തസ്യ പുത്രശ്ച സുരഥശ്ചക്രവര്ത്തീ ബൃഹച്ഛ്രവാഃ
അവനു സുമഹത്ഖ്യാതിയുള്ള സർവ്വഭൂമിയുടെ ചക്രവർത്തിയായ സുരഥൻ എന്ന പുത്രനുണ്ടായിരുന്നു.
ഭേജേ പുരാ വിഷ്ണുമായാം പുണ്യക്ഷേത്രേ ച ഭാരതേ
പണ്ടു, അവൻ ഭാരതത്തിലെ പുണ്യഭൂമിയിൽ വിഷ്ണുവിൻ്റെ മായയിൽ അഭയം പ്രാപിച്ചു.
വൈശ്യേന സാര്ധം സ മഹാഞ്ജ്ഞാനിനാം മുനിസത്തമ
മഹർഷികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായോ, മഹാനായ ജ്ഞാനിയുമായ ഒരു വൈശ്യനോടൊപ്പം അവൻ ഉണ്ടായിരുന്നു.
തസ്യ പുത്രോ മഹായോഗീ ദ്രുമിണോ ജ്ഞാനിനാം വരഃ
അവനു മഹായോഗിയും ജ്ഞാനികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനുമായ ദ്രുമി എന്ന പുത്രനുണ്ടായിരുന്നു.
കൃത്വാ സമാധിം സംപ്രാപ ജ്ഞാനിനാം വൈഷ്ണവാഗ്രണീഃ
അവൻ സമാധിയിൽ ഏർപ്പെട്ടു, വൈഷ്ണവജ്ഞാനികളിൽ ഏറ്റവും മുൻപന്തിയിലായി.
സ ച കോടിസുവര്ണം ച നിത്യം ദത്ത്വാ ജലം പപൌ
അവൻ കോടിപോന്നു ദാനം ചെയ്ത്, എല്ലാ ദിവസവും വെള്ളം കുടിച്ചു.
രാജാ ലേഭേ മനുത്വം ച രാജ്യം നിഷ്കണ്ടകം മുനേ
രാജാവിന് മനുവിന്റെ സ്ഥാനം ലഭിച്ചു, രാജ്യം എല്ലാ തടസ്സങ്ങളും ഇല്ലാതെ സമാധാനമായി ഭോഗിക്കാനായി, മഹർഷേ.
നാരദ ഉവാച വൈശ്യോ മുക്തിം മേധസശ്ച തന്മേ വ്യാഖ്യാതുമര്ഹസി
നാരദൻ ചോദിച്ചു: വൈശ്യനും മേധസിനും മോക്ഷം ലഭിച്ചതെങ്ങനെ എന്നു ദയവായി എനിക്ക് വിശദീകരിക്കണം.
ശ്രീനാരായണ ഉവാച സ്വായമ്ഭുവമനോര്വംശ്യഃ സത്യവാദീ ജിതേന്ദ്രിയഃ
ശ്രീനാരായണൻ പറഞ്ഞു: അവൻ സ്വായംഭുവമനുവിന്റെ വംശജനും സത്യവാനും ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ജയിച്ചവനും ആയിരുന്നു.
അക്ഷൌഹിണീനാം ശതകം ഗൃഹീത്വാ സൈന്യമേവ ച
അവൻ നൂറ് അക്ഷൗഹിണി സൈന്യവും മറ്റുള്ള സൈന്യവും ഒരുമിച്ച് കൂട്ടി.
യുദ്ധം ബഭൂവ നിയതം പൂര്ണമബ്ദം ച നാരദ
നാരദാ, ഒരു വർഷം മുഴുവൻ തുടർച്ചയായ യുദ്ധം നടന്നു.
ഏകാകീ സുരഥോ ഭീതോ നന്ദിനാ ച ബഹിഷ്കൃതഃ
സുരഥൻ ഒറ്റയ്ക്കും ഭയത്തോടെയും നന്ദിനാൽ രാജ്യത്തിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കപ്പെട്ടു.
ദദര്ശ തത്ര വൈശ്യം ച പുഷ്പഭദ്രാനദീതടേ
അവിടെ അവൻ പുഷ്പഭദ്രാനദിയുടെ തീരത്ത് വൈശ്യനെ കണ്ടു.
വൈശ്യേന സാര്ദ്ധം നൃപതിരഗച്ഛന്മേധസാശ്രമമ്
വൈശ്യനോടൊപ്പം രാജാവും മേധസിന്റെ ആശ്രമത്തിലേക്ക് പോയി.
ദദര്ശ തത്ര നൃപതിര്മുനിം തം തീവ്രതേജസമ്
അവിടെ രാജാവ് അത്യന്തം തേജസ്സുള്ള ആ മുനിയെ കണ്ടു.
