ആയുര്ഹരതി ലോകാനാം രവിരേവ ഹി സന്തതമ്
സൂര്യൻ എല്ലായ്പ്പോഴും ലോകങ്ങളുടെ ആയുസ്സ് കുറയ്ക്കുന്നു.
ഭക്താസ്തദ്ഗതചിത്താശ്ച വൈഷ്ണവാശ്ചിരജീവിനഃ
പക്ഷേ, അവനിൽ മനസ്സു നിക്ഷേപിച്ച ഭക്തർ, വൈഷ്ണവർ, ദീർഘായുസ്സോടെ ജീവിക്കുന്നു.
ശിവഃ ശേഷശ്ച ധര്മശ്ച ബ്രഹ്മാ വിഷ്ണുര്മഹാന്വിരാട്
ശിവൻ, ശേഷൻ, ധർമ്മൻ, ബ്രഹ്മാവ്, വിഷ്ണു, മഹാവിരാട്—
വോഢുഃ പഞ്ചശിഖോ ദക്ഷോ നാരദശ്ച സനാതനഃ
വോഢു, പഞ്ചശിഖൻ, ദക്ഷൻ, നാരദൻ, സനാതനൻ—
മേധാവീ ലോമശഃ ശുക്രോ വസിഷ്ഠഃ ക്രതുരേവ ച
മേധാവി ലോമശൻ, ശുക്രൻ, വസിഷ്ഠൻ, ക്രതു—
മാര്കണ്ഡേയോ ബലിശ്ചൈവ പ്രഹ്ലാദശ്ച ഗണേശ്വരഃ
മാർക്കണ്ഡേയൻ, ബലി, പ്രഹ്ലാദൻ, ഗണേശ്വരൻ—
അകൂപാര ഉലൂകശ്ച നാഡീജംഘശ്ച വായുജഃ
അകൂപാരൻ, ഉലൂകൻ, നാഡിജംഘൻ, വായുജൻ—
നവധാ ഭക്തിയുക്താശ്ച കൃഷ്ണസ്യ പരമാത്മനഃ
ഇവരൊക്കെയും കൃഷ്ണൻ എന്ന പരമാത്മാവിൽ ഒമ്പതു ഭക്തിരൂപങ്ങൾ ഉൾക്കൊണ്ടവരാണ്.
യേ തദ്ഭക്താസ്തേ തദംശാ ജീവന്മുക്താശ്ച സന്തതമ്
ആയാൾക്ക് ഭക്തരായവർ അവന്റെ ഭാഗങ്ങളാണ്; അവർ ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോഴും എപ്പോഴും മോചിതരാണ്.
ഊര്ധ്വം ച സപ്ത സ്വര്ഗാശ്ച സപ്തദ്വീപാ വസുന്ധരാ 2.63.
മുകളിൽ ഏഴു സ്വർഗ്ഗങ്ങളും, ഭൂമിയിൽ ഏഴു ദ്വീപുകളും ഉണ്ട്.
ഏവംവിധാനാം വിശ്വാനാം സംഖ്യാ നാസ്ത്യേവ പുത്രക
ഇവനവനുള്ള ലോകങ്ങൾ എത്രയാണെന്നു പറയാൻ കഴിയില്ല, മകനേ.
ദേവാ ദേവര്ഷയശ്ചൈവ മനവോ മാനവാദയഃ
ദേവന്മാർ, ദൈവമുനികൾ, മനുക്കൾ, മനുവിന്റെ സന്തതികൾ—
മഹാവിഷ്ണോര്ലോമകൂപേ സന്തി വിശ്വാനി യസ്യ ച
മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ ശരീരത്തിലെ രോമരന്ധ്രങ്ങളിൽ ഈ ലോകങ്ങൾ എല്ലാം നിലനിൽക്കുന്നു.
ഭജ സത്യം പരം ബ്രഹ്മ നിത്യം നിര്ഗുണമച്യുതമ്
നിത്യവും ഗുണരഹിതവും അച്യുതനുമായ സത്യമായ പരബ്രഹ്മത്തെ ഭക്തിയോടെ ആരാധിക്കൂ.
നിരീഹം ച നിരാകാരം നിര്വികാരം നിരഞ്ജനമ്
അത് ആഗ്രഹമില്ലാത്തതും, രൂപമില്ലാത്തതും, മാറ്റമില്ലാത്തതും, മലിനതയില്ലാത്തതുമാണ്.
സ്വേച്ഛാമയം സര്വരൂപം ഭക്താനുഗ്രഹവിഗ്രഹമ്
സ്വച്ഛാനുസൃതമായി എല്ലാ രൂപങ്ങളും ധരിക്കുന്നതും ഭക്തന്മാരോടു കൃപയുള്ളതുമായതാണത്.
ധ്യാനാസാധ്യം ദുരാരാധ്യം ശിവാദീനാം ച യോഗിനാമ്
ധ്യാനത്തിലൂടെ മാത്രം ലഭ്യമാകുന്നതും, ശിവനും മറ്റു യോഗികളും ആരാധിക്കാൻ പ്രയാസമുള്ളതുമാണ് അത്.
