സര്വത്ര ജ്ഞാനിനഃ സന്തഃ കാ സ്ത്രീ ജ്ഞാനവതീ ഭുവി 1.13.
എവിടെയും ജ്ഞാനികൾ വളരെ അപൂർവ്വരാണ്; ഭൂമിയിൽ ജ്ഞാനമുള്ള സ്ത്രീ ആരാണ്?
ന മേ വാഞ്ഛാഽമരത്വേ ച ശക്രത്വേ മോക്ഷവര്ത്മനി
എനിക്ക് അമരത്വത്തിലും, ഇന്ദ്രപദവിയിലും, മോക്ഷമാർഗ്ഗത്തിലും ആഗ്രഹമില്ല.
യാവതീ കാമിനീജാതിര്ജഗത്യാം ജഗദീശ്വര
ജഗദീശ്വരാ, ലോകത്ത് എത്രയോ സ്ത്രീകളുടെ ജാതിയുണ്ട്.
തസ്മൈ ദത്താ ഗുണാഃ സര്വേ രൂപാണി വിവിധാനി ച
അവർക്കെല്ലാവർക്കും എല്ലാ ഗുണങ്ങളും വിവിധ രൂപങ്ങളും നൽകിയിരിക്കുന്നു.
രൂപേണ ച ഗുണേനൈവ തേജസാ വിക്രമേണ ച
രൂപത്തിലും ഗുണത്തിലും, തേജസ്സിലും വീര്യത്തിലും,
ഹരിഭക്തോ ഹരിസമോ ഗാമ്ഭീര്യേ സാഗരോ യഥാ
ഹരിയുടെ ഭക്തനും, ഹരിയോടു തുല്യനും, ഗൗരവത്തിൽ സമുദ്രംപോലെയും,
ചന്ദ്രതുല്യഃ സുദൃശ്യശ്ച കന്ദര്പസമസുന്ദരഃ
ചന്ദ്രനുപോലെ പ്രകാശമുള്ളവനും, കാഴ്ചയ്ക്ക് മനോഹരനും, കാമദേവനുപോലെ സുന്ദരനും,
വാണീ ച സര്വശാസ്ത്രജ്ഞാ പ്രതിഭായാം ഭൃഗോരിവ
വാക്കിലും എല്ലാ ശാസ്ത്രങ്ങളിലും ജ്ഞാനത്തിലും, ബൃഗുവിനെപ്പോലെ ബുദ്ധിയിലും,
ധര്മേ ധര്മസമോ ധര്മീ സത്യേ സത്യവ്രതാധികഃ
ധർമ്മത്തിൽ ധർമ്മനോട് തുല്യനും, സത്യത്തിൽ സത്യവ്രതന്മാരെക്കാൾ ശ്രേഷ്ഠനും,
ഐശ്വര്യ്യേ ശക്രതുല്യശ്ച സഹിഷ്ണുഃ പൃഥിവീസമഃ
ഐശ്വര്യത്തിൽ ഇന്ദ്രനോട് തുല്യനും, ക്ഷമയിൽ ഭൂമിപോലെയും,
അരേ സുരാ യജ്ഞഭാജോ ഘൃതം ഭോക്തും ക്ഷമാ ഭുവി 1.13.
ദേവന്മാരേ, യജ്ഞങ്ങളിൽ ഭാഗം വാങ്ങുന്ന നിങ്ങൾ ഭൂമിയിൽ ഘൃതം അനുഭവിക്കാൻ യോഗ്യരാണ്.
നാരായണ ജഗത്കാന്ത നാഹമേവ ജഗദ്ബഹിഃ
ജഗത്കാന്തനായ നാരായണാ, ഞാൻ ഈ ലോകത്തിൽ നിന്ന് വേറെയൊന്നുമല്ല.
പ്രജാപതേ പുത്രശാപാത്ത്വമപൂജ്യോ മഹീതലേ
പ്രജാപതേ, നിന്റെ മകന്റെ ശാപം മൂലം ഭൂമിയിൽ നിന്നെ ആരും ആരാധിക്കില്ല.
ഹേ ശമ്ഭോ ജ്ഞാനലോപം തേ കരിഷ്യാമി ശപേന ച
ശംഭോ, എന്റെ ശാപം കൊണ്ട് ഞാൻ നിന്റെ ജ്ഞാനം നഷ്ടപ്പെടുത്തും.
യമാധികാരം ദൂരേ ച കരിഷ്യാമി ന സംശയഃ
ഞാൻ യമന്റെ അധികാരം ദൂരെയ്ക്ക് മാറ്റിവെക്കും, ഇതിൽ ഒരു സംശയവും ഇല്ല.
