ഇതി ശ്രീബ്രഹ്മവൈവര്ത്തേ മഹാപുരാണേ ദ്വിതീയേ പ്രകൃതിഖണ്ഡേ നാരദനാരായണസംവാദേ ദുര്ഗോപാഖ്യാനേ പ്രകൃതിസുരഥസംവാദേ ജ്ഞാനകഥനം നാമ പഞ്ചഷഷ്ടിതമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ മഹാപുരാണമായ ബ്രഹ്മവൈവര്ത്തത്തിലെ പ്രകൃതിഖണ്ഡത്തില് നാരദനും നാരായണനും തമ്മിലുള്ള സംഭാഷണത്തില്, ദുർഗ്ഗയുടെ കഥയിലും പ്രകൃതിയും സുരഥനും തമ്മിലുള്ള സംവാദത്തിലും 'ജ്ഞാനോപദേശം' എന്ന പേരിലുള്ള അറുപത്തിയഞ്ചാം അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു.
നാരദ ഉവാച പ്രകൃതേഃ കവചം സ്തോത്രം ബ്രൂഹി മേ മുനിസത്തമ
നാരദൻ ചോദിച്ചു: മഹാമുനിവര്യാ, ദയവായി പ്രകൃതിയുടെ കവചവും സ്തോത്രവും എനിക്ക് പറയൂ.
നാരായണ ഉവാച സംപൂജ്യ മധുമാസേ ച സംപ്രീതേ രാസമണ്ഡലേ
നാരായണൻ പറഞ്ഞു: മധുമാസത്തിൽ ഭക്തിയോടെ രാസമണ്ഡലത്തിൽ ആരാധന നടത്തി,
തത്രൈവ കാലേ സാ ദുര്ഗാ ബ്രഹ്മണാ പ്രാണസങ്കടേ
അപ്പോള് തന്നെ, ബ്രഹ്മാവിന് ജീവൻ ഭീഷണിയായിരുന്ന സമയത്ത്,
പുരാ ത്രിപുരയുദ്ധേ ച മഹാഘോരതരേ മുനേ
മുനിവര്യാ, അതിനുമുമ്പ്, അത്യന്തം ഭയാനകമായ ത്രിപുരയുദ്ധത്തിൽ,
ശക്രേണ സര്വദേവൈശ്ച ഘോരേ ച പ്രാണസങ്കടേ
ഇന്ദ്രനും എല്ലാ ദേവന്മാരും ജീവഭീഷണിയിൽ ആയിരുന്നപ്പോള്,
സംസ്തുതാ പൂജിതാ സാ ച കല്പേ കല്പേ പരാത്പരാ സുഖദം മോക്ഷദം സാരം ഭവസന്താരകാരണമ്
ആ പരമോന്നതയായ ദേവിയെ ഓരോ കാലത്തും സ്തുതിക്കുകയും ആരാധിക്കുകയും ചെയ്തു; അവൾ സന്തോഷവും മോക്ഷവും നൽകുന്നവളാണ്, സാരവും ഭവസമുദ്രം കടക്കാനുള്ള കാരണം കൂടിയാണ്.
ശ്രീകൃഷ്ണ ഉവാച ത്വമേവാദ്യാ സൃഷ്ടിവിധൌ സ്വേച്ഛയാ ത്രിഗുണാത്മികാ
ശ്രീകൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞു: സൃഷ്ടിയുടെ ആദിയിൽ സ്വച്ഛന്ദമായി മൂന്നു ഗുണങ്ങളോടുകൂടിയവളായി നീയാണു ആദ്യമായുള്ളത്.
കാര്യ്യാര്ഥേ സഗുണാ ത്വം ച വസ്തുതോ നിര്ഗുണാ സ്വയമ്
പ്രവർത്തനത്തിനായി നീ ഗുണങ്ങളുള്ളവളായി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു, എന്നാൽ യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ നീ ഗുണരഹിതയാണു.
തേജസ്സ്വരൂപാ പരമാ ഭക്താനുഗ്രവിഗ്രഹാ
നീ പ്രകാശത്തിന്റെ സ്വരൂപവും പരമമായവളും ഭക്തന്മാരോട് അനുഗ്രഹം കാണിക്കുന്ന ദേവതയും ആണു.
സര്വബീജസ്വരൂപാ ച സര്വപൂജ്യാ നിരാശ്രയാ 2.66.
നീ എല്ലാ വിത്തുകളുടെ മൂലവും എല്ലാവരുടെയും ആരാധ്യയും ആരുടെയും ആശ്രയമില്ലാത്തവളും ആണു.
സര്വബുദ്ധിസ്വരൂപാ ച സര്വശക്തിസ്വരൂപിണീ
നീ എല്ലാ ബുദ്ധിയുടെ സ്വരൂപവും എല്ലാ ശക്തികളുടെ പ്രതിരൂപവുമാണ്.
ത്വം സ്വാഹാ ദേവദാനേ ച പിതൃദാനേ സ്വധാ സ്വയമ്
ദേവതകൾക്ക് സമർപ്പിക്കുന്ന ഹോമങ്ങളിൽ നീ സ്വാഹയും പിതൃകർമ്മങ്ങളിൽ നീ സ്വധയും തന്നെയാണ്.
നിദ്രാ ത്വം ച ദയാ ത്വം ച തൃഷ്ണാ ത്വം ചാത്മനഃ പ്രിയാ
നീ ഉറക്കവും കരുണയും ദാഹവും ആത്മാവിന്റെ പ്രിയങ്കരവുമാണ്.
