നൃപസ്യ വചനം ശ്രുത്വാ ജഹാസ മുനിപുങ്ഗവഃ
രാജാവിന്റെ വാക്കുകള് കേട്ട മഹാനായ മുനി ചിരിച്ചു.
അതിഥിരുവാച കശ്യപസ്യ സുതാഃ സര്വേ പ്രാപ്താ ദേവത്വമീപ്സിതമ്
അതിഥി പറഞ്ഞു: കശ്യപന്റെ മക്കള് എല്ലാവരും ആഗ്രഹിച്ച ദൈവപദം നേടിയിരിക്കുന്നു.
തേഷു ത്വഷ്ടാ മഹാജ്ഞാനീ ചകാര പരമം തപഃ
അവരില് മഹാജ്ഞാനിയായ ത്വഷ്ടാവ് അത്യുത്തമമായ തപസ്സു ചെയ്തു.
സിഷേവേ ബ്രാഹ്മണാര്ഥം ച ദേവദേവം ഹരിം പരമ്
ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെ ഭാവിയ്ക്കായി ദേവദേവനായ ഹരിയെ ത്വഷ്ടാവ് ആരാധിച്ചു.
തതോ ബഭൂവ തേജസ്വീ വിശ്വരൂപസ്തപോധനഃ
അതിനുശേഷം തപസ്സില് സമ്പന്നനും പ്രകാശവാനുമായ വിശ്വരൂപന് ജനിച്ചു.
മാതാമഹേഭ്യോ ദൈത്യേഭ്യോ ദത്തവന്തം ഘൃതാഹുതിമ്
അവന് തന്റെ അമ്മാവന്മാരായ ദൈത്യന്മാര്ക്കായി നെയ്യ് ഹോമം നടത്തി.
വിശ്വരൂപസ്യ തനയോ വിരൂപോ മത്പിതാ നൃപ
രാജാവേ, വിശ്വരൂപന്റെ മകനാണ് വിരൂപൻ, അവൻ എന്റെ അച്ഛനുമാണ്.
മഹാദേവോ മമ ഗുരുര്വിദ്യാജ്ഞാനമനുപ്രദഃ
മഹാദേവൻ എനിക്ക് ഗുരുവാണ്, വിജ്ഞാനവും അറിവും നൽകുന്നവൻ.
തച്ചിന്തയാമി പാദാബ്ജം ന മേ വാഞ്ഛാ ഽസ്തി സമ്പദി 2.53.
അവന്റെ കമലപാദങ്ങൾ ഞാൻ ധ്യാനിക്കുന്നു; സമ്പത്ത് എന്നെ ആഗ്രഹമില്ല.
തേന ദത്തം ന ഗൃഹ്ണാമി വിനാ തത്സേവനം ശുഭമ്
അവൻ നൽകുന്നതെന്തും അവന്റെ ശുഭമായ സേവനമില്ലാതെ ഞാൻ സ്വീകരിക്കില്ല.
ഭക്തിവ്യവഹിതം മിഥ്യാഭ്രമമേവ തു നശ്വരമ്
ഭക്തിയില്ലാത്തത് എല്ലാം വ്യാജമായ ഭ്രമവും നശ്വരവുമാണ്.
ന മന്യേ ജലരേഖേതി നൃപത്വം കേന ഗണ്യതേ
ജലത്തിൽ വരയിടുന്നതുപോലെ, രാജത്വം എനിക്ക് മൂല്യമില്ലെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു.
ലാലസാം വിഷ്ണുഭക്തിം തേ സംപ്രാപയിതുമാഗതഃ
വിഷ്ണുഭക്തിയിലേക്കുള്ള ആഗ്രഹം നിനക്കു നൽകാനാണ് ഞാൻ വന്നത്.
സമുദ്ധൃതശ്ച പതിതോ ഘോരേ നിമ്നേ ഭവാര്ണവേ
ഭയങ്കരമായ ഭവസമുദ്രത്തിൽ വീണവനെ അവിടെ നിന്ന് ഉയർത്തുന്നു.
തേ പുനന്ത്യുരുകാലേന കൃഷ്ണഭക്താശ്ച ദര്ശനാത്
കൃഷ്ണഭക്തന്മാർ ദീർഘകാലത്തിനുശേഷം, അവരുടെ ദർശനത്തിലൂടെ പോലും മറ്റുള്ളവരെ ശുദ്ധീകരിക്കുന്നു.
പുത്രേ ന്യസ്യ പ്രിയാം സാധ്വീം ഗച്ഛ വത്സ വനം ദ്രുതമ്
കുഞ്ഞേ, പ്രിയപത്നിയെ മകന്റെ കൈയിൽ ഏൽപ്പിച്ച് നീ വേഗം കാടിലേക്ക് പോവു.
