യാമി കാനനമ്
രാജാവേ, ദയവായി അനുമതി തരൂ; നിങ്ങളുടെ വീട്ടിൽ നിന്ന് ഞാൻ കാടിലേക്ക് പോകാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
രുഷ്ടോ വിപ്രോ മാം ശപതേ സംന്യാസീ ച തഥാ ഗുരുഃ
കോപിച്ച ബ്രാഹ്മണനും, സന്യാസിയും, ഗുരുവും എന്നെ ശപിക്കുന്നു.
ചഞ്ചലാനാം ച ഗൃധ്രാണാം കാകാനാം നികരൈഃ സദാ
അശാന്തരായ കഴുകന്മാരുടെയും കാക്കകളുടെയും കൂട്ടങ്ങൾ എന്നെ എപ്പോഴും പീഡിപ്പിക്കുന്നു.
പീഡിതം തൈലയന്ത്രേണ ഭ്രാമിതം തൈലകാരിണാ
എണ്ണയിടുന്ന യന്ത്രത്തിൽ എണ്ണക്കാരൻ ചുറ്റുന്നതുപോലെ ഞാൻ കഠിനമായി പീഡിക്കപ്പെടുന്നു.
നൃത്യന്തി ഗായകാഃ സര്വേ ഗാനം ഗായന്തി മേ ഗൃഹേ
എന്റെ വീട്ടിൽ എല്ലാ ഗായകരും പാടിയും നൃത്തം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നു.
രമണം കുര്വതോ ലോകാന്കേശാകേശി ച കുര്വതഃ
ജനങ്ങളുമായി കാമസുഖത്തിൽ ലീനരായി, മുടി മുടിയിൽพันഞ്ഞ് കിടക്കുന്നു.
മോടകാനി ച പിണ്ഡാനി ശ്മശാനം ശവസംയുതമ്
അവിടെ ഭക്ഷ്യഗോളങ്ങളും പിണ്ടികളും, ശവങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞ ശ്മശാനവും കാണുന്നു.
കൃഷ്ണാമ്ബരാ കൃഷ്ണവര്ണാ നഗ്നാ വൈ മുക്തകേശിനീ ।। 3.34.
കറുത്ത വസ്ത്രം ധരിച്ചും, കറുത്ത നിറവും, നഗ്നയും, മുടി വിടർത്തിയവളും അവിടെ ഉണ്ട്.
നാപിതോ മുണ്ഡതേ മുണ്ഡം ശ്മശ്രുശ്രേണീം ച മേ പ്രിയേ
പ്രിയേ, എന്റെ തലയും താടിയും ആരും മുണ്ഡനം ചെയ്യുന്നില്ല.