നാരദ ഉവാച നിപീതം ച മഹാഖ്യാനം ത്വന്മുഖേന്ദുവിനിസൃതമ്
നാരദൻ പറഞ്ഞു: നിങ്ങളുടെ ചന്ദ്രനുപോലെയുള്ള വായിൽ നിന്ന് ഒഴുകിയ മഹാകഥ ഞാൻ ആസ്വദിച്ചു.
അധുനാ ശ്രോതുമിച്ഛാമി കിമുവാച ബൃഹസ്പതിഃ
ഇപ്പോൾ എനിക്ക് കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹമുണ്ട്: ബൃഹസ്പതി എന്ത് പറഞ്ഞു?
ജഗത്കര്താ വിധാതാ ച കിം വാ തം പ്രത്യുവാച സഃ
ലോകത്തിന്റെ സ്രഷ്ടാവിനും നിയമാവകാശിയ്ക്കും അവൻ എന്ത് ഉത്തരം നൽകി?
നാരായണ ഉവാച പ്രണമ്യ തസ്ഥൌ പുരതോ ലജ്ജാവനതകന്ധരഃ
നാരായണൻ പറഞ്ഞു: വന്ദനം ചെയ്ത് ലജ്ജയോടെ കഴുത്ത് താഴ്ത്തി അവൻ മുന്നിൽ നിന്നു.
ദൃഷ്ട്വാ ഗുരുസുതം ശമ്ഭുരുദതിഷ്ഠത്കുശാസനാത്
ഗുരുപുത്രനെ കണ്ടപ്പോൾ ശംഭു കുശാസനത്തിൽ നിന്ന് എഴുന്നേറ്റു.
സ്വാസനേ വാസയിത്വാ വൈ പപ്രച്ഛ കുശലം വചഃ
സ്വന്തം ഇരിപ്പിടത്തിൽ ഇരുത്തി സ്നേഹപൂർവ്വം അവനോട് ചോദിച്ചു.
ശ്രീശങ്കര ഉവാച സാശ്രുനേത്രോ ലജ്ജിതശ്ച ഭ്രാതസ്തത്കാരണം വദ
ശ്രീശങ്കരൻ പറഞ്ഞു: കണ്ണുനിറയെ കണ്ണീരുമ് ലജ്ജയും ഉള്ള സഹോദരാ, ഇതിന് കാരണമെന്തെന്ന് പറയൂ.
കിം വാ തപസ്യാ ഹീനാ തേ സന്ധ്യാ ഹീനാഽഥവാ മുനേ
നിന്റെ തപസ്സിൽ കുറവോ, അല്ലെങ്കിൽ സന്ധ്യാവന്ദനത്തിൽ വീഴ്ചയോ ഉണ്ടോ, മഹർഷേ?
കിം വാ ഗുരൌ ഭക്തിഹീനോഽഭീഷ്ടദേവേഽഥവാ ഗുരൌ
നിന്റെ ഗുരുവിനോടോ ഇഷ്ടദൈവത്തോടോ ഭക്തി കുറവാണോ?
കിം വാഽതിഥിസ്തേ വിമുഖഃ കിം വാ പോഷ്യാ ബുഭുക്ഷിതാഃ 2.60.൧
നിന്റെ അതിഥി തിരിഞ്ഞുപോയോ, അല്ലെങ്കിൽ നീ പോഷിപ്പിക്കുന്നവർ വിശപ്പോടെ ഇരിക്കുകയാണോ?
സുശാസിതോ ന ശിഷ്യോ വാ കിം ഭൃത്യാശ്ചോത്തരപ്രദാഃ
നന്നായി പഠിപ്പിച്ചിട്ടും ശിഷ്യൻ അനുസരിക്കുന്നില്ലയോ, അല്ലെങ്കിൽ ഭൃത്യന്മാർ കല്പനകൾ പാലിക്കുന്നില്ലയോ?
ഗരിഷ്ഠശ്ച വരിഷ്ഠശ്ച ശശ്വത്സന്തുഷ്ട മാനസ
ഏറ്റവും വലിയവരും ഉത്തമരും എല്ലായ്പ്പോഴും മനസ്സിൽ തൃപ്തരായിരിക്കും.
കിം വാ രുഷ്ടോഽഭീഷ്ടദേവഃ കിം വാ രുഷ്ടാശ്ച വാഡവാഃ
നിന്റെ ഇഷ്ടദൈവം കോപിച്ചിട്ടുണ്ടോ, അല്ലെങ്കിൽ നിന്റെ കുതിരകൾ ചൊടിയിലാണോ?
കിം വാ തേ ബന്ധുവിച്ഛേദോ വിഗ്രഹോ ബലിനാ സഹ
നീ ബന്ധുക്കളിൽ നിന്ന് വേർപെട്ടോ, അല്ലെങ്കിൽ ശക്തനായവനുമായി വഴക്കിലായോ?
കേന തേ വാ കൃതാ നിന്ദാ ഖലൈര്വാ പാപിഭിര്മുനേ
മഹർഷേ, ദുഷ്ടന്മാരോ പാപികളോ നിന്നെ അപമാനിച്ചിട്ടുണ്ടോ?
