ദാഹികാശക്തിഹീനശ്ച യഥാ മന്ദോ ഹുതാശനഃ
ശക്തിയില്ലാത്ത അഗ്നി എങ്ങനെ കത്താൻ കഴിയില്ലയോ, അങ്ങനെ ഭാര്യയുടെ ശക്തിയില്ലാത്തവനും അശക്തനാണ്.
ശക്തിഹീനോ യഥാ ജീവോ യഥാ ചാത്മാ തനും വിനാ
ശക്തിയില്ലാത്ത ജീവൻപോലെയും ശരീരമില്ലാത്ത ആത്മാവുപോലെയും—
ന ച ശക്തോ യഥാ യജ്ഞഃ ഫലദോ ദക്ഷിണാം വിനാ
ദക്ഷിണ ഇല്ലാതെ യജ്ഞം ഫലം തരാത്തതുപോലെ—
വിനാ സ്വര്ണം സ്വര്ണകാരോ യഥാ ശക്തഃ സ്വകര്മണി
സ്വർണം ഇല്ലാതെ സ്വർണ്ണക്കാരൻ തന്റെ ജോലി ചെയ്യാൻ കഴിയാത്തതുപോലെ—
തഥാ ഗൃഹീ ന ശക്തശ്ച സതതം സര്വകര്മണി 2.59.
അങ്ങനെ, ഭാര്യ ഇല്ലാതെ ഗൃഹസ്ഥന് എല്ലാ കര്മ്മങ്ങളും എപ്പോഴും ചെയ്യാൻ കഴിയില്ല.
ഭാര്യ്യാമൂലാഃ ക്രിയാഃ സര്വാ ഭാര്യ്യാമൂലാ ഗൃഹാസ്തഥാ
എല്ലാ കര്മ്മങ്ങളും ഭാര്യയിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിക്കുന്നത്; വീടുകളും അങ്ങനെ തന്നെയാണ്.
ഭാര്യ്യാമൂലഃ സദാ ഹര്ഷോ ഭാര്യ്യാമൂലം ച മങ്ഗലമ്
ഭാര്യയിൽ നിന്നാണ് സന്തോഷവും, ഭാര്യയിൽ നിന്നാണ് എല്ലാ മംഗളവും ഉണ്ടാകുന്നത്.
യഥാ രഥശ്ച രഥിനാം ഗൃഹിണാം ച തഥാ ഗൃഹമ്
രഥം രഥികന്നു പോലെ, വീടും വീട്ടുകാരനു തന്നെയാണ്.
സര്വരത്നപ്രധാനാ ച സ്ത്രീരത്നം ദുഷ്കുലാദപി
എല്ലാ രത്നങ്ങളിലും സ്ത്രീരത്നം ഏറ്റവും പ്രധാനമാണ്, അവൾ താഴ്ന്ന കുടുംബത്തിൽ നിന്നായാലും.
യഥാ ജലം വിനാ പദ്മം പദ്മം ശോഭാം വിനാ യഥാ
ജലം ഇല്ലാതെ താമര ഉണ്ടാകില്ല, അതുപോലെ തേജസ് ഇല്ലാതെ താമരയ്ക്ക് ഭംഗിയില്ല.
ഇത്യേവമുക്ത്വാ സ ഗുരുഃ പ്രവിവേശ ഗൃഹം മുഹുഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ആ ഗുരു വീണ്ടും വീണ്ടും വീട്ടിൽ പ്രവേശിച്ചു.
മുഹുര്മുഹുശ്ച മൂര്ച്ഛാം ച ചേതനാം സമവാപ സഃ
അവൻ പലതവണ ബോധംകെട്ടു, പിന്നെ ബോധം തിരിച്ചുവന്നു.
അഥാന്തരേ മഹാജ്ഞാനീ ജ്ഞാനിഭിശ്ച പ്രബോധിതഃ
അതിനിടയിൽ മഹാജ്ഞാനിയെ ജ്ഞാനികൾ ഉണർത്തി.
സ ഗുരുഃ പൂജിതസ്തേന ചാതിഥ്യേന മരുത്വതാ
ആ ഗുരുവിനെ മരുത്വാൻ ആദരപൂർവ്വം സ്വീകരിച്ചു.
ബൃഹസ്പതിവചഃ ശ്രുത്വാ രക്തപങ്കജലോചനഃ 2.59.
ബൃഹസ്പതിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ അവന്റെ കണ്ണുകൾ ചോര നിറഞ്ഞ താമരപോലെ ചുവപ്പായി.
