നൃപാജ്ഞയാ ച സചിവഃ സര്വം ദൃഷ്ട്വാ മുനേര്ഗൃഹേ
രാജാവിന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം, മന്ത്രിവർഗ്ഗം മുനിയുടെ വീട്ടിൽ എല്ലാം കണ്ടു,
സചിവ ഉവാച വഹ്നികുണ്ഡം യജ്ഞകാഷ്ഠകുശപുഷ്പഫലാന്വിതമ്
മന്ത്രിവർഗ്ഗം പറഞ്ഞു: 'അഗ്നികുണ്ഡം, യജ്ഞക്കടലാസുകൾ, ദർഭ, പൂക്കൾ, ഫലങ്ങൾ എന്നിവയോടെ,'
കൃഷ്ണചര്മസ്രുവസ്രുഗ്ഭിഃ ശിഷ്യസംഘൈശ്ച സംകുലമ്
കൃഷ്ണമൃഗത്വക്കും സ്രുവാദികളും ശിഷ്യസംഘങ്ങളും നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു,
വൃക്ഷചര്മപരീധാനാ ദൃഷ്ടാഃ സര്വേ ജടാധരാഃ
എല്ലാവരും വൃക്ഷത്തോലുടുത്ത് ജടയിട്ടവരായി കണ്ടു,
ചാര്വംഗീ രുദ്രവര്ണാഭാ രക്തപങ്കജലോചനാ
സുന്ദരമായ രൂപവും, രുദ്രനുപമമായ വർണ്ണവും ചുവന്ന താമരപൂക്കളെപ്പോലെയുള്ള കണ്ണുകളും ഉള്ള സ്ത്രീ,
സര്വസമ്പദ്ഗുണാധാരാ സാക്ഷാദിവ ഹരിപ്രിയാ
എല്ലാ ഐശ്വര്യങ്ങളുടെയും ഗുണങ്ങളുടെയും ആധാരമായ, ഹരിയുടെ പ്രിയങ്കരിയായി നേരിട്ട് പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടവളെപ്പോലെയുള്ളവൾ,
മുനിം യയാചേ താം ധേനും നിബദ്ധഃ കാലപാശതഃ
കാലത്തിന്റെ പാശത്തിൽ ബന്ധിക്കപ്പെട്ട്, അവൻ ആ പശുവിനായി മുനിയെ അപേക്ഷിച്ചു,
പുണ്യവാന്ബുദ്ധിമാന്ദൈവാദ്രാജേന്ദ്രോ ഽയാചത ദ്വിജമ്
പുണ്യവാനായും ബുദ്ധിമാനുമായ രാജാവ് ദൈവകൃപയാൽ ആ ദ്വിജനോടു അപേക്ഷിച്ചു.
പാപാത്പ്രജായതേ കര്മ പാപരൂപം ഭയാവഹമ്
പാപം ചെയ്താൽ, ഭയപ്പെടുത്തുന്ന പാപകരമായ പ്രവൃത്തികൾ ജനിക്കുന്നു.
പാപാദ്ഭുക്ത്വാ ച നരകം കുത്സിതം ജന്മ ജീവിനാമ്
പാപം ചെയ്തവൻ നരകത്തിൽ കഷ്ടം അനുഭവിച്ച ശേഷം, ദുർഭാഗ്യമായ ജന്മം ലഭിക്കും.
തേന കുര്വന്തി സന്തശ്ച സന്തതം കര്മണഃ ക്ഷയമ്
അതിനാൽ, സന്മാർഗ്ഗികൾ എപ്പോഴും കർമഫലങ്ങൾ അവസാനിപ്പിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നു.
സാ മാതാ സ പിതാ പുത്രസ്തത്ക്ഷയം കാരയേത്തു യഃ
ആവൾ അമ്മയും, അവൻ അച്ഛനും, മകൻ അതിന്റെ അവസാനം വരുത്തുന്നവനുമാണ്.
ഭക്തവൈദ്യസ്തം നിഹന്തി കൃഷ്ണഭക്തിരസായനാത്
ഭക്തനായ വൈദ്യൻ കൃഷ്ണഭക്തിയുടെ അമൃതംകൊണ്ട് അതിനെ നശിപ്പിക്കുന്നു.
പരിതുഷ്ടാ ജഗദ്ധാത്രീ ഭക്തേഭ്യോ ബുദ്ധിദായിനീ
ലോകത്തെ പോഷിപ്പിക്കുന്ന ദേവി ഭക്തന്മാരിൽ സന്തോഷം പ്രാപിച്ചാൽ, ജ്ഞാനം നൽകുന്നു.
