സര്വയജ്ഞാരമ്ഭകാലേ ശാലഗ്രാമേ ഘടേഽഥവാ
എല്ലാ യജ്ഞങ്ങളുടെ ആരംഭത്തിലും ശാലഗ്രാമത്തിലും അല്ലെങ്കിൽ കലശത്തിലും,
സ്വാഹാം മന്ത്രാങ്ഗഭൂതാം ച മന്ത്രസിദ്ധിസ്വരൂപിണീമ്
മന്ത്രത്തിന്റെ ഭാഗമായും സിദ്ധിയുടെ സ്വരൂപമായും 'സ്വാഹാ'യെ ധ്യാനിക്കണം,
ഇതി ധ്യാത്വാ ച മൂലേന ദത്ത്വാ പാദ്യാദികം നരഃ
അങ്ങനെ മൂലമന്ത്രം ചിന്തിച്ച്, പാദ്യം മുതലായവ അർപ്പിച്ചശേഷം,
ഓം ഹ്രീം ശ്രീം വഹ്നിജായായൈ ദേവ്യൈ സ്വാഹേത്യനേന ച 2.40.
'ഓം ഹ്രീം ശ്രീം അഗ്നിയുടെ ഭാര്യയായ ദേവിക്ക് സ്വാഹാ' എന്ന മന്ത്രം ഉപയോഗിച്ച്,
വഹ്നിരുവാച മന്ത്രാണാം ഫലദാത്രീ ച ധാത്രീ ച ജഗതാം സതീ
അഗ്നി പറഞ്ഞു: മന്ത്രങ്ങൾക്കു ഫലം നൽകുന്നവളും ലോകങ്ങളെ പോഷിപ്പിക്കുന്നവളും സതിയായവളുമാണ് അവൾ.
സിദ്ധിസ്വരൂപാ സിദ്ധാ ച സിദ്ധിദാ സര്വദാ നൃണാമ്
അവൾ സിദ്ധിയുടെ സ്വരൂപവും, സിദ്ധയായവളും, എല്ലായ്പ്പോഴും മനുഷ്യർക്കു സിദ്ധി നൽകുന്നവളുമാണ്.
സംസാരസാരരൂപാ ച ഘോരസംസാരതാരിണീ
അവൾ ലോകജീവിതത്തിന്റെ സാരവും ഭയങ്കരമായ ജനനമരണചക്രത്തിൽ നിന്ന് രക്ഷിക്കുന്നവളുമാണ്.
ഷോഡശൈതാനി നാമാനി യഃ പഠേദ്ഭക്തിസംയുതഃ
ആർ ഭക്തിയോടെ ഈ പതിനാറു നാമങ്ങൾ ഉച്ചരിച്ചാലും,
നാങ്ഗഹീനോ ഭവേത്തസ്യ സര്വകര്മസു ശോഭനമ്
അവനു ഒരിക്കലും അവയവക്കുറവ് ഉണ്ടാകില്ല, എല്ലാ പ്രവർത്തികളും ശുഭമായിരിക്കും.
നാരായണ ഉവാച പിതൄണാം വൈ തൃപ്തികരം ശ്രാദ്ധാനാം ഫലവര്ദ്ധനമ്
പിതാക്കന്മാർക്ക് തൃപ്തി നൽകുകയും ശ്രാദ്ധങ്ങൾക്കു ഫലം വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
സൃഷ്ടേരാദൌ പിതൃഗണാന്സസര്ജ ജഗതാം വിധിഃ
സൃഷ്ടിയുടെ ആദിയിൽ ലോകത്തിന്റെ കർത്താവായ ഭഗവാൻ പിതൃവൃന്ദങ്ങളെ സൃഷ്ടിച്ചു.
സപ്ത ദൃഷ്ട്വാ പിതൃഗണാന്സിദ്ധിരൂപാന്മനോഹരാന്
ഏഴു മനോഹരമായും സിദ്ധസ്വരൂപമായും ഉള്ള പിതൃവൃന്ദങ്ങളെ കണ്ടു.
സ്നാനം തര്പണപര്യ്യന്തം ശ്രാദ്ധാന്തം ദേവപൂജനമ്
കുളിയൽ മുതൽ തർപ്പണം, ശ്രാദ്ധം, ദേവാരാധന എന്നിവയോടെ പൂർത്തിയാകുന്ന ആചാരങ്ങൾ അവൻ സ്ഥാപിച്ചു.
നിത്യം ന കുര്യ്യാദ്യോ വിപ്രസ്ത്രിസന്ധ്യം ശ്രാദ്ധതര്പണമ്
ഒരു ബ്രാഹ്മണൻ പ്രതിദിനം മൂന്നു സന്ധ്യകളും ശ്രാദ്ധവും തർപ്പണവും ചെയ്യാതെ ഇരിക്കുന്നുവെങ്കിൽ,
ഹരിസേവാവിഹീനശ്ച ശ്രീഹരേരനിവേദ്യഭുക്
ഹരിയുടെ സേവനത്തിൽ അശ്രദ്ധയും ശ്രീഹരിക്ക് സമർപ്പിച്ച അന്നം കഴിക്കാതിരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നവൻ,
ബ്രഹ്മാ ശ്രാദ്ധാദികം സൃഷ്ട്വാ ജഗാമ പിതൃഹേതവേ
ബ്രഹ്മാവ് ശ്രാദ്ധാദി കർമ്മങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ച് പിതാക്കന്മാരുടെ കാരണത്താൽ പുറപ്പെട്ടു.
