സര്വദേവീസ്വരൂപാം ച സര്വാദ്യാം സര്വവന്ദിതാമ്
എല്ലാ ദേവീകളുടെയും രൂപമായ, എല്ലാറ്റിലും ആദിയായ, എല്ലാവരും വന്ദിക്കുന്നവളെ,
കൃഷ്ണജന്മാഷ്ടമീം രാമനവമീം പുണ്യദാം പരാമ്
കൃഷ്ണന്റെ ജന്മാഷ്ടമിയും രാമന്റെ രാമനവമിയും, മഹാപുണ്യമുള്ള ദിവസങ്ങൾ,
പഞ്ചപര്വാണി പുണ്യാനി യേ ന കുര്വന്തി മാനവാഃ
പഞ്ചപർവങ്ങൾ എന്ന വിശുദ്ധ ഉത്സവങ്ങൾ ആചരിക്കാത്ത മനുഷ്യർ,
അമ്ബുവീച്യാംബുഖനനേ ജലേ ശൌചാദികം ച യേ
ജലത്തിൽ, തിരകളിൽ, കിണറുകളിൽ ശുദ്ധതയും മറ്റു ആചാരങ്ങളും പാലിക്കാതിരിക്കുന്നവർ,
ഗുരും ച മാതരം താതം സാധ്വീം ഭാര്യ്യാം സുതം സുതാമ്
ഗുരു, അമ്മ, അച്ഛൻ, സദ്വൃത്തയുള്ള ഭാര്യ, മകൻ, മകൾ ഇവരെ,
വിവാഹോ യസ്യ ന ഭവേന്ന പശ്യതി സുതം ച യഃ
വിവാഹം നടക്കാത്തവനും, സ്വന്തം മകനെ കാണാൻ കഴിയാത്തവനും,
ഹരേരനൈവേദ്യഭോജീ നിത്യം വിഷ്ണും ന പൂജയേത്
ഹരിക്ക് സമർപ്പിച്ച നൈവേദ്യം സ്ഥിരമായി കഴിച്ചിട്ടും, വിഷ്ണുവിനെ ആരാധിക്കാത്തവൻ,
ആഹാരം കുര്വതീം ഗാം ച പിബന്തീം യോ നിവാരയേത്
പശുവിനെ ഭക്ഷണം കഴിക്കാനും വെള്ളം കുടിക്കാനും തടയുന്നവൻ,
ദണ്ഡൈര്ഗാസ്താഡയേന്മൂഢോ യോ വിപ്രോ വൃഷവാഹകഃ
കശാപ്പ് കൊണ്ടു പശുക്കളെ അടിക്കുന്ന മണ്ടൻ ബ്രാഹ്മണനും, കാളയിൽ കയറി യാത്രചെയ്യുന്നവനും,
ദദാതി ഗോഭ്യ ഉച്ഛിഷ്ടം യോജയേദ്വൃഷവാഹകമ് ।। 2.30.
പശുക്കൾക്ക് ശേഷിച്ച ഭക്ഷണം നൽകുന്നവനും, കാളയെ ഭാരം ചുമപ്പിക്കാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നവനും.
വൃഷലീപതിം യാജയേദ്യോ ഭുംക്തേഽന്നം തസ്യ യോ നരഃ
താഴ്ന്ന ജാതിയിലുള്ള സ്ത്രീയുടെ ഭർത്താവിനായി യജ്ഞം ചെയ്യുന്നവനും, അവനിൽ നിന്ന് ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നവനും —
പാദം ദദാതി വഹ്നൌ ച ഗാശ്ച പാദേന താഡയേത്
ആഗ്നിയിൽ കാലിട്ട് വെക്കുന്നവനും, പശുക്കളെ കാലുകൊണ്ട് അടിക്കുന്നവനും —
യോ ഭുംക്തേ സ്നിഗ്ധപാദേന ശേതേ സ്നിഗ്ധാംഘ്രിരേവ ച
എണ്ണയുള്ള കാലോടെ ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നവനും, എണ്ണയുള്ള കാലോടെ ഉറങ്ങുന്നവനും —
അവീരാന്നം ച യോ ഭുംക്തേ യോനിജീവീ ച വൈ ദ്വിജഃ
വീര്യശാലികൾക്ക് യോജ്യമല്ലാത്ത അന്നം കഴിക്കുന്നവനും, അയോഗ്യമായ മാർഗ്ഗത്തിൽ ജീവിക്കുന്ന ദ്വിജനും —
പിതൄംശ്ച പര്വകാലേ ച തിഥികാലേ ച ദേവതാമ്
പിതൃക്കൾക്കോ, വിശുദ്ധ ദിവസങ്ങളിലോ, ദേവന്മാർക്കോ അർപ്പണം ചെയ്യുന്നവനും —
സ്വഭര്തരി ച കൃഷ്ണേ ച ഭേദബുദ്ധിം കരോതി യാ
സ്വഭർത്താവിനും കൃഷ്ണനുമിടയിൽ വ്യത്യാസം മനസ്സിൽ വെക്കുന്ന സ്ത്രീ —
ഗോമാര്ഗഖനനം കൃത്വാ വപതേ സസ്യമേവ ച
പശുമാർഗം തുഴച്ച് അവിടെ വിളകൾ വിതയ്ക്കുന്നവനും —
രാജകേ ദൈവകേ യത്നാദ്ഗോസ്വാമീ ഗാം ന പാതയേത്
രാജാവിനായാലും ദേവന്മാർക്കായാലും, പശുക്കളുടെ ഉടമ തന്റെ പശുവിനെ ഒരിക്കലും വീഴാൻ അനുവദിക്കരുത് —
പ്രാണിനം ലംഘയേദ്യോ ഹി ദേവാര്ചായാം രതം ജലമ് ।।2.30.
