ബ്രാഹ്മണായ ദദൌ നിത്യം രത്നകോടിം ദിനേ ദിനേ
അവൻ ബ്രാഹ്മണന് എല്ലാ ദിവസവും ഒരു കോടിരത്നം ദാനം ചെയ്തു.
കോപാന്നിരാകൃതസ്തൈശ്ച പുനരന്വേഷിതഃ ശുചാ
കോപത്തിൽ അവനെ അവർ തള്ളിക്കളഞ്ഞു, പിന്നീടു ദുഃഖത്തിൽ അവനെ വീണ്ടും അന്വേഷിച്ചു.
പുത്രാശ്ച പിതൃശോകേന ഗൃഹം ത്യക്ത്വാ യയുര്വനമ്
മകന്മാർ പിതാവിന്റെ ദുഃഖത്തിൽ വീട് ഉപേക്ഷിച്ച് കാടിലേക്ക് പോയി.
സുദുര്ലഭം ഹരേര്ദാസ്യം വൈശ്യസ്യാസ്യ ച വാഞ്ഛിതമ്
ഹരിയുടെ ദാസ്യമായത് വളരെ അപൂർവ്വം, എന്നാൽ ഈ വൈശ്യൻ അതിനെ ആഗ്രഹിച്ചു.
ശ്രീമേധാ ഉവാച നിര്ഗുണസ്യ ച കൃഷ്ണസ്യ ത്രിഗുണാ വിശ്വമാജ്ഞയാ
ശ്രീമേധാ പറഞ്ഞു: ഗുണങ്ങളില്ലാത്ത കൃഷ്ണന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം മൂന്നു ഗുണങ്ങളുള്ള ഈ ലോകം നിലനിൽക്കുന്നു.
കൃപാം കരോതി യേഷാം സാ ധര്മിണാം ച കൃപാമയീ
അവൻ ധർമ്മമുള്ളവർക്കും, കരുണയുള്ളവർക്കും കരുണ കാണിക്കുന്നു; അവളും അതുപോലെ തന്നെയാണ്.
യേഷാം മായാവിനാം മായാ ന കരോതി കൃപാം നൃപ 2.62.
രാജാവേ, മായയിൽ കുടുങ്ങിയവർക്കു മായാ കരുണ കാണിക്കുന്നില്ല.
നശ്വരേഽനിത്യസംസാരേ ഭ്രാമയേദ്ബര്ബരാ സദാ
നശ്വരവും അസ്ഥിരവുമായ ഈ ലോകത്തിൽ അവർ എപ്പോഴും ആശയക്കുഴപ്പത്തിൽ സഞ്ചരിക്കേണ്ടിവരുന്നു.
ദേവമന്യം നിഷേവന്തേ തന്മന്ത്രം ച ജപംതി ച
അവർ മറ്റു ദേവന്മാരെ ആരാധിക്കുകയും അവരുടെ മന്ത്രങ്ങൾ ജപിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
സപ്തജന്മസു സംസേവ്യ ദേവതാശ്ച ഹരേഃ കലാഃ
ഏഴു ജന്മങ്ങൾക്കാലം അവർ ഹരിയുടെ ഭാഗങ്ങളായ ദേവതകളെ സേവിക്കുന്നു.
സപ്തജന്മസു സംസേവ്യ വിഷ്ണുമായാം കൃപാമയീമ്
ഏഴു ജന്മങ്ങൾക്കാലം അവർ വിഷ്ണുവിന്റെ കരുണയുള്ള മായയെ സേവിക്കുന്നു.
ജ്ഞാനാധിഷ്ഠാതൃദേവം ച ഹരേസ്സംസേവ്യ ശങ്കരമ്
അവർ ജ്ഞാനത്തിന്റെ അധിപനായും ഹരിയുടെ ഭക്തനായും ഉള്ള ശങ്കരനെ സേവിക്കുന്നു.
സേവന്തേ സഗുണം സത്ത്വം വിഷ്ണും വിഷയിണം തദാ
ഇന്ദ്രിയസുഖങ്ങളിൽ ആസക്തരായവർ ഗുണങ്ങളോടെ ഉള്ള സത്വസ്വഭാവമുള്ള വിഷ്ണുവിനെ ആരാധിക്കുന്നു.
നിഷേവ്യ സഗുണം വിഷ്ണും സാത്ത്വികാ വൈഷ്ണവാ നരാഃ
സത്വഗുണമുള്ള വൈഷ്ണവർ ഗുണങ്ങളോടെ ഉള്ള വിഷ്ണുവിനെ ആരാധിക്കുന്നു.
ഗൃഹ്ണന്തി സന്തസ്തദ്ഭക്താ മന്ത്രം തസ്യ നിരാമയമ്
സത്പുരുഷന്മാർ, അവനിൽ ഭക്തിയുള്ളവർ, അവന്റെ ദോഷരഹിതമായ മന്ത്രം സ്വീകരിക്കുന്നു.
അസംഖ്യബ്രഹ്മണാം പാതം തേ ച പശ്യന്തി വൈഷ്ണവാഃ
വൈഷ്ണവർ അനവധി ബ്രഹ്മമാരുടെ വീഴ്ച കാണുന്നു.
