സംജല്പന്പരമം ബ്രഹ്മ വേദസാരം പരാത്പരമ് 1.13.
അവൻ പരമമായ ബ്രഹ്മവും, വേദങ്ങളുടെ സാരവും, അതിലുമുള്ള ഉന്നതതയും ഉച്ചരിച്ചു.
പ്രാച്യാം കൃത്വാ ശിരഃസ്ഥാനം പശ്ചിമേ ചരണദ്വയമ്
തല കിഴക്കോട്ട്, ഇരുകാലുകളും പടിഞ്ഞാറോട്ട് വെച്ചു,
ഗന്ധര്വരാജസ്തം ദൃഷ്ട്വാ ഭാര്യ്യയാ സഹ തത്ക്ഷണമ്
ഗന്ധർവർരാജാവും ഭാര്യയും ചേർന്ന് ആ സമയത്ത് അവനെ കണ്ടു.
പത്ന്യശ്ച ബാന്ധവാഃ സര്വേ വിലപ്യ രുരുദുര്ഭുശമ്
ഭാര്യകളും ബന്ധുക്കളും എല്ലാവരും വിലപിച്ച് കനത്ത ദുഃഖത്തിൽ കരഞ്ഞു.
പഞ്ചാശദ്യോഷിതാം മധ്യേ പ്രധാനാ മഹിഷീ ച യാ
അഞ്ച്പതു സ്ത്രീകളിൽ പ്രധാനമായ മഹിഷി,
ഉച്ചൈ രുരോദ സാ തീവ്രം കാന്തം കൃത്വാ ച വക്ഷസി
അവൾ കഠിനമായി കരഞ്ഞു, പ്രിയപ്പെട്ടവനെ നെഞ്ചോട് ചേർത്ത് പിടിച്ചു.
മാലാവത്യുവാച ദര്ശനം ദേഹി മാം ബന്ധോ നിമഗ്നാം ശോകസാഗരേ
മാലാവതി പറഞ്ഞു: 'സുഹൃത്തെ, ഞാൻ ദുഃഖസാഗരത്തിൽ മുങ്ങിയിരിക്കുന്നു, ഒരു ദർശനം തരണമേ.'
വിസ്രമ്ഭകേ സുവസനേ രമ്യേ ചന്ദനകാനനേ
വിശ്വാസം നിറഞ്ഞ, മനോഹരമായ വസ്ത്രങ്ങൾ ധരിച്ച, രമണീയമായ ചന്ദനവനത്തിൽ,
ചന്ദനാചലസാന്നിധ്യേ ചാരുചന്ദനകാനനേ
ചന്ദനപർവ്വതത്തിന് സമീപത്തുള്ള മനോഹരമായ ചന്ദനവനത്തിൽ,
ഗന്ധമാദനശൈലൈകദേശേ രമ്യേ നദീതടേ
ഗന്ധമാദനപർവ്വതത്തിലെ മനോഹരമായ ഒരു പ്രദേശത്ത്, നദീതീരത്ത്,
ശ്രീശൈലേ ശ്രീവനേ ദിവ്യേ ശ്രീനിവാസനിഷേവിതേ 1.13.
ശ്രീശൈലത്തിലെ ദിവ്യമായ വനത്തിൽ, ശ്രീനിവാസൻ സേവിച്ചിരുന്ന സ്ഥലത്ത്,
പുരാ യാ യാ കൃതാ ക്രീഡാ വസന്തേ രഹസി ത്വയാ
കാലം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, വസന്തകാലത്ത് നീ എന്നോടൊപ്പം രഹസ്യമായി നടത്തിയ എല്ലാ കളികളും,
സുധാതുല്യേന വചസാ സിക്താഽഹം ച പുരാ ത്വയാ
നീ ഒരിക്കൽ അമൃതത്തോളം മധുരമായ വാക്കുകൾ കൊണ്ട് എന്നെ നനയിച്ചുവല്ലോ,
സാധുനാ സഹ സംസര്ഗോ വൈകുണ്ഠാദപി ദുര്ലഭഃ
നല്ലവരോടൊപ്പം സുഖമായി കഴിയുന്നത് വൈകുണ്ഠത്തേക്കാൾ പോലും ദുർലഭമാണ്.
തസ്മാത്തേഷാം ച വിച്ഛേദഃ സാധുശോകകരഃ പരഃ
അതിനാൽ, അവരിൽ നിന്ന് വേർപെടുന്നത് നല്ലവർക്കു ഏറ്റവും വലിയ ദുഃഖം നൽകുന്നു.
തതോഽപത്യവിയോഗോ ഹി മരണാദതിരിച്യതേ
അതിനാൽ, മകനിൽ നിന്ന് വേർപെടുന്നത് മരണത്തേക്കാൾ വേദനാജനകമാണ്.