രാജാ നനാമ വൈശ്യശ്ച ശിരസാ മുനിപുങ്ഗവമ്
രാജാവും വൈശ്യനും തലകുനിച്ച് ആ മഹാമുനിക്ക് നമസ്കരിച്ചു.
പ്രശ്നം ചകാര കുശലം ജാതിനാമ പൃഥക്പൃഥക് 2.62.
അവർ ഓരോരുത്തരും തങ്ങളുടെ ജാതിയും പേരും പറഞ്ഞ്, ആശംസകൾ ചോദിച്ചു.
സുരഥ ഉവാച ബഹിര്ഭൂതഃ സ്വരാജ്യാച്ച നന്ദിനാ ബലിനാഽധുനാ
സുരഥൻ പറഞ്ഞു: ശക്തനായ നന്ദിനാൽ ഇപ്പോൾ ഞാൻ എന്റെ സ്വന്തം രാജ്യത്തിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കപ്പെട്ടു.
കിമുപായം കരിഷ്യാമി കഥം രാജ്യം ഭവേന്മമ
എന്ത് മാർഗ്ഗം സ്വീകരിക്കണം? എങ്ങനെ എന്റെ രാജ്യം തിരിച്ചു ലഭിക്കും?
അയം വൈശ്യഃ സമാധിശ്ച സ്വഗൃഹാച്ച ബഹിഷ്കൃതഃ
ഈ വൈശ്യൻ സമാധിയും തന്റെ വീട്ടിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കപ്പെട്ടവനാണ്.
ബ്രാഹ്മണായ ദദൌ നിത്യം രത്നകോടിം ദിനേ ദിനേ
അവൻ ബ്രാഹ്മണന് എല്ലാ ദിവസവും ഒരു കോടിരത്നം ദാനം ചെയ്തു.
കോപാന്നിരാകൃതസ്തൈശ്ച പുനരന്വേഷിതഃ ശുചാ
കോപത്തിൽ അവനെ അവർ തള്ളിക്കളഞ്ഞു, പിന്നീടു ദുഃഖത്തിൽ അവനെ വീണ്ടും അന്വേഷിച്ചു.
പുത്രാശ്ച പിതൃശോകേന ഗൃഹം ത്യക്ത്വാ യയുര്വനമ്
മകന്മാർ പിതാവിന്റെ ദുഃഖത്തിൽ വീട് ഉപേക്ഷിച്ച് കാടിലേക്ക് പോയി.
സുദുര്ലഭം ഹരേര്ദാസ്യം വൈശ്യസ്യാസ്യ ച വാഞ്ഛിതമ്
ഹരിയുടെ ദാസ്യമായത് വളരെ അപൂർവ്വം, എന്നാൽ ഈ വൈശ്യൻ അതിനെ ആഗ്രഹിച്ചു.
ശ്രീമേധാ ഉവാച നിര്ഗുണസ്യ ച കൃഷ്ണസ്യ ത്രിഗുണാ വിശ്വമാജ്ഞയാ
ശ്രീമേധാ പറഞ്ഞു: ഗുണങ്ങളില്ലാത്ത കൃഷ്ണന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം മൂന്നു ഗുണങ്ങളുള്ള ഈ ലോകം നിലനിൽക്കുന്നു.
കൃപാം കരോതി യേഷാം സാ ധര്മിണാം ച കൃപാമയീ
അവൻ ധർമ്മമുള്ളവർക്കും, കരുണയുള്ളവർക്കും കരുണ കാണിക്കുന്നു; അവളും അതുപോലെ തന്നെയാണ്.
യേഷാം മായാവിനാം മായാ ന കരോതി കൃപാം നൃപ 2.62.
രാജാവേ, മായയിൽ കുടുങ്ങിയവർക്കു മായാ കരുണ കാണിക്കുന്നില്ല.
നശ്വരേഽനിത്യസംസാരേ ഭ്രാമയേദ്ബര്ബരാ സദാ
നശ്വരവും അസ്ഥിരവുമായ ഈ ലോകത്തിൽ അവർ എപ്പോഴും ആശയക്കുഴപ്പത്തിൽ സഞ്ചരിക്കേണ്ടിവരുന്നു.
ദേവമന്യം നിഷേവന്തേ തന്മന്ത്രം ച ജപംതി ച
അവർ മറ്റു ദേവന്മാരെ ആരാധിക്കുകയും അവരുടെ മന്ത്രങ്ങൾ ജപിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
സപ്തജന്മസു സംസേവ്യ ദേവതാശ്ച ഹരേഃ കലാഃ
ഏഴു ജന്മങ്ങൾക്കാലം അവർ ഹരിയുടെ ഭാഗങ്ങളായ ദേവതകളെ സേവിക്കുന്നു.