സര്വേഷാമീശ്വരഃ കൃഷ്ണ ഇതി ജ്ഞാനം പരാത്പരമ്
എല്ലാവർക്കും കൃഷ്ണൻ തന്നെയാണ് ഈശ്വരൻ എന്ന അറിവാണ് പരമമായ ജ്ഞാനം.
ദേവാനാം ചൈവ സര്വേഷാം സാരഃ കൃഷ്ണ ഇതി സ്മൃതഃ
എല്ലാ ദേവന്മാരുടെയും സാരം കൃഷ്ണൻ തന്നെയെന്ന് ഓർക്കപ്പെടുന്നു.
പവിത്രാണി ച തീര്ഥാനി തദ്ഭക്തസ്പര്ശവായുനാ
അവന്റെ ഭക്തന്റെ സ്പർശമുള്ള കാറ്റിലൂടെ തീർത്ഥങ്ങളും പുണ്യസ്ഥലങ്ങളും വിശുദ്ധമാകുന്നു.
മന്ത്രഗ്രഹണമാത്രേണ നരോ നാരായണോ ഭവേത്
മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ചാൽ മാത്രം മനുഷ്യൻ നാരായണനാകും.
മാതാമഹാനാം ശതകം പിതൄണാം ച സഹസ്രകമ്
മാതാവിന്റെ വംശത്തിൽ നൂറുപേരും പിതാവിന്റെ വംശത്തിൽ ആയിരംപേരും.
ഇദം ജ്ഞാനം സാരഭൂതം കഥിതം തേ നരാധിപ
ഈ ജ്ഞാനത്തിന്റെ സാരം ഞാൻ നിന്നോട് പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു, രാജാവേ.
അഹം യമനുഗൃഹ്ണാമി തസ്മൈ ദാസ്യാമി നിര്മലാമ് 2.65.
ആർക്കു ഞാൻ അനുഗ്രഹം നൽകുന്നുവോ, അവനു ഞാൻ നിർമലത്വം നൽകും.
കരോമി വഞ്ചനാം യം യം തേഭ്യോ ദാസ്യാമി സമ്പദമ്
ആരെ ഞാൻ വഞ്ചിക്കുകയോ, അവരിൽ നിന്ന് സമ്പത്ത് ഞാൻ അകറ്റും.
ഇതി തേ കഥിതം ജ്ഞാനം ഗച്ഛ വത്സ യഥാസുഖമ്
ഇങ്ങനെ ഈ ജ്ഞാനം നിന്നോട് പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; പോവു മകനേ, ഇഷ്ടംപോലെ.
രാജാ സംപ്രാപ്യ രാജ്യം ച നത്വാ താം പ്രയയൌ ഗൃഹമ്
രാജാവ് രാജ്യം ലഭിച്ച ശേഷം അവളെ വണങ്ങി വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങി.
ഇതി ശ്രീബ്രഹ്മവൈവര്ത്തേ മഹാപുരാണേ ദ്വിതീയേ പ്രകൃതിഖണ്ഡേ നാരദനാരായണസംവാദേ ദുര്ഗോപാഖ്യാനേ പ്രകൃതിസുരഥസംവാദേ ജ്ഞാനകഥനം നാമ പഞ്ചഷഷ്ടിതമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ മഹാപുരാണമായ ബ്രഹ്മവൈവര്ത്തത്തിലെ പ്രകൃതിഖണ്ഡത്തില് നാരദനും നാരായണനും തമ്മിലുള്ള സംഭാഷണത്തില്, ദുർഗ്ഗയുടെ കഥയിലും പ്രകൃതിയും സുരഥനും തമ്മിലുള്ള സംവാദത്തിലും 'ജ്ഞാനോപദേശം' എന്ന പേരിലുള്ള അറുപത്തിയഞ്ചാം അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു.
നാരദ ഉവാച പ്രകൃതേഃ കവചം സ്തോത്രം ബ്രൂഹി മേ മുനിസത്തമ
നാരദൻ ചോദിച്ചു: മഹാമുനിവര്യാ, ദയവായി പ്രകൃതിയുടെ കവചവും സ്തോത്രവും എനിക്ക് പറയൂ.
നാരായണ ഉവാച സംപൂജ്യ മധുമാസേ ച സംപ്രീതേ രാസമണ്ഡലേ
നാരായണൻ പറഞ്ഞു: മധുമാസത്തിൽ ഭക്തിയോടെ രാസമണ്ഡലത്തിൽ ആരാധന നടത്തി,
തത്രൈവ കാലേ സാ ദുര്ഗാ ബ്രഹ്മണാ പ്രാണസങ്കടേ
അപ്പോള് തന്നെ, ബ്രഹ്മാവിന് ജീവൻ ഭീഷണിയായിരുന്ന സമയത്ത്,
പുരാ ത്രിപുരയുദ്ധേ ച മഹാഘോരതരേ മുനേ
മുനിവര്യാ, അതിനുമുമ്പ്, അത്യന്തം ഭയാനകമായ ത്രിപുരയുദ്ധത്തിൽ,
ശക്രേണ സര്വദേവൈശ്ച ഘോരേ ച പ്രാണസങ്കടേ
ഇന്ദ്രനും എല്ലാ ദേവന്മാരും ജീവഭീഷണിയിൽ ആയിരുന്നപ്പോള്,
സംസ്തുതാ പൂജിതാ സാ ച കല്പേ കല്പേ പരാത്പരാ സുഖദം മോക്ഷദം സാരം ഭവസന്താരകാരണമ്
ആ പരമോന്നതയായ ദേവിയെ ഓരോ കാലത്തും സ്തുതിക്കുകയും ആരാധിക്കുകയും ചെയ്തു; അവൾ സന്തോഷവും മോക്ഷവും നൽകുന്നവളാണ്, സാരവും ഭവസമുദ്രം കടക്കാനുള്ള കാരണം കൂടിയാണ്.