ശപാമി സര്വാനത്രൈവ ജരാം വ്യാധിം വിനാഽധുനാ
ഇവിടെയും ഇപ്പൊഴുതെയും ഞാൻ എല്ലാവർക്കും വൃദ്ധാവസ്ഥയും രോഗവും ശാപമായി നൽകുന്നു.
ഇത്യുക്ത്വാ കൌശികീതീരേ ചാഗച്ഛച്ഛപ്തുമേവ താന്
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് അവൾ കൗശികി നദിയുടെ തീരത്തേക്ക് പോയി അവരെ ശപിക്കാൻ തയ്യാറായി.
താം ശപ്തുമുദ്യതാം ദൃഷ്ട്വാ ബ്രഹ്മാ ദേവപുരോഗമഃ
അവളെ ശപിക്കാൻ ഉദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നതുകണ്ട് ബ്രഹ്മാവും ദേവന്മാരും കൂടെ അവിടെ എത്തി.
തത്ര സ്നാത്വാ ച തുഷ്ടാവ പരമാത്മാനമീശ്വരമ്
അവിടെ കുളിച്ച് ബ്രഹ്മാവ് പരമാത്മാവായ ഈശ്വരനെ സ്തുതിച്ചു.
ബ്രഹ്മോവാച കാന്തഹേതോശ്ച മാ ദേവാഞ്ഛപേത്ത്വം രക്ഷ മാധവ
ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു: പ്രിയപ്പെട്ടവളെക്കായി ദേവന്മാരെ ശപിക്കാൻ അനുവദിക്കരുതേ, മാധവാ, അവരെ രക്ഷിക്കണം.
സ്മരന്തി സാധവഃ സന്തോ ജപന്തി മുനയോ മുദാ 1.13.
ധാർമ്മികരും സന്മാർഗ്ഗികളും നിത്യവും നിന്നെ ഓർക്കുന്നു, സന്യാസിമാർ സന്തോഷത്തോടെ നിന്റെ നാമം ജപിക്കുന്നു.
ശരണാഗതദീനാര്ത്തപരിത്രാണപരായണ
ശരണം പ്രാപിച്ച ദീനരെയും ദുരിതത്തിലായവരെയും രക്ഷിക്കാൻ നീ എപ്പോഴും തയാറാണ്.
പൂജാ മേ പുത്രശാപേന വിഹതാ സാമ്പ്രതം പ്രഭോ
പ്രഭോ, എന്റെ പുത്രനു ലഭിച്ച ശാപം കൊണ്ടാണ് ഇപ്പോൾ എന്റെ പൂജ തടസ്സപ്പെട്ടത്.
സര്വാധികാരോ ബ്രഹ്മാണ്ഡേ ത്വയാ ദത്തഃ പുരാ പ്രഭോ
പ്രഭോ, ഈ ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തിൽ മുഴുവൻ അധികാരം നീ തന്നെയായിരുന്നു മുൻകാലത്ത് നൽകിയിരുന്നത്.
മഹാദേവ ഉവാച ശതമന്വന്തരതപഃഫലേന പുഷ്കരേ പുരാ
മഹാദേവൻ പറഞ്ഞു: പുഷ്കരത്തിൽ, നൂറു മന്വന്തരങ്ങൾ തപസ്സു ചെയ്ത ഫലമായി—
ഐശ്വര്യം വാ ധനം വാഽപി വിദ്യാ വാ വിക്രമോഽഥവാ
—അധികാരമോ, ധനമോ, വിദ്യയോ, വീരത്വമോ—
സര്വാജ്ഞാതം സര്വഗുപ്തമത്യന്തം ദുര്ലഭം പരമ്
—അറിയപ്പെടാത്തതും, മറഞ്ഞിരിക്കുന്നതും, ഏറ്റവും പ്രാപിക്കാനാകാത്തതും—
അഹോ പതിവ്രതാതേജഃ സര്വേഷാം തേജസാം പരമ്
പതിവ്രതയായ സ്ത്രീയുടെ തേജസ് എല്ലാം തേജസ്സിനേക്കാളും ഉന്നതമാണ്.
ധര്മ ഉവാച യാസ്യത്യേവംവിധോ ധര്മസ്ത്വയാ ദത്തഃ പുരാ പ്രഭോ
ധർമ്മൻ പറഞ്ഞു: ഈ വിധത്തിലുള്ള ധർമ്മം മുൻകാലത്ത് നീ തന്നെയായിരുന്നു സ്ഥാപിച്ചത്, പ്രഭോ.
സപ്തമന്വന്തരതപഃഫലേന പരമേശ്വര
ഏഴു മന്വന്തരങ്ങൾ തപസ്സു ചെയ്ത ഫലത്താൽ, പരമേശ്വരാ—