ബ്രഹ്മാദിസ്തമ്ബപര്യന്തം സര്വം നശ്വരമേവ ച
ബ്രഹ്മാവിൽ നിന്ന് പുല്ല് വരെ എല്ലാം നശിക്കുന്നതുതന്നെയാണ്.
ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാദീനാമഹമാദ്യാ പരാത്പരാ
ബ്രഹ്മാവും വിഷ്ണുവും ശിവനും മറ്റുള്ളവരും ഉൾപ്പെടെ, ഞാൻ ആദിയും പരമമായതും ആകുന്നു.
നിത്യാ ഽനിത്യാ സര്വരൂപാ സര്വകാരണകാരണമ്
അവൾ ശാശ്വതിയും അശാശ്വതിയും ആകുന്നു; എല്ലാ രൂപങ്ങളും അവളുടേതാണ്; എല്ലായിടത്തെയും കാരണം അവളാണ്.
പുണ്യേ വൃന്ദാവനേ രമ്യേ ഗോലോകേ രാസമണ്ഡലേ
പുണ്യമായ മനോഹരമായ വൃന്ദാവനത്തിലും ഗോലോകത്തും, രാസമണ്ഡലത്തിനുള്ളിലുമാണ് അവൾ.
സാവിത്രീ വേദമാതാഽഹം ബ്രഹ്മാണീ ബ്രഹ്മലോകതഃ
ഞാൻ സാവിത്രി, വേദങ്ങളുടെ മാതാവും ബ്രഹ്മലോകത്തിൽ നിന്നുള്ള ബ്രഹ്മാണിയും ആകുന്നു.
നാനാവിധാഽഹം കലയാ മായയാ സര്വയോഷിതഃ
എന്റെ പലവിധ രൂപങ്ങളിലൂടെയും മായയിലൂടെയും എല്ലാ സ്ത്രീകളും ഞാൻ തന്നെയാണ്.
ഭ്രൂഭംഗലീലയാ സൃഷ്ടോ യേന പുംസാ മഹാന്വിരാട്
അവന്റെ കൺവെട്ടിയിലുണ്ടായ ലീലാഭാവത്തിൽ നിന്ന് മഹാവിരാട് സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടു.
അസംഖ്യാനി ച താന്യേവ കൃത്രിമാണി ച മായയാ 2.65.
അവയെല്ലാം എണ്ണമറ്റതും, മായയാൽ സൃഷ്ടിച്ച കൃത്രിമവുമാണ്.
സപ്തസാഗരസംയുക്താ സപ്തദ്വീപാ വസുന്ധരാ
ഏഴു സമുദ്രങ്ങളോടും ഏഴു ദ്വീപുകളോടും ചേർന്ന ഭൂമി.
ഏവം വിശ്വം ബഹുവിധം ബ്രഹ്മാണ്ഡം ബ്രഹ്മണാ കൃതമ്
ഇങ്ങനെ, അനേകംവിധമായ ഈ ലോകവും ബ്രഹ്മാണ്ഡവും ബ്രഹ്മാവു സൃഷ്ടിച്ചു.
സര്വേഷാമീശ്വരഃ കൃഷ്ണ ഇതി ജ്ഞാനം പരാത്പരമ്
എല്ലാവർക്കും കൃഷ്ണൻ തന്നെയാണ് ഈശ്വരൻ എന്ന അറിവാണ് പരമമായ ജ്ഞാനം.
ദേവാനാം ചൈവ സര്വേഷാം സാരഃ കൃഷ്ണ ഇതി സ്മൃതഃ
എല്ലാ ദേവന്മാരുടെയും സാരം കൃഷ്ണൻ തന്നെയെന്ന് ഓർക്കപ്പെടുന്നു.
പവിത്രാണി ച തീര്ഥാനി തദ്ഭക്തസ്പര്ശവായുനാ
അവന്റെ ഭക്തന്റെ സ്പർശമുള്ള കാറ്റിലൂടെ തീർത്ഥങ്ങളും പുണ്യസ്ഥലങ്ങളും വിശുദ്ധമാകുന്നു.
മന്ത്രഗ്രഹണമാത്രേണ നരോ നാരായണോ ഭവേത്
മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ചാൽ മാത്രം മനുഷ്യൻ നാരായണനാകും.
മാതാമഹാനാം ശതകം പിതൄണാം ച സഹസ്രകമ്
മാതാവിന്റെ വംശത്തിൽ നൂറുപേരും പിതാവിന്റെ വംശത്തിൽ ആയിരംപേരും.
ഇദം ജ്ഞാനം സാരഭൂതം കഥിതം തേ നരാധിപ
ഈ ജ്ഞാനത്തിന്റെ സാരം ഞാൻ നിന്നോട് പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു, രാജാവേ.
അഹം യമനുഗൃഹ്ണാമി തസ്മൈ ദാസ്യാമി നിര്മലാമ് 2.65.
ആർക്കു ഞാൻ അനുഗ്രഹം നൽകുന്നുവോ, അവനു ഞാൻ നിർമലത്വം നൽകും.
