ക്രോധാഹങ്കാരരഹിതഃ സ സംന്യാസീതി കീര്ത്തിതഃ
കോപവും അഹങ്കാരവും ഇല്ലാത്തവനെയാണ് സന്യാസിയായി വിളിക്കുന്നത്.
ന യാചതേ ഭക്ഷണാര്ഥീ സ സംന്യാസീതി കീര്ത്തിതഃ
ഭക്ഷണം യാചിക്കാത്തവനെയാണ് സന്യാസിയായി വിളിക്കുന്നത്.
ദാരവീമപി യോഷാം ച ന സ്പൃശേദ്യഃ സ ഭിക്ഷുകഃ
മരവും സ്ത്രീകളെയും സ്പർശിക്കാത്തവനാണ് ഭിക്ഷുകൻ.
വിപര്യ്യയേ വിനാശശ്ച ജന്മയാമ്യം ഭയം ഭവേത്
ഇതിന്റെ വിപരീതം സംഭവിച്ചാൽ നാശവും നരകത്തിൽ ജനിക്കാനുള്ള ഭയവും ഉണ്ടാകും.
സുരസൂകരയോനൌ വാ ഗര്ഭേ ദുഃഖം സമം സുര
ദേവന്റെ ഗർഭത്തിലായാലും പന്നിയുടെ ഗർഭത്തിലായാലും, സമാനമായ ദു:ഖം അനുഭവപ്പെടുന്നു, ദേവനേ.
ഗര്ഭേ സ്മരന്തി സര്വേ തേ കര്മ്മ ജന്മ ശതോദ്ഭവമ് സ്വദേഹം പാതി യത്നേന സുരോ വാ കീട ഏവ വാ
ഗർഭത്തിൽ എല്ലാവരും നൂറ് ജന്മത്തിലെ കർമ്മങ്ങൾ ഓർക്കുന്നു; ദേവനായാലും കീടമായാലും, ഓരോരുത്തരും തങ്ങളുടെ ശരീരം ശ്രദ്ധയോടെ സംരക്ഷിക്കുന്നു.
യോനേരഭ്യന്തരേ ശുക്രേ പതിതേ പുരുഷസ്യ ച 2.36.
ഗർഭത്തിൽ വിത്ത് വീണാൽ, മനുഷ്യനേ,
രക്താധികേ മാതൃസമശ്ചേതരേ പിതുരാകൃതിഃ
രക്തം കൂടുതലായാൽ കുഞ്ഞ് അമ്മയെപ്പോലെയാകും; അല്ലെങ്കിൽ അച്ഛന്റെ രൂപം ഉണ്ടാകും.
രവിഭൌമഗുരൂണാം ച വാരേ ചേത്തദ്ഭവേത്സുതഃ
സൂര്യനും ചൊവ്വയും ഗുരുവും ആയ ദിവസങ്ങളിൽ ജനനം സംഭവിച്ചാൽ, ആ ദിവസത്തിനനുസരിച്ച് കുട്ടി ജനിക്കും.
പ്രഥമപ്രഹരേ ജന്മ യസ്യ സോഽല്പായുരേവ ച
ആദ്യം പ്രഹരത്തിൽ ജനിക്കുന്നവന് കുറച്ചു ആയുസ്സ് മാത്രം ഉണ്ടാകും.
ചതുര്ഥേ ചിരജീവീ സ്യാത്ക്ഷണാനാമനുരൂപകഃ
നാലാം പ്രഹരത്തിൽ ജനിച്ചാൽ ദീർഘായുസ്സും, ആ സമയത്തിനനുസരിച്ചുള്ള ജീവിതവുമാണ്.
യാദൃശേ ച ക്ഷണേ ജന്മ പ്രസവസ്താദൃശേ ഭവേത്
ഏത് സമയത്ത് ജനനം സംഭവിക്കുമോ, അതനുസരിച്ചാണ് പ്രസവവും ഉണ്ടാകുന്നത്.
കലലം ത്വേകരാത്രേണ പ്രവൃദ്ധഃ സ്യാദ്ദിനേ ദിനേ
ഒരു രാത്രിക്കുള്ളിൽ തന്നെ ഗർഭം രൂപംകൊള്ളുന്നു, ദിവസേന അത് വളരുകയും ചെയ്യുന്നു.
മാസത്രയേ മാംസപിണ്ഡോ ഹസ്തപാദാദിവര്ജിതഃ
മൂന്ന് മാസത്തിനുള്ളിൽ, അത് കൈകളും കാലുകളും മറ്റും ഇല്ലാത്ത ഒരു മാംസക്കട്ടിയായി മാറുന്നു.
ഭവേത്തു ജീവസംചാരഃ ഷണ്മാസേ സര്വതത്ത്വവിത്
ആറാം മാസത്തിൽ ജീവന്റെ ചലനം ആരംഭിക്കുന്നു, സകലതത്ത്വങ്ങൾ അറിയുന്നവനേ.
