പാര്വത്യുവാച ബലവാഁല്ലൌകികോ വേദാല്ലോകാചാരം ച കസ്ത്യജേത്
പാർവതി പറഞ്ഞു: ശക്തനായവൻ ആരാണ് ലോകചാരവും വേദവും ഉപേക്ഷിക്കുക?
വേദേ പ്രകൃതിപുംസോശ്ച ഗരീയാന്പുരുഷോ ധ്രുവമ്
വേദത്തിൽ, ആദിമ പുരുഷനും സ്ത്രീയും തമ്മിൽ, പുരുഷൻ തന്നെ വലിയവനാണ്.
ബൃഹസ്പതിരുവാച ശ്രീകൃഷ്ണശ്ച ദ്വയോഃ സ്രഷ്ടാ സമൌ പ്രകൃതിപൂരുഷൌ
ബൃഹസ്പതി പറഞ്ഞു: ശ്രീകൃഷ്ണൻ ഇരുവരുടെയും സ്രഷ്ടാവാണ്; പ്രകൃതിയും പുരുഷനും ഒരുമിച്ചാണ്.
പാര്വത്യുവാച പുമാന്ഗരീയാന്പ്രകൃതേസ്തഥൈവ ന തതശ്ച സാ
പാർവതി പറഞ്ഞു: പുരുഷൻ പ്രകൃതിയെക്കാൾ വലിയവനാണ്, അവളോ അവനെക്കാൾ വലിയവളല്ല.
ഏതസ്മിന്നന്തരേ ദേവാ മുനയസ്തത്ര സംസദി
അതിനിടയിൽ ദേവന്മാരും ഋഷിമാരും ആ സഭയിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു.
പാര്ഷദൈസ്സംപരിവൃതം യുതം ശ്യാമൈശ്ചതുര്ഭുജൈഃ അവരുഹ്യ മുദാ യാനാദാജഗാമ സഭാതലമ്
സഹായികളും കറുത്ത നാലു കൈകളുള്ളവരും ചുറ്റിപ്പറ്റി, സന്തോഷത്തോടെ വാഹനങ്ങളിൽ നിന്ന് ഇറങ്ങി, അവർ സഭയിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു.
തുഷ്ടുവുസ്തം സുരേന്ദ്രാസ്തേ ദേവം വൈകുണ്ഠവാസിനമ്
ആ ദേവന്മാരുടെ പ്രഭുക്കൾ വൈകുണ്ഠത്തിൽ വസിക്കുന്ന ദൈവത്തെ സ്തുതിച്ചു.
ലക്ഷ്മീസരസ്വതീകാന്തം ശാന്തം തം സുമനോഹരമ്
അവൻ ലക്ഷ്മിയും സരസ്വതിയും പ്രിയപ്പെട്ടവനാണ്, ശാന്തനും അതിമനോഹരനും ആണവൻ.
കോടികന്ദര്പലാവണ്യം കോടിചന്ദ്രസമപ്രഭമ്
അവനിൽ കോടിയോളം മന്മഥന്റെ സൗന്ദര്യവും കോടിയോളം ചന്ദ്രന്റെ പ്രകാശവും ഉണ്ട്.
സേവ്യം ബ്രഹ്മാദിദേവൈശ്ച സേവകൈഃ സതതം സ്തുതമ്
ബ്രഹ്മാവും മറ്റു ദേവന്മാരും അവനെ സേവിക്കുന്നു, സേവകർ എന്നും അവനെ സ്തുതിക്കുന്നു.
വാസയാമാസ തം തേ ച രത്നസിംഹാസനേ വരേ
അവർ അവനെ അതിമനോഹരമായ രത്നസിംഹാസനത്തിൽ ഇരുത്തി.
സമ്പുടാഞ്ജലയഃ സര്വേ പുലകാങ്ഗാശ്രുലോചനാഃ
എല്ലാവരും കയ്യുകൂപ്പി, ശരീരത്തിൽ പുളകവും കണ്ണുകളിൽ കണ്ണീരുമോടെ നിന്നു.
സസ്മിതസ്താംശ്ച പപ്രച്ഛ സര്വം മധുരയാ ഗിരാ
അവൻ പുഞ്ചിരിയോടെ, മധുരമായ വാക്കുകളിൽ എല്ലാവരോടും ചോദിച്ചു.
ശ്രീനാരായണ ഉവാച സര്വേ ശക്ത്യാ യയാ വിശ്വേ ശക്തിമന്തോ ഹി ജീവിനഃ
ശ്രീനാരായണൻ പറഞ്ഞു: ഈ ലോകത്തിലെ എല്ലാ ജീവികളും ആ ശക്തിയാൽ ശക്തിയുള്ളവരാണ്.
ബ്രഹ്മാദിതൃണപര്യ്യന്തം സര്വം പ്രാകൃതികം ജഗത്
ബ്രഹ്മാവിൽ നിന്ന് പുല്ല് വരെ, ഈ ലോകം മുഴുവൻ പ്രകൃതിയിലാണ്.
