ചതുര്ദശേന്ദ്രാവച്ഛിന്നം ബ്രഹ്മണോ ദിനമുച്യതേ
പതിനാലു ഇന്ദ്രന്മാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടതാണ് ബ്രഹ്മാവിന്റെ ഒരു ദിവസം എന്ന് പറയുന്നു.
കാലരാത്രിശ്ച സാ ജ്ഞേയാ വേദേഷു പരികീര്ത്തിതാ
അത് കാലരാത്രി എന്ന പേരിൽ വേദങ്ങളിൽ വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു.
സപ്തകല്പേ ചിരംജീവീ മാര്കണ്ഡേയോ മഹാതപാഃ
ഏഴു കല്പങ്ങളിൽ മഹാതപസ്സുകാരനായ മാർകണ്ടേയൻ ദീർഘകാലം ജീവിക്കുന്നു.
ഉത്ഥിതേനൈവ സഹസാ സങ്കര്ഷണമുഖാഗ്നിനാ
സങ്കർഷണന്റെ വായിൽ നിന്നു പുറപ്പെട്ട അഗ്നിയോടെ അവൻ പെട്ടെന്ന് എഴുന്നേറ്റു.
ബ്രഹ്മരാത്രിവ്യതീതേ തു പുനശ്ച സസൃജേ വിധിഃ 2.54.
ബ്രഹ്മാരാത്രി കഴിഞ്ഞപ്പോൾ സ്രഷ്ടാവ് വീണ്ടും സൃഷ്ടി ആരംഭിച്ചു.
ദേവാശ്ച മനവശ്ചൈവ തത്ര ദഗ്ധാ നരാദയഃ
അവിടെ ദേവന്മാരും മനുക്കളും നാരദനും ദഹിക്കപ്പെട്ടു.
വര്ഷം ദ്വാദശമാസൈശ്ച ബ്രഹ്മസമ്ബന്ധി ചൈവ ഹി ദൈനംദിനസ്തു പ്രലയോ വേദേഷു പരികീര്ത്തിതഃ
പന്ത്രണ്ട് മാസങ്ങളുള്ള ഒരു വർഷം ബ്രഹ്മാവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; പ്രതിദിന പ്രളയം വേദങ്ങളിൽ പറയപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
മോഹരാത്രിശ്ച സാ പ്രോക്താ വേദവിദ്ഭിഃ പുരാതനൈഃ
അത് പുരാതന വേദജ്ഞന്മാർ മോഹരാത്രി എന്ന് വിളിക്കുന്നു.
ആദിത്യാ വസവോ രുദ്രാ മനവോ മാനവാദയഃ
ആദിത്യന്മാർ, വസുക്കൾ, രുദ്രന്മാർ, മനുക്കൾ, അവരുടെ സന്തതികൾ എന്നിവരാണ്.
മാര്കണ്ഡേയോ ലോമശശ്ച പേചകശ്ചിരജീവിനഃ
മാർകണ്ടേയനും ലോമശനും പേചകനും ദീർഘായുസ്സുള്ളവരാണ്.
നാഡീജംഘോ ബകശ്ചൈവ സര്വേ നഷ്ടാശ്ച തത്ര വൈ
നാടിജംഘനും ബകനും അവിടെയുള്ളവരെല്ലാം നശിച്ചു.
ബ്രഹ്മലോകം യയുഃ സര്വേ ബ്രഹ്മപുത്രാദയസ്തഥാ
ബ്രഹ്മപുത്രന്മാരും മറ്റുള്ളവരും എല്ലാവരും ബ്രഹ്മലോകത്തേക്ക് പോയി.
ഏവം ശതാബ്ദപര്യ്യന്തം പരമായുഃ പ്രജാപതേഃ
ഇങ്ങനെ, പ്രജാപതിയുടെ പരമായുസ്സ് നൂറുവർഷം വരെ നീളുന്നു.
ദേവമാതാ ച സാവിത്രീ വേദാ ധര്മ്മാദയസ്തഥാ 2.54.
ദേവമാതാവായ സാവിത്രിയും, വേദങ്ങളും, ധർമ്മം മുതലായവയും അങ്ങനെ തന്നെയാണ്.
നാരായണേ പ്രലീനാശ്ച വിശ്വസ്ഥാ വൈഷ്ണവാസ്തഥാ
ലോകത്തിൽ നിലനിൽക്കുന്നവരും, വൈഷ്ണവന്മാരും, എല്ലാം നാരായണനിൽ ലയിക്കുന്നു.
മൃത്യുഞ്ജയേ മഹാദേവേ പ്രലീനഃ സ തമോ ഗുണഃ
മഹാദേവനായ മൃത്യുഞ്ജയനിൽ, അന്ധകാരഗുണം ലയിക്കുന്നു.