കൃഷ്ണഭക്താത്കൃഷ്ണമന്ത്രം യോ ഗൃഹ്ണാതി നരോത്തമഃ 2.62.
കൃഷ്ണഭക്തനിൽ നിന്നു കൃഷ്ണമന്ത്രം സ്വീകരിക്കുന്നവൻ മനുഷ്യരിൽ ശ്രേഷ്ഠനാണ്.
മാതാമഹാനാം സാഹസ്രമുദ്ധരേന്മാതരം തഥാ
അവൻ ആയിരം മാതൃവംശജന്മാരെയും സ്വന്തം അമ്മയെയും രക്ഷിക്കുന്നു.
ഭവാര്ണവേ മഹാഘോരേ കര്ണധാരസ്വരൂപിണീ
ഭയങ്കരമായ ഈ ഭവസമുദ്രത്തിൽ അവൾ കപ്പലോടിക്കുന്നവളായി മാറുന്നു.
സ്വകര്മബന്ധനം ഛേത്തും വൈഷ്ണവാനാം ച വൈഷ്ണവീ
വൈഷ്ണവിയുടെ കൃപകൊണ്ട് വൈഷ്ണവരുടെ കർമബന്ധം മുറിക്കപ്പെടുന്നു.
വിവേചികാ ചാവരണീ ശക്തേഃ ശക്തിര്ദ്വിധാ നൃപ
രാജാവേ, ശക്തിയുടെ ശക്തി രണ്ടുവിധമാണ്: വിവേകം, മറയ്ക്കൽ.
സത്യസ്വരൂപഃ ശ്രീകൃഷ്ണസ്തസ്മാത്സര്വം ച നശ്വരമ്
ശ്രീകൃഷ്ണൻ സത്യത്തിന്റെ സ്വരൂപമാണ്; അതുകൊണ്ട് മറ്റെല്ലാം നശ്വരമാണ്.
നിത്യരൂപാ മമേയം ശ്രീരിതി ചാവരണീ ച ധീഃ
എന്റെ ശാശ്വതമായ രൂപമായ ശ്രീയാണ് ഇവൾ. ഇവൾ ബുദ്ധിയെ മറയ്ക്കുന്ന ശക്തിയും ആകുന്നു.
അഹം പ്രചേതസഃ പുത്രഃ പൌത്രശ്ച ബ്രഹ്മണോ നൃപ
രാജാവേ, ഞാൻ പ്രചേതസിന്റെ മകനും ബ്രഹ്മാവിന്റെ മുമ്മകനുമാണ്.
ഗച്ഛ രാജന്നദീതീരം ഭജ ദുര്ഗാം സനാതനീമ്
രാജാവേ, നദീതീരത്തേക്ക് പോയി ശാശ്വതിയായ ദുര്ഗ്ഗയെ ആരാധിക്കൂ.
നിഷ്കാമായ ച വൈശ്യായ വൈഷ്ണവായ ച വൈഷ്ണവീ
ആസ്വാദനമില്ലാത്ത വൈശ്യനും വിഷ്ണുഭക്തനും വേണ്ടി, അവൾ വിഷ്ണുവിനെ ഭജിക്കുന്ന ദേവിയാകുന്നു.
ഇത്യുക്ത്വാ ച മുനിശ്രേഷ്ഠോ ദദൌ താഭ്യാം കൃപാനിധിഃ ।। 2.62.
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം, മഹർഷി, കരുണാസാഗരൻ, ഇരുവർക്കും അനുഗ്രഹം നൽകി.
വൈശ്യോ മുക്തിം ച സംപ്രാപ താം നിഷേവ്യ കൃപാമയീമ്
വൈശ്യൻ, കരുണയാൽ നിറഞ്ഞ അവളെ സേവിച്ച് മോക്ഷം നേടി.
ഇത്യേവം കഥിതം സര്വം ദുര്ഗോപാഖ്യാനമുത്തമമ്
ഇങ്ങനെ, ദുര്ഗ്ഗയുടെ ഉത്തമമായ കഥ മുഴുവനും പറയപ്പെട്ടു.
ഇതി ശ്രീബ്രഹ്മവൈവര്ത്തേ മഹാപുരാണേ ദ്വിതീയേ പ്രകൃതി ഖണ്ഡേ നാരദനാരായണസംവാദേ ദുര്ഗോപാഖ്യാനേ സുരഥമേധസ്സംവാദേ സുരഥവൈശ്യയോരഭിലഷിതസിദ്ധിര്നാമ ദ്വിഷഷ്ടിതമോഽധ്യായഃ
ശ്രീബ്രഹ്മവൈവര്ത്ത മഹാപുരാണത്തിലെ പ്രകൃതിഖണ്ഡത്തിലെ നാരദനും നാരായണനും തമ്മിലുള്ള സംഭാഷണത്തിൽ, ദുര്ഗ്ഗയുടെ കഥയിലെയും സുരഥനും വൈശ്യനും ആഗ്രഹിച്ച സിദ്ധികൾ എന്ന അദ്ധ്യായം ഇതോടെ അവസാനിക്കുന്നു.