ഇത്യുക്ത്വാ വിരഹാര്ത്താ സാ കന്യാ ചിത്രരഥസ്യ ച 1.13.
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, വേർപാടിന്റെ വേദനയിൽ കിടന്ന ചിത്രരഥന്റെ മകൾ,
വിചേതനാ തത്ര തസ്ഥൌ കാന്തം കൃത്വാ സ്വവക്ഷസി
അവൾ അവളുടെ പ്രിയപ്പെട്ടവനെ നെഞ്ചിലേയ്ക്ക് ചേർത്ത്, അവബോധം നഷ്ടപ്പെട്ട് അവിടെ നിന്നു.
പ്രഭാതേ ചേതനാം പ്രാപ്യ വിലലാപ ഭൃശം മുഹുഃ
പ്രഭാതത്തിൽ അവൾക്ക് ബോധം തിരിച്ചുവന്നു, വീണ്ടും വീണ്ടും അവൾ ദാരുണമായി കരഞ്ഞു.
മാലാവത്യുവാച ത്വമേവ ജഗതാം പാതാ മാം ന പാസി കഥം പ്രഭോ
മാലാവതി പറഞ്ഞു: നീയല്ലേ ലോകങ്ങളുടെ രക്ഷകൻ? എങ്കിൽ എനിക്ക് നീ എങ്ങനെ രക്ഷ നൽകുന്നില്ല, പ്രഭോ?
അയം ഭര്ത്താഽസ്യ ഭാര്യ്യാഽഹം മമേതി തവ മായയാ
നിന്റെ മായയാൽ, ഇവൻ ഭർത്താവാണ്, ഞാൻ ഭാര്യയാണ്, ഇതെല്ലാം എനിക്ക് സ്വന്തമാണെന്ന് തോന്നുന്നു.
ഗന്ധര്വഃ കര്മണാ കാന്തഃ കാന്താഽഹം ചാസ്യ കര്മണാ
കർമ്മഫലത്താൽ അവൻ ഗന്ധർവനും എന്റെ പ്രിയനുമാണ്; അതുപോലെ ഞാൻ അവന്റെ പ്രിയയുമാണ്.
കോ വാ കസ്യ പതിഃ പുത്രഃ കാ വാ കസ്യ പ്രിയാ പ്രഭോ ।। സംയുനക്തി വിധാതാ ച വിനയുക്തി ച കര്മണാ
പ്രഭോ, ആരാണ് ആരുടെ ഭർത്താവോ, ആരാണ് ആരുടെ മകനോ, ആരാണ് ആരുടെ പ്രിയപ്പെട്ടവളോ എന്ന് ആരും ഉറപ്പായി പറയാൻ കഴിയില്ല. സൃഷ്ടികർത്താവ് ഓരോരുത്തരെയും അവരുടെ പ്രവൃത്തികൾക്കനുസരിച്ച് കൂട്ടുകയും വേർതിരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
സംയോഗേ പരമാനന്ദോ വിയോഗേ പ്രാണസങ്കടമ്
കൂട്ടായ്മയിൽ പരമാനന്ദം ഉണ്ടാകുന്നു; വേർപാടിൽ ജീവൻ തന്നെ വേദനിക്കുന്നു.
നശ്വരോ വിഷയഃ സത്യം ഭുവി ഭോഗശ്ച ബാന്ധവഃ
ഭൂമിയിൽ അനുഭവിക്കുന്ന എല്ലാ വസ്തുക്കളും ബന്ധുക്കളും നശ്വരങ്ങളാണ്, ഇതാണ് സത്യം.
തസ്മാത്സന്തഃ സ്വയം ത്യക്ത്വാ പരമൈശ്വര്യമീപ്സിതമ്
അതിനാൽ, സന്മാർഗ്ഗത്തിൽ നിലനിൽക്കുന്ന ജ്ഞാനികൾ സ്വയം ആഗ്രഹിക്കുന്ന ഏറ്റവും വലിയ ഐശ്വര്യവും ഉപേക്ഷിക്കുന്നു.
സര്വത്ര ജ്ഞാനിനഃ സന്തഃ കാ സ്ത്രീ ജ്ഞാനവതീ ഭുവി 1.13.
എവിടെയും ജ്ഞാനികൾ വളരെ അപൂർവ്വരാണ്; ഭൂമിയിൽ ജ്ഞാനമുള്ള സ്ത്രീ ആരാണ്?
ന മേ വാഞ്ഛാഽമരത്വേ ച ശക്രത്വേ മോക്ഷവര്ത്മനി
എനിക്ക് അമരത്വത്തിലും, ഇന്ദ്രപദവിയിലും, മോക്ഷമാർഗ്ഗത്തിലും ആഗ്രഹമില്ല.
യാവതീ കാമിനീജാതിര്ജഗത്യാം ജഗദീശ്വര
ജഗദീശ്വരാ, ലോകത്ത് എത്രയോ സ്ത്രീകളുടെ ജാതിയുണ്ട്.
തസ്മൈ ദത്താ ഗുണാഃ സര്വേ രൂപാണി വിവിധാനി ച
അവർക്കെല്ലാവർക്കും എല്ലാ ഗുണങ്ങളും വിവിധ രൂപങ്ങളും നൽകിയിരിക്കുന്നു.