ബന്ധുസ്ത്യക്തസ്ത്വയാ കിം വാ വൈരാഗ്യേണ ക്രുധാഽഥവാ
വൈരാഗ്യത്താലോ കോപത്താലോ നീ ബന്ധുവിനെ ഉപേക്ഷിച്ചിട്ടുണ്ടോ?
ഗുരുനിന്ദാ ബന്ധുനിന്ദാ ഖലവക്ത്രാച്ഛ്രുതാഽഥവാ
ദുഷ്ടന്റെ വായിൽ നിന്ന് ഗുരുവിനെയും ബന്ധുക്കളെയും കുറിച്ചുള്ള അപവാദം നീ കേട്ടിട്ടുണ്ടോ?
അസദ്വംശപ്രജാതാനാം ഖലാനാം നിന്ദനം തഥാ
ചീത്ത കുടുംബത്തിൽ ജനിച്ചവരെയും ദുഷ്ടന്മാരെയും അപമാനിക്കുന്നതും അതുപോലെയാണ്.
പരപ്രശംസകാഃ സന്തഃ പുണ്യവന്തോ ഹി ഭാരതേ
മറ്റുള്ളവരെ പ്രശംസിക്കുന്നവർ ഭാരതഭൂമിയിൽ സൽപരിഷ്കൃതരും പുണ്യവാന്മാരുമാണ്.
പുത്രേ യശസി തോയേ ച സമൃദ്ധേ ച പരാക്രമേ 2.60.
മക്കളിൽ, കീർത്തിയിൽ, വെള്ളത്തിൽ, സമൃദ്ധിയിലും വീര്യത്തിലും—
വചനേഷു ച ബുദ്ധൌ ച സ്വഭാവേ ച ചരിത്രതഃ
വാക്കുകളിൽ, ബുദ്ധിയിൽ, സ്വഭാവത്തിൽ, ആചാരത്തിൽ—
യാദൃഗ്യേഷാം ച ഹദയേ താദൃക്തേഷാം ച മംഗലമ്
അവരുടെ ഹൃദയം എങ്ങനെയാണോ, അതുപോലെയാണ് അവരുടെ ഭാഗ്യവും.
ഇത്യുക്ത്വാ ച മഹാദേവോ വിരരാമ സ്വസംസദി
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം മഹാദേവൻ തന്റെ സഭയിൽ മൗനമായി.
ബൃഹസ്പതിരുവാച ലോകാഃ കര്മവശാന്നിത്യം നാനാജന്മസു യത്കൃതമ്
ബൃഹസ്പതി പറഞ്ഞു: ജനങ്ങൾ എപ്പോഴും കർമ്മത്തിന്റെ ബദ്ധരായി പല ജന്മങ്ങളിലും ചെയ്ത പ്രവൃത്തികളുടെ ഫലം അനുഭവിക്കുന്നു.
സ്വകര്മണാം ഫലം ഭുങ്ക്തേ ജന്തുര്ജന്മനി ജന്മനി
ഓരോ ജീവിയും താനെത്തന്നെ ചെയ്ത കർമ്മങ്ങളുടെ ഫലം ഓരോ ജന്മത്തിലും അനുഭവിക്കുന്നു.
കേചിദ്വദന്തി ദൈവേന സ്വഭാവേനേതി കേചന
ചിലർ അതെല്ലാം വിധിയുടെ കാരണമാണെന്ന് പറയുന്നു, ചിലർ സ്വഭാവത്തിന്റെ കാരണമാണെന്ന് പറയുന്നു.
സ്വയം ച കര്മജനകഃ കര്മ വൈ ദൈവകാരണമ്
കർമ്മം തന്നെയാണ് എല്ലാ പ്രവൃത്തികൾക്കും തുടക്കം; അതു ദൈവത്താൽ നിശ്ചയിക്കപ്പെടുന്നതാണ്.
സ്വകര്മണാം ച സര്വേഷാം ജന്തൂനാം പ്രതിജന്മനി
എല്ലാ ജീവികളും ഓരോ ജന്മത്തിലും തങ്ങളുടെ തന്നെ പ്രവൃത്തികൾകൊണ്ടാണ് വിധിയെ നിർണ്ണയിക്കുന്നത്.
സ്വകര്മഫലഭോക്താ ച ജീവോ ഹി സഗുണഃ സദാ 2.60.
ജീവൻ എപ്പോഴും ഗുണങ്ങളോടുകൂടെ, സ്വപ്രവൃത്തികളുടെ ഫലങ്ങൾ അനുഭവിക്കുന്നവനാണ്.
സ ഏവാത്മാ സര്വസേവ്യഃ സര്വേഷാം ച ഫലപ്രദഃ
അത് തന്നെയാണ് എല്ലാ ജീവികളും സേവിക്കേണ്ട ആത്മാവ്; എല്ലാവർക്കും ഫലം നൽകുന്നവനും ആണവൻ.