ശയനേ ഭോജനേ സ്നാനേ സ്വപ്നേ ജാഗരണേഽപി ച
കിടക്കുമ്പോഴും, ഭക്ഷിക്കുമ്പോഴും, കുളിക്കുമ്പോഴും, സ്വപ്നം കാണുമ്പോഴും, ഉണരുമ്പോഴും,
സര്വശോകം വിസ്മരേത്സ്ത്രീ സ്വാമിസംയോഗമാത്രതഃ
ഭർത്താവിനൊപ്പം ചേരുമ്പോൾ ഒരു സ്ത്രീക്ക് എല്ലാ ദുഃഖവും മറക്കാൻ കഴിയും.
നാതോ വിശിഷ്ടം പശ്യാമി ബാന്ധവം സ്വാമിനാ വിനാ
എന്റെ ഭർത്താവില്ലാതെ എനിക്ക് മറ്റാരും അത്ര പ്രിയപ്പെട്ട ബന്ധുവില്ല.
ഹേ ദിഗീശാശ്ച ദിക്പാലാ ഹേ ധര്മ ത്വം പ്രജാപതേ
ഏ ദിശകളുടെ രക്ഷിതാക്കളേ, ധർമ്മമേ, പ്രജാപതിയേ,
ഇത്യുക്ത്വാ വിരഹാര്ത്താ സാ കന്യാ ചിത്രരഥസ്യ ച 1.13.
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, വേർപാടിന്റെ വേദനയിൽ കിടന്ന ചിത്രരഥന്റെ മകൾ,
വിചേതനാ തത്ര തസ്ഥൌ കാന്തം കൃത്വാ സ്വവക്ഷസി
അവൾ അവളുടെ പ്രിയപ്പെട്ടവനെ നെഞ്ചിലേയ്ക്ക് ചേർത്ത്, അവബോധം നഷ്ടപ്പെട്ട് അവിടെ നിന്നു.
പ്രഭാതേ ചേതനാം പ്രാപ്യ വിലലാപ ഭൃശം മുഹുഃ
പ്രഭാതത്തിൽ അവൾക്ക് ബോധം തിരിച്ചുവന്നു, വീണ്ടും വീണ്ടും അവൾ ദാരുണമായി കരഞ്ഞു.
മാലാവത്യുവാച ത്വമേവ ജഗതാം പാതാ മാം ന പാസി കഥം പ്രഭോ
മാലാവതി പറഞ്ഞു: നീയല്ലേ ലോകങ്ങളുടെ രക്ഷകൻ? എങ്കിൽ എനിക്ക് നീ എങ്ങനെ രക്ഷ നൽകുന്നില്ല, പ്രഭോ?
അയം ഭര്ത്താഽസ്യ ഭാര്യ്യാഽഹം മമേതി തവ മായയാ
നിന്റെ മായയാൽ, ഇവൻ ഭർത്താവാണ്, ഞാൻ ഭാര്യയാണ്, ഇതെല്ലാം എനിക്ക് സ്വന്തമാണെന്ന് തോന്നുന്നു.
ഗന്ധര്വഃ കര്മണാ കാന്തഃ കാന്താഽഹം ചാസ്യ കര്മണാ
കർമ്മഫലത്താൽ അവൻ ഗന്ധർവനും എന്റെ പ്രിയനുമാണ്; അതുപോലെ ഞാൻ അവന്റെ പ്രിയയുമാണ്.
കോ വാ കസ്യ പതിഃ പുത്രഃ കാ വാ കസ്യ പ്രിയാ പ്രഭോ ।। സംയുനക്തി വിധാതാ ച വിനയുക്തി ച കര്മണാ
പ്രഭോ, ആരാണ് ആരുടെ ഭർത്താവോ, ആരാണ് ആരുടെ മകനോ, ആരാണ് ആരുടെ പ്രിയപ്പെട്ടവളോ എന്ന് ആരും ഉറപ്പായി പറയാൻ കഴിയില്ല. സൃഷ്ടികർത്താവ് ഓരോരുത്തരെയും അവരുടെ പ്രവൃത്തികൾക്കനുസരിച്ച് കൂട്ടുകയും വേർതിരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
സംയോഗേ പരമാനന്ദോ വിയോഗേ പ്രാണസങ്കടമ്
കൂട്ടായ്മയിൽ പരമാനന്ദം ഉണ്ടാകുന്നു; വേർപാടിൽ ജീവൻ തന്നെ വേദനിക്കുന്നു.
നശ്വരോ വിഷയഃ സത്യം ഭുവി ഭോഗശ്ച ബാന്ധവഃ
ഭൂമിയിൽ അനുഭവിക്കുന്ന എല്ലാ വസ്തുക്കളും ബന്ധുക്കളും നശ്വരങ്ങളാണ്, ഇതാണ് സത്യം.
തസ്മാത്സന്തഃ സ്വയം ത്യക്ത്വാ പരമൈശ്വര്യമീപ്സിതമ്
അതിനാൽ, സന്മാർഗ്ഗത്തിൽ നിലനിൽക്കുന്ന ജ്ഞാനികൾ സ്വയം ആഗ്രഹിക്കുന്ന ഏറ്റവും വലിയ ഐശ്വര്യവും ഉപേക്ഷിക്കുന്നു.