രൂപേണ ച ഗുണേനൈവ തേജസാ വിക്രമേണ ച
രൂപത്തിലും ഗുണത്തിലും, തേജസ്സിലും വീര്യത്തിലും,
ഹരിഭക്തോ ഹരിസമോ ഗാമ്ഭീര്യേ സാഗരോ യഥാ
ഹരിയുടെ ഭക്തനും, ഹരിയോടു തുല്യനും, ഗൗരവത്തിൽ സമുദ്രംപോലെയും,
ചന്ദ്രതുല്യഃ സുദൃശ്യശ്ച കന്ദര്പസമസുന്ദരഃ
ചന്ദ്രനുപോലെ പ്രകാശമുള്ളവനും, കാഴ്ചയ്ക്ക് മനോഹരനും, കാമദേവനുപോലെ സുന്ദരനും,
വാണീ ച സര്വശാസ്ത്രജ്ഞാ പ്രതിഭായാം ഭൃഗോരിവ
വാക്കിലും എല്ലാ ശാസ്ത്രങ്ങളിലും ജ്ഞാനത്തിലും, ബൃഗുവിനെപ്പോലെ ബുദ്ധിയിലും,
ധര്മേ ധര്മസമോ ധര്മീ സത്യേ സത്യവ്രതാധികഃ
ധർമ്മത്തിൽ ധർമ്മനോട് തുല്യനും, സത്യത്തിൽ സത്യവ്രതന്മാരെക്കാൾ ശ്രേഷ്ഠനും,
ഐശ്വര്യ്യേ ശക്രതുല്യശ്ച സഹിഷ്ണുഃ പൃഥിവീസമഃ
ഐശ്വര്യത്തിൽ ഇന്ദ്രനോട് തുല്യനും, ക്ഷമയിൽ ഭൂമിപോലെയും,
അരേ സുരാ യജ്ഞഭാജോ ഘൃതം ഭോക്തും ക്ഷമാ ഭുവി 1.13.
ദേവന്മാരേ, യജ്ഞങ്ങളിൽ ഭാഗം വാങ്ങുന്ന നിങ്ങൾ ഭൂമിയിൽ ഘൃതം അനുഭവിക്കാൻ യോഗ്യരാണ്.
നാരായണ ജഗത്കാന്ത നാഹമേവ ജഗദ്ബഹിഃ
ജഗത്കാന്തനായ നാരായണാ, ഞാൻ ഈ ലോകത്തിൽ നിന്ന് വേറെയൊന്നുമല്ല.
പ്രജാപതേ പുത്രശാപാത്ത്വമപൂജ്യോ മഹീതലേ
പ്രജാപതേ, നിന്റെ മകന്റെ ശാപം മൂലം ഭൂമിയിൽ നിന്നെ ആരും ആരാധിക്കില്ല.
ഹേ ശമ്ഭോ ജ്ഞാനലോപം തേ കരിഷ്യാമി ശപേന ച
ശംഭോ, എന്റെ ശാപം കൊണ്ട് ഞാൻ നിന്റെ ജ്ഞാനം നഷ്ടപ്പെടുത്തും.
യമാധികാരം ദൂരേ ച കരിഷ്യാമി ന സംശയഃ
ഞാൻ യമന്റെ അധികാരം ദൂരെയ്ക്ക് മാറ്റിവെക്കും, ഇതിൽ ഒരു സംശയവും ഇല്ല.
ശപാമി സര്വാനത്രൈവ ജരാം വ്യാധിം വിനാഽധുനാ
ഇവിടെയും ഇപ്പൊഴുതെയും ഞാൻ എല്ലാവർക്കും വൃദ്ധാവസ്ഥയും രോഗവും ശാപമായി നൽകുന്നു.
ഇത്യുക്ത്വാ കൌശികീതീരേ ചാഗച്ഛച്ഛപ്തുമേവ താന്
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് അവൾ കൗശികി നദിയുടെ തീരത്തേക്ക് പോയി അവരെ ശപിക്കാൻ തയ്യാറായി.
താം ശപ്തുമുദ്യതാം ദൃഷ്ട്വാ ബ്രഹ്മാ ദേവപുരോഗമഃ
അവളെ ശപിക്കാൻ ഉദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നതുകണ്ട് ബ്രഹ്മാവും ദേവന്മാരും കൂടെ അവിടെ എത്തി.
തത്ര സ്നാത്വാ ച തുഷ്ടാവ പരമാത്മാനമീശ്വരമ്
അവിടെ കുളിച്ച് ബ്രഹ്മാവ് പരമാത്മാവായ ഈശ്വരനെ സ്തുതിച്ചു.
ബ്രഹ്മോവാച കാന്തഹേതോശ്ച മാ ദേവാഞ്ഛപേത്ത്വം രക്ഷ മാധവ
ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു: പ്രിയപ്പെട്ടവളെക്കായി ദേവന്മാരെ ശപിക്കാൻ അനുവദിക്കരുതേ, മാധവാ, അവരെ രക്ഷിക്കണം.