മഹേന്ദ്ര ഉവാച അതീവ നിപുണം ദക്ഷം തത്ത്വപ്രാപ്തിനിമിത്തകമ്
മഹേന്ദ്രൻ പറഞ്ഞു: 'അവൻ അത്യന്തം നിപുണനും ദക്ഷനും, സത്യം നേടാൻ യോഗ്യനുമാണ്.'
യത്രാസ്തി പാതകീ ചന്ദ്രോ മന്മാത്രാ താരയാ സഹ
എവിടെയായാലും പാപിയായ ചന്ദ്രൻ താരയോടൊപ്പം എന്റെ അളവുപോലെ ഉണ്ടെങ്കിൽ—
ത്യജ ചിന്താം മഹാഭാഗ സര്വം ഭദ്രം ഭവിഷ്യതി
മഹാഭാഗവ, ചിന്ത വിട്ടുകളയൂ; എല്ലാം നല്ലതായിരിക്കും.
ഇത്യുക്ത്വാ ച ശുനാസീരോ ദൂതാനാം ച സഹസ്രകമ്
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ശുനാസീരം ആയിരം ദൂതന്മാരെ അയച്ചു.
തേ ദൂതാ വൈ വര്ഷശതം യയുര്നിര്ജനമേവ ച
ആ ദൂതന്മാർ നൂറു വർഷം വരെ മരുഭൂമിയിലും സഞ്ചരിച്ചു.
ചന്ദ്രം ച ശുക്രഭവനേ തം പ്രപന്നം ച വിജ്വരമ്
അവർ ശുക്രന്റെ വീട്ടിൽ ചന്ദ്രനെ രോഗമുക്തനായി കണ്ടെത്തി.
ഇതി ശ്രുത്വാ ശുനാസീരോ നതവക്ത്രോ ബൃഹസ്പതിമ്
ഇത് കേട്ട് ശുനാസീരം തലകുനിഞ്ഞ് ബൃഹസ്പതിയെ സമീപിച്ചു.
മഹേന്ദ്ര ഉവാച ഭയം ത്യജ മഹാഭാഗ സര്വം ഭദ്രം ഭവിഷ്യതി
മഹേന്ദ്രൻ പറഞ്ഞു: 'ഭയം വിട്ടുകളയൂ മഹാഭാഗവ, എല്ലാം നല്ലതായിരിക്കും.'
ത്വയാ നഹി ജിതഃ ശുക്രോ ന മയാ ദിതിനന്ദനഃ
നീ ശുക്രനെ ജയിച്ചിട്ടില്ല, ഞാനും ദിതിയുടെ പുത്രനെ ജയിച്ചിട്ടില്ല.
ഗച്ഛ ശീഘ്രം ബ്രഹ്മലോകമസ്മാഭിഃ സാര്ദ്ധമേവ ച 2.59.
നീ ഞങ്ങളോടൊപ്പം വേഗത്തിൽ ബ്രഹ്മലോകത്തേക്ക് പോവു.
ഇത്യുക്ത്വാ തു മഹേന്ദ്രശ്ച സന്തപ്തോ ഗുരുണാ സഹ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, മഹേന്ദ്രൻ ഗുരുവിനോടൊപ്പം ദു:ഖത്തോടെ പോയി.
തത്ര ദൃഷ്ട്വാ ച ബ്രഹ്മാണം നനാമ ഗുരുണാ സഹ
അവിടെ ബ്രഹ്മാവിനെ കണ്ടപ്പോൾ, ഗുരുവിനോടൊപ്പം അവൻ വണങ്ങി.
മഹേന്ദ്രവചനം ശ്രുത്വാ ഹസിത്വാ കമലോദ്ഭവഃ
മഹേന്ദ്രന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടു, കമലത്തിൽ ജനിച്ച ബ്രഹ്മാവ് ചിരിച്ചു.
ബ്രഹ്മോവാച തസ്മൈ ദദാതി ദുഃഖം ച ശാസ്താ കൃഷ്ണഃ സനാതനഃ
ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു: അവനു ദു:ഖം നൽകുന്നത് ശാശ്വതനായ കൃഷ്ണൻ, ഗുരുവാണ്.
അഹം സ്രഷ്ടാ ച സൃഷ്ടേശ്ച പാതാ വിഷ്ണുഃ സനാതനഃ
സൃഷ്ടാവ് ഞാൻ തന്നെയാണ്; സൃഷ്ടിയുടെ രക്ഷകൻ ശാശ്വതനായ വിഷ്ണുവാണ്.