കരോമി വഞ്ചനാം യം യം തേഭ്യോ ദാസ്യാമി സമ്പദമ്
ആരെ ഞാൻ വഞ്ചിക്കുകയോ, അവരിൽ നിന്ന് സമ്പത്ത് ഞാൻ അകറ്റും.
ഇതി തേ കഥിതം ജ്ഞാനം ഗച്ഛ വത്സ യഥാസുഖമ്
ഇങ്ങനെ ഈ ജ്ഞാനം നിന്നോട് പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; പോവു മകനേ, ഇഷ്ടംപോലെ.
രാജാ സംപ്രാപ്യ രാജ്യം ച നത്വാ താം പ്രയയൌ ഗൃഹമ്
രാജാവ് രാജ്യം ലഭിച്ച ശേഷം അവളെ വണങ്ങി വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങി.
ഇതി ശ്രീബ്രഹ്മവൈവര്ത്തേ മഹാപുരാണേ ദ്വിതീയേ പ്രകൃതിഖണ്ഡേ നാരദനാരായണസംവാദേ ദുര്ഗോപാഖ്യാനേ പ്രകൃതിസുരഥസംവാദേ ജ്ഞാനകഥനം നാമ പഞ്ചഷഷ്ടിതമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ മഹാപുരാണമായ ബ്രഹ്മവൈവര്ത്തത്തിലെ പ്രകൃതിഖണ്ഡത്തില് നാരദനും നാരായണനും തമ്മിലുള്ള സംഭാഷണത്തില്, ദുർഗ്ഗയുടെ കഥയിലും പ്രകൃതിയും സുരഥനും തമ്മിലുള്ള സംവാദത്തിലും 'ജ്ഞാനോപദേശം' എന്ന പേരിലുള്ള അറുപത്തിയഞ്ചാം അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു.
നാരദ ഉവാച പ്രകൃതേഃ കവചം സ്തോത്രം ബ്രൂഹി മേ മുനിസത്തമ
നാരദൻ ചോദിച്ചു: മഹാമുനിവര്യാ, ദയവായി പ്രകൃതിയുടെ കവചവും സ്തോത്രവും എനിക്ക് പറയൂ.
നാരായണ ഉവാച സംപൂജ്യ മധുമാസേ ച സംപ്രീതേ രാസമണ്ഡലേ
നാരായണൻ പറഞ്ഞു: മധുമാസത്തിൽ ഭക്തിയോടെ രാസമണ്ഡലത്തിൽ ആരാധന നടത്തി,
തത്രൈവ കാലേ സാ ദുര്ഗാ ബ്രഹ്മണാ പ്രാണസങ്കടേ
അപ്പോള് തന്നെ, ബ്രഹ്മാവിന് ജീവൻ ഭീഷണിയായിരുന്ന സമയത്ത്,
പുരാ ത്രിപുരയുദ്ധേ ച മഹാഘോരതരേ മുനേ
മുനിവര്യാ, അതിനുമുമ്പ്, അത്യന്തം ഭയാനകമായ ത്രിപുരയുദ്ധത്തിൽ,
ശക്രേണ സര്വദേവൈശ്ച ഘോരേ ച പ്രാണസങ്കടേ
ഇന്ദ്രനും എല്ലാ ദേവന്മാരും ജീവഭീഷണിയിൽ ആയിരുന്നപ്പോള്,
സംസ്തുതാ പൂജിതാ സാ ച കല്പേ കല്പേ പരാത്പരാ സുഖദം മോക്ഷദം സാരം ഭവസന്താരകാരണമ്
ആ പരമോന്നതയായ ദേവിയെ ഓരോ കാലത്തും സ്തുതിക്കുകയും ആരാധിക്കുകയും ചെയ്തു; അവൾ സന്തോഷവും മോക്ഷവും നൽകുന്നവളാണ്, സാരവും ഭവസമുദ്രം കടക്കാനുള്ള കാരണം കൂടിയാണ്.
ശ്രീകൃഷ്ണ ഉവാച ത്വമേവാദ്യാ സൃഷ്ടിവിധൌ സ്വേച്ഛയാ ത്രിഗുണാത്മികാ
ശ്രീകൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞു: സൃഷ്ടിയുടെ ആദിയിൽ സ്വച്ഛന്ദമായി മൂന്നു ഗുണങ്ങളോടുകൂടിയവളായി നീയാണു ആദ്യമായുള്ളത്.
കാര്യ്യാര്ഥേ സഗുണാ ത്വം ച വസ്തുതോ നിര്ഗുണാ സ്വയമ്
പ്രവർത്തനത്തിനായി നീ ഗുണങ്ങളുള്ളവളായി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു, എന്നാൽ യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ നീ ഗുണരഹിതയാണു.
തേജസ്സ്വരൂപാ പരമാ ഭക്താനുഗ്രവിഗ്രഹാ
നീ പ്രകാശത്തിന്റെ സ്വരൂപവും പരമമായവളും ഭക്തന്മാരോട് അനുഗ്രഹം കാണിക്കുന്ന ദേവതയും ആണു.