ഇത്യുക്ത്വാ ബ്രഹ്മണഃ പുത്രോ ഗൃഹീത്വാ ശങ്കരം മുനേ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ബ്രഹ്മാവിന്റെ മകൻ ശങ്കരനെ പിടിച്ചു.
ദൃഷ്ട്വാ ശിവം ഗൃഹ്യമാണം കുമാരേണ ച പാര്വതീ
കുമാരൻ ശിവനെ പിടിക്കുന്നതു കണ്ടു പാർവതി—
വിചിന്ത്യ മനസാ സാധ്വീത്യേവമേവ ദുരത്യയമ്
അവൾ മനസ്സിൽ ആലോചിച്ചു: ഇതു യഥാർത്ഥത്തിൽ അതിക്രമിക്കാൻ കഴിയാത്തതാണെന്ന്.
ഏതസ്മിന്നന്തരേ ദേവാഃ പാര്വതീസഹിതാസ്തദാ
അപ്പോൾ തന്നെ, പാർവതിയോടൊപ്പം ദേവന്മാർ അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
കോടിസൂര്യ്യപ്രഭോര്ധ്വം ച പ്രജ്വലന്തം ദിശോ ദശ
അവർ കണ്ടത്: കോടികൾ സൂര്യന്മാരെക്കാൾ പ്രകാശമുള്ള ഒരു ജ്വാല പത്ത് ദിക്കുകളിലേക്കും പടർന്നുനിന്നു.
വിഷ്ണുരുവാച സോഽയം തേ ഷോഡശാംശശ്ച കേ വയം യോ മഹാവിരാട്
വിഷ്ണു പറഞ്ഞു: ഇവൻ നിന്റെ പതിനാറിൽ ഒരു ഭാഗം മാത്രമാണ്; മഹാവിരാടിനൊപ്പം ഞങ്ങൾ ആരാണ്?
ബ്രഹ്മോവാച സ്തോതും തദ്വര്ണിതുമഹം ശക്തഃ കിം സ്തൌമി തത്പരഃ
ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു: അവനെ സ്തുതിക്കാനും വിവരിക്കാനും എനിക്ക് കഴിയുമോ? പരമനായി അവനെ എങ്ങനെ സ്തുതിക്കാം?
ദേവാ ഉചുഃ സ്തോതും ന ശക്താ വേദാ യം ന ച ശക്താ സരസ്വതീ
ദേവന്മാർ പറഞ്ഞു: വേദങ്ങൾക്കും അവനെ സ്തുതിക്കാൻ കഴിയില്ല, സരസ്വതിക്കും കഴിയില്ല.
മുനയ ഉചുഃ സ്തോതുമീശാ ന വാണീ ച ത്വാം വാങ്മനസയോഃ പരമ്
മുനികൾ പറഞ്ഞു: വാക്കിനും നിന്നെ സ്തുതിക്കാൻ കഴിയില്ല, നീ വാക്കിനും മനസ്സിനും അതീതനാണ്.
സരസ്വത്യുവാച കിഞ്ചിന്ന ശക്താ ത്വാം സ്തോതുമഹോ വാങ്മനസോഃ പരമ്
സരസ്വതി പറഞ്ഞു: വാക്കിനും മനസ്സിനും അതീതനായ നിന്നെ ഞാൻ സ്തുതിക്കാൻ കഴിയില്ല.
സാവിത്ര്യുവാച കിം സ്തൌമി സ്ത്രീസ്വഭാവേന സര്വകാരണകാരണമ്
സാവിത്രി പറഞ്ഞു: സ്ത്രീസ്വഭാവമുള്ള ഞാൻ എല്ലാറ്റിനും കാരണമാകുന്നവനെ എങ്ങനെ സ്തുതിക്കാം?
ലക്ഷ്മീരുവാച കിം സ്തൌമി ത്വത്കലാസൃഷ്ടാ ജഗതാം ബീജകാരണമ്
ലക്ഷ്മി പറഞ്ഞു: എന്റെ ശക്തികളും നിന്നിൽ നിന്നാണ്; ലോകങ്ങൾക്ക് വിത്തായ നിന്നെ ഞാൻ എങ്ങനെ സ്തുതിക്കാം?
ഹിമാലയ ഉവാച സ്തോതും സമുദ്യതം ക്ഷുദ്രഃ കിം സ്തൌമി സ്തോതുമക്ഷമഃ
ഹിമാലയം പറഞ്ഞു: സ്തുതിക്കാൻ ആഗ്രഹമുണ്ടെങ്കിലും ഞാൻ ചെറുതാണ്; സ്തുതിക്കാൻ അർഹതയില്ലാതെ എങ്ങനെ സ്തുതിക്കാം?
ക്രമേണ സര്വേ തം സ്തുത്വാ ദേവാ വിരരമുര്മുനേ
മുനിയേ, ഓരോരുത്തരും സ്തുതി അർപ്പിച്ച് ദേവന്മാർ എല്ലാം മൗനമായി.
ധൌതവസ്ത്രാ ജടാഭാരം ബിഭ്രതീ സുവ്രതാ വ്രതേ
കഴുകിയ വസ്ത്രം ധരിച്ച്, ജടാമുടിയുമായി, വ്രതത്തിൽ ഉറച്ചവൾ ആ വ്രതം അനുഷ്ഠിച്ചു.
ജ്വലദഗ്നിശിഖാരൂപാ തേജോമൂര്തിമതീ സതീ
ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നിശിഖയെപ്പോലെയുള്ള രൂപം, തേജസ്സിന്റെ സാക്ഷാത്കാരമായ സതിയാണ് അവൾ.