ശ്രീകൃഷ്ണ ഉവാച ത്വമേവാദ്യാ സൃഷ്ടിവിധൌ സ്വേച്ഛയാ ത്രിഗുണാത്മികാ
ശ്രീകൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞു: സൃഷ്ടിയുടെ ആദിയിൽ സ്വച്ഛന്ദമായി മൂന്നു ഗുണങ്ങളോടുകൂടിയവളായി നീയാണു ആദ്യമായുള്ളത്.
കാര്യ്യാര്ഥേ സഗുണാ ത്വം ച വസ്തുതോ നിര്ഗുണാ സ്വയമ്
പ്രവർത്തനത്തിനായി നീ ഗുണങ്ങളുള്ളവളായി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു, എന്നാൽ യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ നീ ഗുണരഹിതയാണു.
തേജസ്സ്വരൂപാ പരമാ ഭക്താനുഗ്രവിഗ്രഹാ
നീ പ്രകാശത്തിന്റെ സ്വരൂപവും പരമമായവളും ഭക്തന്മാരോട് അനുഗ്രഹം കാണിക്കുന്ന ദേവതയും ആണു.
സര്വബീജസ്വരൂപാ ച സര്വപൂജ്യാ നിരാശ്രയാ 2.66.
നീ എല്ലാ വിത്തുകളുടെ മൂലവും എല്ലാവരുടെയും ആരാധ്യയും ആരുടെയും ആശ്രയമില്ലാത്തവളും ആണു.
സര്വബുദ്ധിസ്വരൂപാ ച സര്വശക്തിസ്വരൂപിണീ
നീ എല്ലാ ബുദ്ധിയുടെ സ്വരൂപവും എല്ലാ ശക്തികളുടെ പ്രതിരൂപവുമാണ്.
ത്വം സ്വാഹാ ദേവദാനേ ച പിതൃദാനേ സ്വധാ സ്വയമ്
ദേവതകൾക്ക് സമർപ്പിക്കുന്ന ഹോമങ്ങളിൽ നീ സ്വാഹയും പിതൃകർമ്മങ്ങളിൽ നീ സ്വധയും തന്നെയാണ്.
നിദ്രാ ത്വം ച ദയാ ത്വം ച തൃഷ്ണാ ത്വം ചാത്മനഃ പ്രിയാ
നീ ഉറക്കവും കരുണയും ദാഹവും ആത്മാവിന്റെ പ്രിയങ്കരവുമാണ്.
ശ്രദ്ധാ പുഷ്ടിശ്ച തന്ദ്രാ ച ലജ്ജാ ശോഭാ ദയാ തഥാ
നീ വിശ്വാസവും പോഷണവും മന്ദമായ ഉറക്കവും ലജ്ജയും ഭംഗിയും ദയയും ആണു.
പ്രീതിരൂപാ പുണ്യവതാം പാപിനാം കലഹാങ്കുരാ
നീ പുണ്യവാന്മാരിൽ സ്നേഹത്തിന്റെ രൂപവും പാപികളിൽ കലഹത്തിന്റെ വിത്തുമാണ്.
ദേവേഭ്യഃ സ്വപദോ ദാത്രീ ധാതുര്ധാത്രീ കൃപാമയീ
ദേവന്മാർക്ക് നിന്റെ സ്വലോകം നൽകുന്നവളും ഭൂതങ്ങളെ പോഷിപ്പിക്കുന്നവളും കരുണയുടെ നിറവുമാണ് നീ.
യോഗിനിദ്രാ യോഗരൂപാ യോഗദാത്രീ ച യോഗിനാമ്
നീ യോഗനിദ്രയും യോഗത്തിന്റെ സ്വരൂപവും യോഗികൾക്ക് യോഗം നൽകുന്നവളുമാണ്.
ബ്രഹ്മാണീ മാഹേശ്വരീ ച വിഷ്ണുമായാ ച വൈഷ്ണവീ
നീ ബ്രഹ്മാണി, മാഹേശ്വരി, വിഷ്ണുമായ, വൈഷ്ണവി എന്നിങ്ങനെയാണ്.
ഗ്രാമേ ഗ്രാമേ ഗ്രാമദേവീ ഗൃഹദേവീ ഗൃഹേ ഗൃഹേ
ഓരോ ഗ്രാമത്തിലും നീ ഗ്രാമദേവിയായി, ഓരോ വീടിലും നീ ഗൃഹദേവിയായി നിലകൊള്ളുന്നു.