സര്വേ പ്രജഗ്മുഃ ക്ഷുധിതാ വിഷണ്ണാ ബ്രഹ്മണഃ സഭാമ്
എല്ലാവരും വിശപ്പോടെയും നിരാശയോടെയും ബ്രഹ്മാവിന്റെ സഭയിലേക്ക് പോയി.
ബ്രഹ്മാ ച മാനസീം കന്യാം സസൃജേ താം മനോഹരാമ്
അപ്പോൾ ബ്രഹ്മാവ് മനസ്സിൽ നിന്ന് ഒരു മനോഹരമായ മകളെ സൃഷ്ടിച്ചു.
വിദ്യാവതീം ഗുണവതീമപി രൂപവതീം സതീമ് 2.41.
അവൾ വിദ്യയുള്ളവളും ഗുണവതിയുമാണ്; രൂപവതിയും ഭക്തിയുള്ളവളുമാണ്.
വിശുദ്ധാം പ്രകൃതേരംശാം സസ്മിതാം വരദാം ശുഭാമ്
അവൾ വിശുദ്ധയും പ്രകൃതിയുടെ ഭാഗമായവളും, സ്മിതമുള്ളവളും, വരദായിനിയും, ശുഭയുമായിരുന്നു.
ശതപദ്മപദന്യസ്തപാദപദ്മം ച ബിഭ്രതീമ്
നൂറു ദളമുള്ള താമരപ്പൂവിൽ കാലിടയിട്ട് താമരപ്പാദം അവൾ ധരിച്ചിരുന്നു.
പിതൃഭ്യസ്താം ദദൌ കന്യാം തുഷ്ടേഭ്യസ്തുഷ്ടിരൂപിണീമ്
പിതാക്കന്മാർ സന്തോഷത്തോടെ, തൃപ്തിയുടെ രൂപമായ ആ മകളെ ബ്രഹ്മാവ് അവർക്കു നൽകി.
സ്വധാന്തം മന്ത്രമുച്ചാര്യ്യ പിതൃഭ്യോ ദേഹി ചേതി ച
'സ്വധാ'യെന്നു അവസാനിക്കുന്ന മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച്, 'ഇത് പിതാക്കന്മാർക്ക് കൊടുക്കൂ' എന്നു പറഞ്ഞു.
സ്വാഹാ ശസ്താ ദേവദാനേ പിതൃദാനേ സ്വധാ വരാ
'സ്വാഹാ' ദേവതകൾക്ക് അർപ്പിക്കുന്നതിൽ ഉത്തമം; പിതാക്കന്മാർക്ക് അർപ്പിക്കുന്നതിൽ 'സ്വധാ' ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠം.
പിതരോ ദേവതാ വിപ്രാ മുനയോ മാനവാസ്തഥാ
പിതാക്കന്മാർ, ദേവതകൾ, ബ്രാഹ്മണന്മാർ, മുനികൾ, മനുഷ്യർ എന്നിവരും അങ്ങനെ തന്നെ,
ദേവാദയശ്ച സന്തുഷ്ടാഃ പരിപൂര്ണമനോരഥാഃ
ദേവന്മാരും മറ്റുള്ളവരും തൃപ്തരായി, അവരുടെ ആഗ്രഹങ്ങൾ മുഴുവനും നിറവേറ്റപ്പെട്ടു.
ഇത്യേവം കഥിതം സര്വം സ്വധോപാഖ്യാനമുത്തമമ്
ഇങ്ങനെ സ്വധയുടെ ഉത്തമമായ കഥ മുഴുവനും പറഞ്ഞുതീർന്നു.
നാരദ ഉവാച ശ്രോതുമിച്ഛാമി യത്നേന വദ വേദവിദാം വര
നാരദൻ പറഞ്ഞു: ഞാൻ ഉത്സാഹത്തോടെ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; വേദങ്ങളെ അറിയുന്നതിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, ദയവായി പറയൂ.
നാരായണ ഉവാച സര്വം ജാനാസി വക്ഷ്യേ വൈ ജ്ഞാതുമിച്ഛസി വൃദ്ധയേ ।। 2.41.
നാരായണൻ പറഞ്ഞു: നീ എല്ലാം അറിയുന്നു; എന്നാൽ നിന്റെ ഉന്നതിക്കായി അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നതുകൊണ്ട് ഞാൻ പറയാം.
ശരത്കൃഷ്ണത്രയോദശ്യാം മഘായാം ശ്രാദ്ധവാസരേ
ശരത്കാലത്തിലെ കൃഷ്ണപക്ഷത്തിലെ പതിമൂന്നാം തീയതി, മഘാ നക്ഷത്രത്തിൽ, ശ്രാദ്ധദിനത്തിൽ,