പാര്വത്യുവാച കേ വാ ജാനന്തി വേദജ്ഞാ വേദാ വാ വേദകാരകാഃ
പാർവതി ചോദിച്ചു: വേദങ്ങൾ അറിയുന്നവരാണോ, വേദങ്ങളാണോ, അതോ വേദങ്ങൾ രചിച്ചവരാണോ യഥാർത്ഥത്തിൽ അറിയുന്നത്?
ത്വദംശാസ്ത്വാം ന ജാനന്തി കഥം ജ്ഞാസ്യന്തി തേ കലാഃ
നിന്റെ ഭാഗങ്ങൾ പോലും നിന്നെ അറിയുന്നില്ലെങ്കിൽ, നിന്റെ രൂപങ്ങൾ എങ്ങനെയാണ് നിന്നെ അറിയാൻ കഴിയുക?
സൂക്ഷ്മാത്സൂക്ഷ്മതമോഽവ്യക്തഃ സ്ഥൂലാത്സ്ഥൂലതമോ മഹാന്
നീ അതി സൂക്ഷ്മനിൽപോലും സൂക്ഷ്മൻ, അവ്യക്തൻ; അതി വലുതിൽപോലും വലുത്, പരമൻ.
കാര്യ്യം ത്വം കാരണം ത്വം ച കാരണാനാം ച കാരണമ്
നീ ഫലവും, കാരണം തന്നെയും, എല്ലാകാരണങ്ങൾക്കും കാരണം തന്നെയും ആകുന്നു.
നിര്ലിപ്തോ നിര്ഗുണഃ സാക്ഷീ സ്വാത്മാരാമഃ പരാത്പരഃ സഗുണസ്ത്വം പ്രാകൃതികഃ കലയാ സൃഷ്ടിഹേതവേ
നീ ആസ്വാദനങ്ങളില്ലാത്തവൻ, ഗുണങ്ങളില്ലാത്തവൻ, സാക്ഷി, സ്വയം ആനന്ദിക്കുന്നവൻ, പരമത്തിൽപോലും അതീതൻ; എന്നിരുന്നാലും, സൃഷ്ടിക്കായി, ഗുണങ്ങളോടെ പ്രകൃതിരൂപത്തിൽ ഭാഗികമായി പ്രത്യക്ഷനാകുന്നു.
പ്രകൃതിസ്ത്വം പുമാംസ്ത്വം ച വേദാഽന്യോ ന ക്വചിദ്ഭവേത്
നീ പ്രകൃതിയും, പുരുഷനും തന്നെയാണ്; നിന്നിൽ നിന്ന് വേറെയായി വേദം എവിടെയും ഇല്ല.
കര്മ ത്വം കര്മബീജം ത്വം കര്മണാം ഫലദായകഃ കേചിച്ചതുര്ഭുജം ശാന്തം ലക്ഷ്മീകാന്തം മനോഹരമ്
നീ തന്നെ കര്മം, കര്മത്തിന്റെ വിത്ത്, കര്മഫലദാതാവും ആകുന്നു; ചിലർ നിന്നെ ചതുര്ബുജൻ, ശാന്തൻ, ലക്ഷ്മിയുടെ പ്രിയൻ, മനോഹരൻ എന്നിങ്ങനെ കാണുന്നു.
വൈഷ്ണവാശ്ചൈവ സാകാരം കമനീയം മനോഹരമ്
വൈഷ്ണവന്മാർ നിന്നെ സാകാരമായും, ആകർഷകമായും, മനോഹരനായും കാണുന്നു.
ദ്വിഭുജം കമനീയം ച കിശോരം ശ്യാമസുന്ദരമ്
രണ്ടു കൈകളോടെ, മനോഹരനും, യൗവനത്തിൽ, കറുത്തും സുന്ദരനുമായും കാണുന്നു.
ഏവം തേജസ്വിനം ഭക്താഃ സേവന്തേ സന്തതം മുദാ ൧൩. ആവിര്ഭൂതാ സുരാണാം ച വധായ ബ്രഹ്മണാ സ്തുതാ
ഇങ്ങനെ ഭക്തർ സന്തോഷത്തോടെ എപ്പോഴും ഈ പ്രകാശവാനായ നിന്നെ സേവിക്കുന്നു; ദേവന്മാരുടെ ശത്രുക്കളെ നശിപ്പിക്കാൻ ബ്രഹ്മാവിന്റെ സ്തുതിയോടെ നീ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
നിത്യാ തേജസ്ത്വരൂപാഽഹം ധൃത്വാ വൈ വിഗ്രഹം വിഭോ
ഞാൻ എപ്പോഴും പ്രകാശസ്വരൂപയാണു്; ഭഗവനേ, ഒരു രൂപം ധരിച്ചിരിക്കുന്നു.
മായയാ തവ മായാഽഹം മോഹയിത്വാഽസുരാന്പുരാ
നിന്റെ മായയാൽ ഞാൻ തന്നെ മായയായാണ്; മുമ്പ് അസുരന്മാരെ ഭ്രമിപ്പിച്ചു.
തതോഽഹം സംസ്തുതാ ദേവൈസ്താരകാക്ഷേണ പീഡിതൈഃ
അപ്പോൾ താറകന്റെ പീഡനത്തിൽ ദേവന്മാർ എന്നെ സ്തുതിച്ചു.
ത്യക്ത്വാ ദേഹം ദക്ഷയജ്ഞേ ശിവാഽഹം ശിവനിന്ദയാ
ദക്ഷന്റെ യാഗത്തിൽ ശരീരം ഉപേക്ഷിച്ച്, ശിവനോടുള്ള അപമാനത്താൽ ഞാൻ ശിവയായി.