മാതൃജഗ്ധാന്നപാനം ച ഭുങ്ക്തേഽമേധ്യസ്ഥലേ സ്ഥിതഃ
അശുദ്ധമായ സ്ഥലത്ത് ഇരുന്ന്, അമ്മ കഴിക്കുന്ന ഭക്ഷണവും പാനീയവും അതും അനുഭവിക്കുന്നു.
ഏവം ച ചതുരോ മാസാന്ഭുക്ത്വാ പരമയാതനാമ് 2.36.
ഇങ്ങനെ നാലു മാസം അത്യന്തം വേദന അനുഭവിച്ച് കഴിയുന്നു.
ദിഗ്ദേശകാലാവ്യുത്പന്നോ വിസ്മൃതോ വിഷ്ണുമായയാ
ദിശയും സ്ഥലവും സമയവും അറിയാതെ, വിഷ്ണുവിന്റെ മായയിൽ അകപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
പരായത്തോഽപ്യക്ഷമശ്ച മശകാദിനി വാരണേ
മറ്റുള്ളവരിൽ ആശ്രയിച്ചിട്ടും, ഈയിലുപോലും തള്ളാൻ അവനു കഴിയില്ല.
സ്തനാന്ധോഽപ്യസമര്ഥശ്ച യാഞ്ചാം കര്തുമഭീപ്സിതാമ്
തന്റെ ആഗ്രഹങ്ങൾ പറയാനും, അമ്മയുടെ മുല് കാണാനും അവൻ അശക്തനാണ്.
പൌഗണ്ഡേ യാതനാം ഭുക്ത്വാ പ്രാപ്നുതേ യൌവനം പുനഃ
കുട്ടിക്കാലത്ത് വേദന അനുഭവിച്ച്, പിന്നെ വീണ്ടും യൗവനം പ്രാപിക്കുന്നു.
ആഹാരമൈഥുനാര്ത്തശ്ച നാനാമോഹാദിവേഷ്ടിതഃ
അവൻ വിശപ്പിലും, ലൈംഗിക ആഗ്രഹത്തിലും, വേദനയിലും പെടുന്നു; പലവിധ മായകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
ഏവം യാവത്സമര്ഥശ്ച താവദേവ ഹി പൂജിതഃ
ഇങ്ങനെ, അവൻ കഴിവുള്ളവനായി ഇരിക്കുമ്പോൾ മാത്രം ആദരിക്കപ്പെടുന്നു.
യദാഽതീവ ജരായുക്തോ ജഡോഽതിബധിരോ ഭവേത്
അവൻ അത്യന്തം വയസ്സായപ്പോൾ, മനസ്സും ശരീരം മന്ദമായും, ചെവികേൾവിയും കുറഞ്ഞവനായി മാറുന്നു.
തദന്തരേഽനുതാപം ച കുരുതേ സന്തതം പുനഃ
അങ്ങനെയിരിക്കുമ്പോൾ, അവൻ വീണ്ടും വീണ്ടും പശ്ചാത്താപം അനുഭവിക്കുന്നു.
പുനശ്ച മാനവീം യോനിം ലഭാമി ഭാരതേ യദി
'ഇനി ഞാൻ വീണ്ടും ഭാരതത്തിൽ മനുഷ്യജന്മം ലഭിച്ചാൽ മതിയായിരുന്നു' എന്ന് അവൻ ആലോചിക്കുന്നു.
ഇത്യേവമാദി മനസി കുര്വന്തം തം ജഡം സുര 2.36.
ഇങ്ങനെ പലതും മനസ്സിൽ ചിന്തിച്ചു കൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, ആ മന്ദബുദ്ധിയനായവനെ, ദേവനേ,
സ പശ്യേദ്യമദൂതം ച പാശഹസ്തം ച ദണ്ഡിനമ്
അവൻ യമദൂതനെ, കൈയിൽ പാശവും ദണ്ഡവും പിടിച്ചിരിയ്ക്കുന്നവനെ കാണുന്നു.
ദുര്നിവാര്യ്യമുപായൈശ്ച ബലിഷ്ഠം ച ഭയങ്കരമ്
ഏതുവിധത്തിലുമുള്ള പ്രതിരോധം അസാധ്യമായ, ശക്തനും ഭയാനകനുമായവനെയാണ് അവൻ കാണുന്നത്.
ദൃഷ്ടമാത്രാന്മഹാഭീതോ വിണ്മൂത്രം ച സമുത്സൃജേത്
അവനെ കണ്ടുമാത്രം, അത്യന്തം ഭയപ്പെട്ട് അവൻ മൂത്രവും മലവും ഒഴുക്കുന്നു.