വ്രതം സമാപ്യ സാ ദുര്ഗാ ദത്ത്വാ ദാനാനി സസ്മിതാ
വ്രതം പൂർത്തിയാക്കി ദുർഗ്ഗാ പുഞ്ചിരിയോടെ ദാനങ്ങൾ നൽകി.
താമ്ബൂലം ച വരം രമ്യം കര്പൂരാദിസുവാസിതമ്
കർപ്പൂരാദികൾ ചേർത്ത് സുഗന്ധമുള്ള രസകരമായ താമ്പൂലവും അവൾ സമർപ്പിച്ചു.
പയഃഫേനനിഭാം ശയ്യാം രമ്യാം സദ്രത്നമഞ്ചകേ രഹസി സ്വാമിനാ സാര്ദ്ധം സുഷ്വാപ പരമേശ്വരീ
പാലിന്റെ നുരയെപ്പോലെ വെളുത്തതും രത്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടതുമായ മനോഹരമായ കിടക്കയിൽ, പരമേശ്വരിയും അവളുടെ ഭർത്താവും ഒറ്റയ്ക്കായി ചേർന്ന് ഉറങ്ങി.
കൈലാസസ്യൈകദേശേ ച രമ്യേ ചന്ദനകാനനേ
കൈലാസത്തിന്റെ ഒരു മനോഹരമായ ഭാഗത്ത്, സുഗന്ധമുള്ള ചന്ദനവനത്തിൽ,
ഭ്രമരധ്വനിസംയുക്തേ പുംസ്കോകിലരുതാശ്രയേ
മധുരമായ തേനീച്ചകളുടെ ഗുഞ്ചലും, ആൺകോകിലയുടെ പാട്ടും നിറഞ്ഞിരുന്ന ആ സ്ഥലത്ത്,
രേതഃപതനകാലേ ച സ വിഷ്ണുര്വിഷ്ണുമായയാ
അവിടെയുണ്ടായിരുന്ന വിത്ത് വീഴുന്ന സമയത്ത്, വിഷ്ണു തന്റെ മായയാൽ,
ജടാവന്തം വിനാ തൈലം കുചൈലം ഭിക്ഷുകം മുനേ
മുനിവേ, എണ്ണയില്ലാത്ത ജടാമുടിയും, മലിനമായ വസ്ത്രവും ധരിച്ച ഭിക്ഷകനായി അവൻ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
അതീവ കൃശഗാത്രം ച ബിഭ്രത്തിലകമുജ്ജ്വലമ്
വളരെ ക്ഷീണിച്ച ശരീരവും, തെളിഞ്ഞ തിലകവും അണിഞ്ഞവനായി,
ആജുഹാവ മഹാദേവമതിവൃദ്ധോഽന്നയാചകഃ
വളരെ വയസ്സായ, ഭക്ഷണത്തിനായി യാചിക്കുന്നവനായി മഹാദേവനെയെ വിളിച്ചു.
ബ്രാഹ്മണ ഉവാച സപ്തരാത്രിവ്രതേഽതീതേ പാരണാകാംക്ഷിണം ക്ഷുധാ
ബ്രാഹ്മണൻ പറഞ്ഞു: ഏഴു രാത്രി വ്രതം പൂർത്തിയാക്കി, ഇപ്പോൾ ഉപവാസം അവസാനിപ്പിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച് വിശന്നിരിക്കുന്നു.
കിം കരോഷി മഹാദേവ ഹേ താത കരുണാനിധേ
നീ എന്താണ് ചെയ്യുന്നത് മഹാദേവാ? കരുണയുടെ സമുദ്രമായ പിതാവേ!
മാതരുത്തിഷ്ഠ മേഽന്നം ത്വം പ്രയച്ഛാദ്യ ശിവം ജലമ്
അമ്മേ, എഴുന്നേല്ക്കൂ! ഇന്നെനിക്ക് അന്നം തരിക, ശിവാ, നീ വെള്ളം തരിക.
മാതര്മാതര്ജഗന്മാതരേഹി നാഹം സ്ഥിതോ ബഹിഃ
അമ്മേ, അമ്മേ, ലോകത്തിന്റെ അമ്മേ, വരിക; ഞാൻ പുറത്തു നിന്നല്ല, അകത്താണ് നിൽക്കുന്നത്.
ഇതി കാകുസ്വരം ശ്രുത്വാ ശിവസ്യോത്തിഷ്ഠതോ മുനേ
ശിവൻ എഴുന്നേൽക്കുമ്പോൾ ആ ദു:ഖഭരിതമായ ശബ്ദം കേട്ട്, മുനിവേ,
ഉത്തസ്ഥൌ പാര്വതീ ത്രസ്താ സൂക്ഷ്മവസ്ത്രം പിധായ ച
പാർവതി ഭയത്തോടെ എഴുന്നേറ്റു, സൂക്ഷ്മവസ്ത്രം ധരിച്ച് ശരീരം മറച്ചു.