നാരായണസ്യ ശമ്ഭോശ്ച മഹാവിഷ്ണോശ്ച നിശ്ചിതമ്
നാരായണനും ശംഭുവും മഹാവിഷ്ണുവും ഒരാളാണ് എന്നത് ഉറപ്പാണ്.
കൃഷ്ണോ നിമേഷരഹിതോ നിര്ഗുണഃ പ്രകൃതേ പരഃ
കൃഷ്ണൻ കണ്ണടയ്ക്കലിനപ്പുറവും, ഗുണങ്ങളില്ലാത്തവനും, പ്രകൃതിക്ക് അതീതനുമാണ്.
നിര്ഗുണസ്യ ച നിത്യസ്യ ചാദ്യന്തരഹിതസ്യ ച
ഗുണങ്ങളില്ലാത്തവനും, ശാശ്വതനും, ആദിയും അന്തവും ഇല്ലാത്തവനും ആയവന്റെ,
ഷഷ്ടിദണ്ഡാത്മികാസ്തസ്യാ വാസരശ്ച പ്രകീര്ത്തിതഃ
അവളുടെ ഒരു ദിവസം അറുപത് ദണ്ഡങ്ങൾ ഉള്ളതാണെന്ന് പറയുന്നു.
ഏവം ഗതേ ശതാബ്ദേ ച ശ്രീകൃഷ്ണേ പ്രകൃതേര്ലയഃ
ഇങ്ങനെ നൂറുവർഷം കഴിഞ്ഞാൽ, ശ്രീകൃഷ്ണൻ പ്രകൃതിയെ ലയിപ്പിക്കുന്നു.
സര്വാന്സംഹൃത്യ സാ ചൈകാ മഹാവിഷ്ണോഃ പ്രസൂശ്ച യാ
എല്ലാം പിൻവലിച്ച ശേഷം, അവൾ മാത്രം ശേഷിക്കുന്നു; അവളാണ് മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ ഉത്ഭവം.
ബുദ്ധ്യധിഷ്ഠാതൃദേവീ ച ശ്രീകൃഷ്ണസ്യൈവ നിര്ഗുണാമ് 2.54.
ബുദ്ധിക്ക് അധിഷ്ഠാനമായ ദേവിയും, ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ ഗുണങ്ങളില്ലാത്ത ദേവിയുമാണ്.
പ്രാണാധിഷ്ഠാതൃദേവീം ച പ്രേമ്ണാ പ്രാണാധികാം വരാമ്
ശ്വാസത്തിന് അധിഷ്ഠാനമായ ദേവി, പ്രാണത്തേക്കാൾ പ്രിയയും ശ്രേഷ്ഠയുമാണ്.
നാരായണശ്ച ശമ്ഭുശ്ച സംഹൃത്യ സ്വഗണാന്ബഹൂന്
നാരായണനും ശംഭുവും, അവരുടെ അനേകം അനുചിതരെ പിൻവലിച്ചു.
ഗോപാ ഗോപ്യശ്ച ഗാവശ്ച സവത്സാശ്ച നരാധിപ । മഹാവിഷ്ണൌ വിലീനാശ്ച തേ സര്വേ ക്ഷുദ്രവിഷ്ണവഃ
ഗോപന്മാർ, ഗോപികൾ, പശുക്കൾ, കിടാക്കൾ, രാജാവേ, ആ ചെറു വിഷ്ണുമാർ എല്ലാവരും മഹാവിഷ്ണുവിൽ ലയിക്കുന്നു.
പ്രകൃതിര്യോഗനിദ്രാ ച ശ്രീകൃഷ്ണനയനദ്വയേ
പ്രകൃതിയും യോഗനിദ്രയും ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ ഇരുവശ കണ്ണുകളിലുണ്ട്.
പ്രകൃതേര്വാസരോ യാവന്മിതഃ കാലഃ പ്രകീര്ത്തിതഃ
പ്രകൃതിയുടെ ദിവസത്തിന്റെ അളവാക്കിയ കാലം പ്രഖ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.
അമൂല്യ രത്നതല്പേ ച വഹ്നിശുദ്ധാംശുകാര്ചിതേ
അമൂല്യമായ രത്നപ്പടുക്കയിൽ, അഗ്നിയിൽ ശുദ്ധീകരിച്ച വസ്ത്രങ്ങൾ അണിഞ്ഞ്,
പുനഃ പ്രജാഗരേ തസ്യ സര്വസൃഷ്ടിര്ഭവേത്പുനഃ
അവൻ വീണ്ടും ഉണർന്നാൽ, സകല സൃഷ്ടിയും വീണ്ടും ഉണ്ടാകും.