മായാം തസ്മൈ മോഹയിതും ന വിവേകം കദാചന
അവൾക്ക് ഇഷ്ടമായ ഭക്തനോട്, അവൾ ഒരിക്കലും മായയോ അജ്ഞാനമോ അയക്കില്ല.
രാജോവാച മഹ്യം ഭക്തായ ഭക്തേശ ഭക്താനുഗ്രഹകാരക
രാജാവ് പറഞ്ഞു: ഭക്തന്മാരുടെ നാഥാ, ഭക്തന്മാരെ അനുഗ്രഹിക്കുന്നവാ, ഞാൻ നിന്റെ ഭക്തനാണ്—
യുഷ്മദ്വിധാനാം ദാതൄണാമദേയം നാസ്തി ഭാരതേ
നിങ്ങളെപ്പോലെയുള്ള ദാനികള്ക്ക് ഭാരതഭൂമിയിൽ ലഭിക്കാത്തത് ഒന്നുമില്ല.
ഭ്രൂഭംഗലീലാമാത്രേണ തപോരാശേ തപോധന
തപസ്സിന്റെ സമ്പത്തേ, തപസ്സിൽ സമ്പന്നനേ, നീ കണ്പിളർത്തി കളിയോടെ നോക്കിയാൽ പോലും—
മുനിരുവാച ദാനം ദാസ്യാമി വിപ്രോഽഹം ക്ഷത്രിയായ കഥം നൃപ
മുനി പറഞ്ഞു: രാജാവേ, ഞാൻ ബ്രാഹ്മണൻ, ക്ഷത്രിയനോട് എങ്ങനെ ദാനം നൽകും?
കൃഷ്ണേന ദത്താ ഗോലോകേ ബ്രഹ്മണേ പരമാത്മനാ
ഗോലോകത്തിൽ പരമാത്മാവായ കൃഷ്ണൻ ബ്രഹ്മാവിന് നൽകിയതാണിത്.
ബ്രഹ്മണാ ഭൃഗവേ ദത്താ പ്രിയപുത്രായ ഭൂമിപ
ബ്രഹ്മാവ് തന്റെ പ്രിയപുത്രനായ ഭൃഗുവിന് നൽകിയതാണിത്, രാജാവേ.
ഗോലോകജാ കാമധേനുര്ദുര്ലഭാ ഭുവനത്രയേ
ഗോലോകത്തിൽ ജനിച്ച കാമധേനു മൂന്നു ലോകത്തും അപൂർവ്വമാണ്.
നാഹം രേ ഹാലികോ മൂഢസ്തുത്യാ നോത്ഥാപിതോ ബുധഃ
ഹാ, മണ്ടനായ ഹാലികാ, ഞാൻ പ്രശംസകൊണ്ട് ഉയർത്തപ്പെട്ടവൻ അല്ല.
ഗൃഹം ഗച്ഛ ഗൃഹം ഗച്ഛ മേ കോപം നൈവ വര്ദ്ധയ
വീട്ടിലേക്ക് പോ, വീട്ടിലേക്ക് പോ; എന്റെ കോപം കൂട്ടരുത്.
മുനേസ്തദ്വചനം ശ്രുത്വാ ചുകോപ സ നരാധിപഃ
മുനിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട രാജാവ് കോപംകൊണ്ടു.
ഗത്വാ സൈന്യസകാശം സ കോപപ്രസ്ഫുരിതാധരഃ
അവൻ കോപത്തിൽ അധരം വിറയച്ച്, തന്റെ സൈന്യത്തിന്റെ അടുക്കൽ പോയി.
കപിലാസന്നിധിം ഗത്വാ രുരോദ മുനിപുംഗവഃ
കപിലന്റെ സന്നിധിയിൽ എത്തി ആ മഹർഷി കരയാൻ തുടങ്ങി.
രുദന്തം ബ്രാഹ്മണം ദൃഷ്ട്വാ സുരഭിസ്തമുവാച ഹ
ആ ബ്രാഹ്മണനെ കരയുന്നത് കണ്ടു സുരഭി അവനോട് പറഞ്ഞു.
സുരഭിരുവാച ശാസ്താ പാലയിതാ ദാതാ സ്വവസ്തൂനാം ച സന്തതമ്
സുരഭി പറഞ്ഞു: ഭരതാവ്, രക്ഷകൻ, ദാനി — എല്ലാം തനിക്കുള്ളത് തന്നെയാണ് എപ്പോഴും നൽകുന്നത്.
സ്വേച്ഛയാ ചേന്നൃപേന്ദ്രായ മാം ദദാസി തപോധന
തപസ്സിന്റെ ധനമായവനേ, നീ സ്വമേധയാൽ എന്നെ രാജാവിന് നൽകുകയാണെങ്കിൽ,