ദദര്ശ ബ്രാഹ്മണം ദീനം ജരയാ പരിപീഡിതമ്
അവൾ കഷ്ടത അനുഭവിക്കുന്നതും വൃദ്ധതകൊണ്ട് ദു:ഖിതനുമായ ഒരു ബ്രാഹ്മണനെ കണ്ടു.
തപസ്വിനമശാന്തം ച ശുഷ്കകണ്ഠൌഷ്ഠതാലുകമ്
അവൻ ഒരു തപസ്വി, മനസ്സിൽ ശാന്തിയില്ലാത്തവനും, വരണ്ട തൊണ്ടയും ചുണ്ടും तालുവും ഉള്ളവനുമായിരുന്നു.
ശ്രുത്വാ തദ്വചനം തത്ര നീലകണ്ഠഃ സുധോപമമ്
അവിടെ ആ വാക്കുകൾ കേട്ടു, അമൃതംപോലെ മധുരനായ നീലകണ്ഠൻ,
ശംകര ഉവാച കിന്നാമ ഭവതഃ ക്ഷിപ്രം ജ്ഞാതുമിച്ഛാമി സാമ്പ്രതമ്
ശംകരൻ പറഞ്ഞു: നിനക്ക് എന്താണ് ആവശ്യം? ഉടൻ അറിയാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
പാര്വത്യുവാച അദ്യ മേ സഫലം ജന്മ ബ്രാഹ്മണോ മദ്ഗൃഹേഽതിഥിഃ
പാർവതി പറഞ്ഞു: ഇന്നാണ് എന്റെ ജന്മം ഫലപ്രദമായത്—ഒരു ബ്രാഹ്മണൻ എന്റെ വീട്ടിൽ അതിഥിയായി എത്തി.
അതിഥിഃ പൂജിതോ യേന ത്രിജഗത്തേന പൂജിതമ്
ആതിഥിയെ ആദരിക്കുന്നവൻ മൂന്നു ലോകത്തെയും ആദരിച്ചവനാണ്.
തീര്ഥാന്യതിഥിപാദേഷു ശശ്വത്തിഷ്ഠന്തി നിശ്ചിതമ്
ആതിഥിയുടെ കാലുകളിൽ പുണ്യസ്ഥലങ്ങൾ എല്ലായ്പ്പോഴും നിലകൊള്ളുന്നു എന്നത് ഉറപ്പാണ്.
സ സ്നാതഃ സര്വതീര്ഥേഷു സര്വയജ്ഞേഷു ദീക്ഷിതഃ
അവൻ എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിലും കുളിച്ചവനായി, എല്ലാ യജ്ഞങ്ങളിലും ദീക്ഷയേറ്റവനായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.
മഹാദാനാനി സര്വാണി കൃതാനി തേന ഭൂതലേ
ഭൂമിയിൽ ഉള്ള എല്ലാ മഹാദാനങ്ങളും അവൻ ചെയ്തവനാണ്.
നാനാപ്രകാരപുണ്യാനി വേദോക്താനി ച യാനി വൈ
വേദങ്ങളിൽ പറഞ്ഞിട്ടുള്ള വിവിധതരത്തിലുള്ള പുണ്യങ്ങൾ എല്ലാം അവനിൽ സമ്പൂർണ്ണമാണ്.
അപൂജിതോഽതിഥിര്യസ്യ ഭവനാദ്വിനിവര്ത്തതേ
ആതിഥിയെ ആദരിക്കാതെ അയാൾ വീട്ടിൽ നിന്നു പോകുന്നുവെങ്കിൽ—
യാനി കാനി ച പാപാനി ബ്രഹ്മഹത്യാദികാനി ച
എന്തുതരത്തിലുള്ള പാപങ്ങളുണ്ടായാലും, ബ്രാഹ്മണഹത്യപോലുള്ളവയാകട്ടെ—
ബ്രാഹ്മണ ഉവാച ക്ഷുത്തൃഡ്ഭ്യാം പീഡിതോ മാതര്വചനം ച ശ്രുതൌ ശ്രുതമ്
ബ്രാഹ്മണൻ പറഞ്ഞു: വിശപ്പും ദാഹവും കൊണ്ടു പീഡിതനായി, അമ്മയുടെ കല്പന ശാസ്ത്രത്തിൽ കേട്ടതുപോലെ—
വ്യാധിയുക്തോ നിരാഹാരോ യദാ വാഽനശനവ്രതീ
രോഗം ബാധിച്ച്, ഭക്ഷണം ഇല്ലാതെ, ഉപവാസം പാലിക്കുമ്പോൾ—
പാര്വത്യുവാച ദാസ്യാമി ഭോക്തും ത്വാമദ്യ മജ്ജന്മ സഫലം കുരു
പാർവതി പറഞ്ഞു: ഇന്ന് ഞാൻ നിന്നെ ഭക്ഷണം കഴിക്കാൻ കൊടുക്കാം; എന്റെ ജന്മം ഫലപ്രദമാക്കൂ.