ശ്രദ്ധാ പുഷ്ടിശ്ച തന്ദ്രാ ച ലജ്ജാ ശോഭാ ദയാ തഥാ
നീ വിശ്വാസവും പോഷണവും മന്ദമായ ഉറക്കവും ലജ്ജയും ഭംഗിയും ദയയും ആണു.
പ്രീതിരൂപാ പുണ്യവതാം പാപിനാം കലഹാങ്കുരാ
നീ പുണ്യവാന്മാരിൽ സ്നേഹത്തിന്റെ രൂപവും പാപികളിൽ കലഹത്തിന്റെ വിത്തുമാണ്.
ദേവേഭ്യഃ സ്വപദോ ദാത്രീ ധാതുര്ധാത്രീ കൃപാമയീ
ദേവന്മാർക്ക് നിന്റെ സ്വലോകം നൽകുന്നവളും ഭൂതങ്ങളെ പോഷിപ്പിക്കുന്നവളും കരുണയുടെ നിറവുമാണ് നീ.
യോഗിനിദ്രാ യോഗരൂപാ യോഗദാത്രീ ച യോഗിനാമ്
നീ യോഗനിദ്രയും യോഗത്തിന്റെ സ്വരൂപവും യോഗികൾക്ക് യോഗം നൽകുന്നവളുമാണ്.
ബ്രഹ്മാണീ മാഹേശ്വരീ ച വിഷ്ണുമായാ ച വൈഷ്ണവീ
നീ ബ്രഹ്മാണി, മാഹേശ്വരി, വിഷ്ണുമായ, വൈഷ്ണവി എന്നിങ്ങനെയാണ്.
ഗ്രാമേ ഗ്രാമേ ഗ്രാമദേവീ ഗൃഹദേവീ ഗൃഹേ ഗൃഹേ
ഓരോ ഗ്രാമത്തിലും നീ ഗ്രാമദേവിയായി, ഓരോ വീടിലും നീ ഗൃഹദേവിയായി നിലകൊള്ളുന്നു.
മഹായുദ്ധേ മഹാമാരീ ദുഷ്ടസംഹാരരൂപിണീ 2.66.
വലിയ യുദ്ധങ്ങളിലും മഹാമാരികളിലും നീ ദുഷ്ടന്മാരെ നശിപ്പിക്കുന്ന രൂപത്തിൽ പ്രത്യക്ഷമാകുന്നു.
വന്ദ്യാ പൂജ്യാ സ്തുതാ ത്വം ച ബ്രഹ്മാദീനാം ച സര്വദാ
നീ ബ്രഹ്മാദിമാരാൽ എപ്പോഴും വന്ദനയും പൂജയും സ്തുതിയും അർഹിക്കുന്നവളാണ്.
വിദ്യാ വിദ്യാവതാം ത്വം ച ബുദ്ധിര്ബുദ്ധിമതാം സതാമ്
പണ്ഡിതന്മാരിൽ നീ വിദ്യയാണ്, ജ്ഞാനികളിലും സത്പുരുഷന്മാരിലും നീ ബുദ്ധിയാണ്.
രാജ്ഞാം പ്രതാപരൂപാ ച വിശാം വാണിജ്യരൂപിണീ
രാജാക്കന്മാരിൽ നീ വീരത്വമാണ്, ജനങ്ങളിൽ നീ വ്യാപാരത്തിന്റെ രൂപമാണ്.
തഥാഽന്തേ ത്വം മഹാമാരീ വിശ്വേ വിശ്വൈശ്ച പൂജിതേ
അവസാനത്തിൽ നീ മഹാമാരിയായി, ലോകവും സകല ജീവികളും പൂജിക്കുന്നവളാണ്.
ദുരത്യയാ മേ മായാ ത്വം യയാ സംമോഹിതം ജഗത്
നീ എന്റെ അതിരുകടന്ന മായയാണ്, അതിലൂടെ ലോകം മയക്കപ്പെടുന്നു.
ഇത്യാത്മനാ കൃതം സ്തോത്രം ദുര്ഗായാ ദുര്ഗനാശനമ്
ഇങ്ങനെ ദുർഗ്ഗയെ സംബന്ധിച്ച ഈ സ്തോത്രം ഞാൻ തന്നെ രചിച്ചതാണ്, ദുർഗ്ഗനാശിനിയായ ദുർഗ്ഗയെക്കുറിച്ച്.
വന്ധ്യാ ച കാകവന്ധ്യാ ച മൃതവത്സാ ച ദുര്ഭഗാ
ഗർഭം ധരിക്കാത്തവൾ, കുട്ടികൾ മരിക്കുന്നവൾ, അല്ലെങ്കിൽ ദുർഭാഗ്യമുള്ളവൾ—
കാരാഗാരേ മഹാഘോരേ യോ ബദ്ധോ ദൃഢബന്ധനേ
അല്ലെങ്കിൽ ഭയങ്കരമായ തടവിൽ കെട്ടിയിട്ടിരിക്കുന്നവൻ—
യക്ഷ്മഗ്രസ്തോ ഗലത്കുഷ്ഠീ മഹാശൂലീ മഹാജ്വരീ
ക്ഷയരോഗം ബാധിച്ചവൻ, കുഴപ്പമുള്ള കുഷ്ഠരോഗം ഉള്ളവൻ, വലിയ വേദനയുള്ളവൻ, കഠിനജ്വരമുള്ളവൻ—