ആവിര്ഭൂതാ ച സാ മത്തഃ സൃഷ്ടൌ ദേവീ മദിച്ഛയാ
സൃഷ്ടിക്കായി, എന്റെ ഇച്ഛപ്രകാരം, ആ ദേവി എന്നിൽ നിന്ന് പ്രത്യക്ഷമായി.
പ്രകൃതിഃ സൃഷ്ടികര്ത്രീ ച സര്വേഷാം ജനനീ പരാ
പ്രകൃതിയാണ് സൃഷ്ടിയുടെ കർത്താവും എല്ലാം ജനിപ്പിക്കുന്ന പരാമാതാവും.
സുചിരം തപസാ തപ്തം ശംഭുനാ ധ്യായതാ ച മാമ്
ശംഭു ദീർഘകാലം തപസ്സു ചെയ്തു, എന്നെ ധ്യാനിച്ചു.
വ്രതം ച ലോകശിക്ഷാര്ഥമസ്യാ ന സ്വാര്ഥമേവ ച
ലോകത്തിന് പാഠം പഠിപ്പിക്കാനാണ് ഈ വ്രതം, സ്വാർത്ഥത്തിനല്ല.
മായയാ മോഹിതാഃ സര്വേ കിമസ്യാ വാസ്തവം വ്രതമ്
എല്ലാവരും മായയാൽ മോഹിതരാണ്; അവള്ക്ക് യഥാർത്ഥ വ്രതം എന്ത് ഉണ്ടാകും?
സുരേശ്വരാ മദംശാശ്ച ബ്രഹ്മശക്തിമഹേശ്വരാഃ
ദേവന്മാരുടെ പ്രഭുക്കളും, മദത്തിന്റെ അംശങ്ങളും, ബ്രഹ്മാവിന്റെ ശക്തിയും, മഹേശ്വരന്മാരും—
മൃദാ വിനാ ഘടം കര്ത്തും കുലാലശ്ച യഥാഽക്ഷമഃ
കുമ്മായം ഇല്ലാതെ ഒരു കുശവൻ പാത്രം ഉണ്ടാക്കാൻ കഴിയാത്തതുപോലെ,
വിനാ ശക്ത്യാ തഥാഽഹം ച സ്വസൃഷ്ടിം കര്തുമക്ഷമഃ
അങ്ങനെ തന്നെ, ശക്തി ഇല്ലാതെ ഞാൻ എന്റെ സൃഷ്ടി സൃഷ്ടിക്കാൻ കഴിയില്ല.
അഹമാത്മാ ഹി നിര്ലിപ്തോഽദൃശ്യഃ സാക്ഷീ ച ദേഹിനാമ്
ഞാൻ ആത്മാവാണ്, അശുദ്ധിയൊന്നും തൊടാത്തത്, കാണാനാവാത്തത്, ശരീരധാരികളുടെയെല്ലാം സാക്ഷിയാണ്.
അഹം നിത്യഃ ശരീരീ ച ഭാനുവിഗ്രഹവിഗ്രഹഃ
ഞാൻ ശാശ്വതനും ശരീരധാരിയും, എന്റെ രൂപം സൂര്യന്റെ രൂപമാണ്.
അഹമാത്മാ മനോ ബ്രഹ്മാ ജ്ഞാനരൂപോ മഹേശ്വരഃ
ഞാൻ ആത്മാവും മനസ്സും ബ്രഹ്മാവും, ജ്ഞാനത്തിന്റെ സ്വരൂപവും മഹേശ്വരനുമാണ്.
മേധാ നിദ്രാദയശ്ചൈതാഃ സര്വാശ്ച പ്രകൃതേഃ കലാഃ
ബുദ്ധി, ഉറക്കം തുടങ്ങിയവയും, ഇവയൊക്കെയും പ്രകൃതിയുടെ ശക്തികളാണ്.
അഹം ഗോലോകനാഥശ്ച വൈകുണ്ഠേശഃ സനാതനഃ ചതുര്ഭുജോഽത്ര ദേവേശോ ലക്ഷ്മീശഃ പാര്ഷദൈര്വൃതഃ
ഞാൻ ഗോലോകത്തിന്റെ നാഥനും, വൈകുണ്ഠത്തിലെ ശാശ്വതനാഥനും, ഇവിടെ നാലു കൈകളുള്ള ദേവന്മാരുടെ ഇശ്വരനും, ലക്ഷ്മിയുടെ പ്രഭുവും, അനുചരന്മാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടവനും ആകുന്നു.
ഊര്ധ്വ പരശ്ച വൈകുണ്ഠാത്പഞ്ചാശത്കോടിയോജനേ
വൈകുണ്ഠത്തിന് മുകളിൽ, അമ്പത് കോടി യോജന ദൂരം അകലെ,
വ്രതാരാധ്യസ്സ ദ്വിഭുജഃ സ ച തത്ഫലദായകഃ
അവൻ വ്രതങ്ങളാൽ ആരാധിക്കപ്പെടുന്നവനും, രണ്ടു കൈകളുള്ളവനും, ആ വ്രതങ്ങളുടെ ഫലം നൽകുന്നവനും ആണ്.