സംപ്രാര്ഥിതഃ സഭാസദ്ഭിഃ ശിവാം ബോധയിതും തദാ
അപ്പോൾ സഭയിലെ എല്ലാവരും ചേർന്ന് ശിവയെ ഉണർത്താൻ അപേക്ഷിച്ചു.
ശ്രീമഹാദേവ ഉവാച സാമ്പ്രതം ചേതനം കൃത്വാ മദീയം വചനം ശൃണു
ശ്രീമഹാദേവൻ പറഞ്ഞു: ഇപ്പോൾ ബോധം തിരിച്ചെത്തിയപ്പോൾ, എന്റെ വാക്കുകൾ ശ്രദ്ധിച്ച് കേൾക്കു.
ശിവഃ ശിവാം താമിത്യുക്ത്വാ ശുഷ്കകണ്ഠൌഷ്ഠതാലുകാമ്
ശിവൻ ശിവയോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം, വായും നാവും ഉണങ്ങിയ അവസ്ഥയിൽ നിന്നു.
ഹിതം സത്യം മിതം സര്വം പരിണാമസുഖാവഹമ്
എല്ലാം ഉപകാരപ്രദവും സത്യവുമാണ്, അളവിൽ ചെയ്താൽ അവസാനം സന്തോഷം നൽകും.
ശൃണു ദേവി പ്രവക്ഷ്യാമി യദ്വേദേന നിരൂപിതമ്
ദേവി, ഞാൻ വെദത്തിൽ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നതെന്താണെന്നു നിന്നോട് പറയാം, ശ്രദ്ധിച്ചു കേൾക്കു.
സര്വേഷാം കര്മ്മണാം ദേവി സാരഭൂതാ ച ദക്ഷിണാ
ദേവി, എല്ലാ കര്മ്മങ്ങളിലും ഏറ്റവും പ്രധാനമായത് ദക്ഷിണയാണ്.
ദൈവം വാ പൈതൃകം വാഽപി നിത്യം നൈമിത്തികം പ്രിയേ ദാതാ ച കര്മ്മണാ തേന കാലസൂത്രം വ്രജേദ്ധ്രുവമ്
പ്രിയേ, ദൈവത്തിനായാലും പിതൃക്കൾക്കായാലും, ദിവസേനയോ പ്രത്യേകമായോ ചെയ്യുന്ന കര്മ്മം, അതിനാൽ ദാനം ചെയ്യുന്നവൻ കാലചക്രത്തിലേക്ക് എത്തുന്നു.
അഥാന്തേ ദൈന്യമാപ്നോതി ശത്രുണാ പരിപീഡിതഃ
അവസാനത്തിൽ, ശത്രുവിന്റെ പീഡനത്തിൽ ആൾ ദാരിദ്ര്യത്തിൽ വീഴും.
തന്മുഹൂര്തേ വ്യതീതേ തു ദക്ഷിണാ ദ്വിഗുണാ ഭവേത്
ആ സമയമാകുമ്പോൾ ദക്ഷിണ ഇരട്ടിയാക്കണം.
മാസേ പഞ്ചശതഘ്നാ സ്യാത്ഷണ്മാസേ തച്ചതുര്ഗുണാ
ഒരു മാസം കഴിഞ്ഞാൽ അഞ്ചുനൂറ് ഗുണം; ആറുമാസം കഴിഞ്ഞാൽ അതിന്റെ നാലിരട്ടി.
ദാതാ ച നരകം യാതി യാവദ്വര്ഷസഹസ്രകമ് ധര്മോ നഷ്ടോ ഭവേത്തസ്യ ധര്മ്മഹീനേ ച കര്മ്മണി
ദാനം ചെയ്യുന്നവൻ ആയിരം വർഷം നരകത്തിൽ പോകും; അവന്റെ പുണ്യം നഷ്ടമാകും, പുണ്യമില്ലാത്തവനു കര്മ്മഫലവും ഇല്ല.
ബ്രഹ്മോവാച ധര്മേ നഷ്ടേ ച ധര്മജ്ഞേ തസ്യ കര്താ വിനശ്യതി
ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു: ധർമ്മം നഷ്ടപ്പെട്ടാൽ, ധർമ്മത്തെ അറിയുന്നവനും ഇല്ലാതായാൽ, കര്ത്താവും നശിക്കും.
ധര്മ ഉവാച മയി സ്ഥിതേ മഹാസാധ്വി സര്വം ഭദ്രം ഭവിഷ്യതി
ധർമ്മൻ പറഞ്ഞു: ഞാൻ നിലനിൽക്കുന്നിടത്തോളം, മഹാസാധ്വി, എല്ലാം നന്നായിരിക്കും.
ദേവാ ഊചുഃ വയം തവ വ്രതേ പൂര്ണേ കുര്മസ്ത്വാം പൂര്ണമാനസാമ്
ദേവതകൾ പറഞ്ഞു: നിന്റെ വ്രതം പൂർത്തിയായപ്പോൾ, ഞങ്ങൾ നിന്നെ മനസ്സിൽ സമ്പൂർണ്ണയാക്കി അനുഗ്രഹിക്കുന്നു.
മുനയ ഊചുഃ സ്ഥിതേഷ്വസ്മാസു ധര്മജ്ഞേ കിമഭദ്രം ഭവിഷ്യതി
മുനിമാർ ചോദിച്ചു: ഞങ്ങൾ ധർമ്മം അറിയുന്നവർ ഇവിടെ ഉണ്ടെങ്കിൽ, ദുർഭാഗ്യം എങ്ങനെ സംഭവിക്കും?