ശ്രീകൃഷ്ണം ഭജ രാധേശം പരമാത്മാ നമീശ്വരമ്
ശ്രീകൃഷ്ണനെ, രാധയുടെ നാഥനെയും പരമാത്മാവിനെയും, വന്ദ്യനായ ഈശ്വരനെയും ഭജിച്ചുകൊൾക.
ദിക്പാലാശ്ച ദിഗീശാശ്ച ഭ്രമന്ത്യേവാസ്യ മായയാ ।। 2.53.
ദിശകളുടെ രക്ഷകരും ദിക്കിന്റെ അധിപന്മാരും അവന്റെ മായയാൽ ചുറ്റി സഞ്ചരിക്കുന്നു.
നിശാപതിഃ ശശീ ശശ്വത്സസ്യസുസ്നിഗ്ധതാകരഃ
രാത്രിയുടെ അധിപനായ ചന്ദ്രൻ എപ്പോഴും വിളയിലേക്കുള്ള മൃദുലമായ പോഷകത്വം നൽകുന്നു.
കാലേ വര്ഷതി ശക്രശ്ച ദഹത്യഗ്നിശ്ച കാലതഃ
സമയമെത്തുമ്പോൾ ഇന്ദ്രൻ മഴവർഷിക്കുന്നു, അഗ്നിയും സമയമനുസരിച്ച് കത്തുന്നു.
കാലഃ സംഹരതേ കാലേ കാലേ സൃജതി പാതി ച
സമയത്ത് കാലം എല്ലാം പിന്വലിക്കുന്നു; സമയമനുസരിച്ച് സൃഷ്ടിക്കുകയും സംരക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
സ്വദേശേ പര്വതാശ്ചൈവ സ്വാഃ പാതാലാഃ സ്വദേശതഃ
പർവതങ്ങൾ തങ്ങളുടെ ദേശങ്ങളിൽ തന്നെ നിലകൊള്ളുന്നു; സ്വർഗ്ഗവും പാതാളവും തങ്ങളുടെ പ്രദേശങ്ങളിൽ.
ശൈലസാഗരസംയുക്താഃ പാതാലാഃ സപ്ത ചൈവ ഹി
ഏഴു പാതാളങ്ങളും പർവതങ്ങളുടെയും സമുദ്രങ്ങളുടെയും കൂടെ ചേർന്നിരിക്കുന്നു.
സന്ത്യേവ പ്രതിവിധ്യണ്ഡേ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാദയഃ
ഓരോ ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തിലും ബ്രഹ്മാവ്, വിഷ്ണു, ശിവൻ തുടങ്ങിയവർ ഉണ്ട്.
ആപാതാലാദ്ബ്രഹ്മലോകപര്യ്യന്തം ഡിമ്ബരൂപകമ്
പാതാളത്തിൽ നിന്ന് ബ്രഹ്മലോകം വരെ ഈ ലോകം ഒരു മുട്ടിന്റെ രൂപത്തിലാണ്.
നാഭിപദ്മേ വിരാഡ്വിഷ്ണോഃ ക്ഷുദ്രസ്യ ജലശായിനഃ
വിരാട് വിഷ്ണുവിന്റെ നാഭി-താമരയിൽ, ജലത്തിൽ കിടക്കുന്ന ചെറുതായവൻ ഉണ്ട്.
ഏവം സോഽപി ശയാനസ്സ്യാജ്ജലതല്പേ സുവിപ്ലുതേ
അങ്ങനെ, അവനും ജലത്തിൻറെ വിശാലമായ കിടക്കയിൽ കിടക്കുന്നു.
കാലഭീതശ്ച കാലേശം കൃഷ്ണമാത്മാനമീശ്വരമ് ।। । മഹാവിഷ്ണോര്ലോമകൂപസാധാരഃ സോഽസ്തി വിസ്തൃതേ 2.53.
കാലത്തെ ഭയപ്പെട്ട്, അവൻ കാലത്തിന്റെ അധിപനായ കൃഷ്ണനെ, തന്റെ ആത്മാവായ ഈശ്വരനെ ധ്യാനിക്കുന്നു. മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ ശരീരത്തിലെ രോമകൂപങ്ങളിൽ സാധാരണയായി നിലകൊള്ളുന്നവൻ, അത്ര വിശാലനാണ്.
മഹാവിഷ്ണോര്ഗാത്രലോമ്നാം ബ്രഹ്മാണ്ഡാനാം ച ഭൂമിപ
മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ ശരീരത്തിലെ രോമങ്ങൾ മുതൽ ബ്രഹ്മാണ്ഡങ്ങൾ ഉത്ഭവിക്കുന്നു, രാജാവേ.
മഹാവിഷ്ണുഃ പ്രാകൃതികഃ സോഽപി ഡിമ്ബോദ്ഭവഃ സദാ
മുട്ടിൽ നിന്നു ജനിച്ച മഹാവിഷ്ണു പ്രാകൃതസ്വഭാവമുള്ളവനാണ്.