സര്വാധാരം ച സര്വജ്ഞം സര്വാനന്ദകരം പരമ്
എല്ലാവർക്കും ആധാരവും, എല്ലാം അറിയുന്നവനും, പരമാനന്ദം നൽകുന്നവനും ആണത്.
ദാസ്യദം ധര്മദം ചൈവ സര്വസിദ്ധിപ്രദം സതാമ് 2.63.
അത് ദാസ്യവും ധർമ്മവും നൽകുകയും സന്മാർഗ്ഗികൾക്ക് എല്ലാ സിദ്ധികളും നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു.
പരാത്പരതരം ശുദ്ധം പരിപൂര്ണതമം ശിവമ്
അത് ഏറ്റവും ഉന്നതവും, ശുദ്ധവും, പൂർണ്ണതയിൽ പൂർണ്ണവും, മംഗളകരവുമാണ്.
കൃഷ്ണേതി ദ്വ്യക്ഷരം മന്ത്രം ഗൃഹീത്വാ കൃഷ്ണദാസ്യദമ്
'കൃഷ്ണ' എന്ന രണ്ട് അക്ഷരങ്ങളുള്ള മന്ത്രം ഏറ്റെടുത്താൽ, അത് കൃഷ്ണസേവയെ നൽകുന്നു.
ദശലക്ഷജപേനൈവ മന്ത്രസിദ്ധിര്ഭവേത്തവ
പത്ത് ലക്ഷം പ്രാവശ്യം ജപിച്ചാൽ, ആ മന്ത്രത്തിൽ പൂർണ്ണഫലം ഉറപ്പാണ്.
വൈശ്യോ നത്വാ ച താം ഭക്ത്യാ ചാഗമത്പുഷ്കരം മുനേ ഭഗവത്യാഃ പ്രസാദേന കൃഷ്ണദാസോ ബഭൂവ സഃ
വൈശ്യൻ ഭക്തിയോടെ അവളെ നമസ്കരിച്ചു, പിന്നെ പുഷ്കരത്തിലേക്ക് പോയി, മുനിയേ; ദേവിയുടെ കൃപയാൽ അവൻ കൃഷ്ണദാസനായി.
ഇതി ശ്രീബ്രഹ്മവൈവര്ത്തേ മഹാപുരാണേ ദ്വിതീയേ പ്രകൃതിഖണ്ഡേ നാരദനാരായണസം വാദേ ദുര്ഗോപാഖ്യാനേ സുരഥസമാധിമേധസ്സംവാദേ പ്രകൃതിവൈശ്യസംവാദകഥനം നാമ ത്രിഷഷ്ടിതമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ ശ്രീബ്രഹ്മവൈവർത മഹാപുരാണത്തിലെ രണ്ടാം ഭാഗമായ പ്രകൃതിഖണ്ഡത്തിൽ, നാരദനും നാരായണനും തമ്മിലുള്ള സംഭാഷണത്തിൽ, ദുർഗ്ഗയുടെ കഥയിലും സുരഥ, സമാധി, മേധസ് എന്നിവരുടെ സംവാദത്തിലും, 'പ്രകൃതിയും വൈശ്യനും തമ്മിലുള്ള സംവാദം' എന്ന അറുപത്തിമൂന്നാം അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു.
നാരായണ ഉവാച തച്ഛ്രൂയതാം മഹാഭാഗ വേദോക്തം ക്രമമേവ ച
നാരായണൻ പറഞ്ഞു: മഹാഭാഗവനേ, വേദങ്ങളിൽ പറഞ്ഞിരിക്കുന്ന ക്രമം ഇപ്പോൾ ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ.
സ്നാത്വാഽഽചമ്യ മഹാരാജഃ കൃത്വാ ന്യാസത്രയം തദാ
സ്നാനം ചെയ്തു വെള്ളം കുടിച്ച ശേഷം മഹാരാജാവ് ആ സമയത്ത് മൂന്നു വിധത്തിലുള്ള ന്യാസം ചെയ്തു.
പ്രാണായാമം തതഃ കൃത്വാ കൃത്വാ ച ശങ്ഖശോധനമ്
ശ്വാസനിയന്ത്രണം നടത്തി, ശംഖം ശുദ്ധീകരിച്ച ശേഷം,
പുനര്ധ്യാത്വാ ച ഭക്ത്യാ ച പൂജയാമാസ ഭക്തിതഃ
പിന്നീട് ഭക്തിയോടെ ധ്യാനം ചെയ്ത്, ഹൃദയപൂർവ്വം ആരാധിച്ചു.
സംപൂജ്യ ഭക്തിഭാവേന ഭക്ത്യാ പരമധാര്മികഃ
ഭക്തിഭാവത്തോടെ ആരാധന നടത്തി, അത്യന്തം ധാർമ്മികനായവൻ—
ഭക്ത്യാ ച പൂജയാമാസ വിധിപൂര്വം ച നാരദ
ഭക്തിയോടെ, നിർദ്ദേശപ്രകാരം ആരാധന നടത്തി, നാരദാ.