സനത്കുമാര ഉവാച സുചിരം സംചിതസ്യാപി സ്വാത്മനസ്തപസഃ ഫലമ്
സനത്കുമാരൻ പറഞ്ഞു: സ്വയം ഏറെക്കാലം സമ്പാദിച്ച തപസ്സിന്റെ ഫലം പോലും—
കര്മണ്യദക്ഷിണേ സാധ്വി യാഗസ്യാഹം തു തത്ഫലമ്
ധർമ്മപത്നി, ദക്ഷിണയില്ലാതെ നടത്തിയ യാഗത്തിൽ അതിന്റെ ഫലമത്രേ ഉണ്ടാകുന്നത് ഞാൻ പറയുന്നു.
പാര്വത്യുവാച കിം പുത്രേണ ച ധര്മേണ യത്ര ഭര്ത്താ ച ദക്ഷിണാ
പാർവതി ചോദിച്ചു: ഭർത്താവ് തന്നെ ദക്ഷിണയായിടത്ത് മകനോ ധർമ്മമോ എന്തിനാണ്?
വൃക്ഷാര്ചനേ ഫലം കിം വൈ യദി ഭൂമിര്ന ചാര്ച്യതേ
ഭൂമി തന്നെ ആദരിക്കപ്പെടുന്നില്ലെങ്കിൽ, വൃക്ഷാരാധനക്ക് എന്ത് ഫലം?
പ്രാണാസ്ത്യക്താഃ സ്വേച്ഛയാ ചേദ്ദേഹൈസ്സ്യാത്കിം പ്രയോജനമ്
സ്വന്തം ഇച്ഛയാൽ ജീവൻ ഉപേക്ഷിച്ചാൽ ശരീരത്തിന് എന്ത് പ്രയോജനം?
ശതപുത്രസമഃ സ്വാമീ സാധ്വീനാം ച സുരേശ്വരാഃ
സുരേശ്വരാ, സദ്ഭാർയ്യമാർക്ക് ഭർത്താവ് നൂറ് മക്കളെപ്പോലെയാണ്.
ഭര്തുര്വംശശ്ച തനയഃ കേവലം ഭര്തൃമൂലകഃ
ഭർത്താവിന്റെ വംശവും മകനും എല്ലാം ഭർത്താവിൽ നിന്നാണ് ഉദ്ഭവിക്കുന്നത്.
ശ്രീവിഷ്ണുരുവാച നഷ്ടേ ധര്മേ ച ധര്മിഷ്ഠേ സ്വാമിനാ കിം സുതേന വാ
ശ്രീവിഷ്ണു പറഞ്ഞു: ധർമ്മം നഷ്ടമായാൽ, അതു ധാർമ്മികനിൽ പോലും ആണെങ്കിൽ, മകനോ ഭർത്താവോ എന്തിനാണ്?
ബ്രഹ്മോവാച സത്യം സംകല്പിതം കര്മ ന തു ഭ്രഷ്ടം കുരു വ്രതമ്
ബ്രഹ്മാവു പറഞ്ഞു: മനസ്സിൽ ഉറപ്പിച്ച കർമ്മം നിർവഹിക്കണം; പരാജയപ്പെട്ടിട്ടില്ലാത്ത വ്രതം ഉപേക്ഷിക്കരുത്.
പാര്വത്യുവാച തദ്യസ്യാസ്തീതി സ സ്വാമീ വേദജ്ഞ ശൃണു മദ്വചഃ
പാർവതി പറഞ്ഞു: അതിനാൽ, ആരുടെ ഭാഗമായാണോ അവൾ, അവൻ തന്നെയാണ് അവളുടെ സ്വാമി. വേദം അറിയുന്നവനേ, എന്റെ വാക്ക് കേൾക്കൂ.
തസ്യ ദാതാ സദാ സ്വാമീ ന ച സ്വസ്വാമിതാം ലഭേത്
തരുന്നവൻ എപ്പോഴും സ്വാമിയാണ്; സ്വയം ഉടമസ്ഥതയുണ്ടാകില്ല.
ധര്മ്മ ഉവാച ദമ്പതീ ധ്രുവമേകാങ്ഗൌ ദ്വയോര്ദാനേ ദ്വകൌ സമൌ
ധർമ്മൻ പറഞ്ഞു: ഭർത്താവും ഭാര്യയും ഒരേ ശരീരമാണ്; ഇരുവരെയും നൽകുമ്പോൾ ഇരുവരും തുല്യരാണ്.
പാര്വത്യുവാച ന ശ്രുതം വിപരീതം ച ശ്രുതൌ ശ്രുതിപരായണാഃ
പാർവതി പറഞ്ഞു: ശ്രുതിയിൽ കേൾക്കാത്തതോ വിരുദ്ധമായതോ ശ്രുതിപരായണർ കേൾക്കാറില്ല.
ദേവാ ഊചുഃ വേദജ്ഞേ വേദവാദേഷു കേ വാ ത്വാം ജേതുമീശ്വരാഃ
ദേവന്മാർ പറഞ്ഞു: വേദം അറിയുന്നവനേ, വേദവാദങ്ങളിൽ നിന്നെ ജയിക്കാൻ ദേവന്മാരിൽ ആരാണ് കഴിയുക?
നിരൂപിതാ പുണ്യകേ തു വ്രതേ സ്വാമീ ച ദക്ഷിണാ
പുണ്യവ്രതത്തിൽ ഭർത്താവാണ് ദക്ഷിണയായി നിശ്ചയിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്.