ജീവജാലങ്ങളെയും ദേവാർച്ചനയ്ക്ക് സമർപ്പിച്ച വെള്ളത്തെയും കടന്ന് കടക്കുന്നവൻ —
ശശ്വന്നാസ്തീതി വാദീ യോ മിഥ്യാവാദീ പ്രതാരകഃ
എപ്പോഴും 'ഒന്നുമില്ല' എന്നു പറയുന്നവനും, തെറ്റായ വാക്ക് പറയുന്നവനും, വഞ്ചകനുമായവനും —
ദേവതാപ്രതിമാം ദൃഷ്ട്വാ ഗുരും വാ ബ്രാഹ്മണം സതി
ദേവതയുടെ പ്രതിമയെയും, യോഗ്യനായ ഗുരുവിനെയും, ബ്രാഹ്മണനെയും കണ്ടിട്ടും —
ന ദദാത്യാശിഷം കോപാത്പ്രണതായ ച യോ ദ്വിജഃ
വന്ദനയോടെ അടങ്ങിയവനോട് കോപത്തിൽ അനുഗ്രഹം നൽകാതിരിക്കുന്ന ദ്വിജൻ —
ഗോഹത്യാ ബ്രഹ്മഹത്യാ ച കഥിതാ ചാതിദേശികീ
പശുഹത്യയും ബ്രാഹ്മണഹത്യയും അത്യന്തം ഗുരുതരമായ പാപങ്ങളാണെന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു —
സാവിത്ര്യുവാച ന്യൂനാധികേ ച കോ ഭേദസ്തന്മാം വ്യാഖ്യാതുമര്ഹസി
സാവിത്രി ചോദിച്ചു: കുറവിനും അധികത്തിനും തമ്മിൽ എന്താണ് വ്യത്യാസം? അത് ദയവായി എനിക്ക് വിശദീകരിക്കണം.
യമ ഉവാച കുത്രാതിദേശികഃ ശ്രേഷ്ഠോ വാസ്തവോ ന്യൂന ഏവ ച
യമൻ പറഞ്ഞു: എവിടെയാണ് അതിലധികം, എവിടെയാണ് കുറവ്, എവിടെയാണ് യഥാർത്ഥ അധികം?
കുത്ര വാ സമതാ സാധ്വി തയോര്വേദപ്രമാണതഃ
ധർമ്മപത്നിയേ, വേദപ്രമാണം അനുസരിച്ച് ഈ രണ്ടിനും തമ്മിൽ സമത്വം എവിടെയാണ്?
പുരാ പരിചിതേ വിപ്രേ വിദ്യാമന്ത്രപ്രദാതരി
പണ്ടു, വിജ്ഞാനവും മന്ത്രവും നൽകുന്ന പ്രശസ്തനായ ബ്രാഹ്മണനായി —
പിതുഃ ശതഗുണാ മാതാ മാതുഃ ശതഗുണസ്തഥാ
അമ്മയെ പിതാവിനെക്കാൾ നൂറിരട്ടി വലിയവളാണെന്ന് പറയുന്നു; അങ്ങനെ തന്നെ പിതാവും അമ്മയെക്കാൾ നൂറിരട്ടി വലിയവനാണ്.
ഗുരുതോ ഗുരുപത്നീ ച ഗൌരവേ ച ഗരീയസീ ।। 2.30.
ഗുരുവിനെയും ഗുരുവിന്റെ ഭാര്യയെയും അത്യന്തം ആദരത്തോടെ കാണണം.
വിപ്രഃ ശിവസമോ യശ്ച വിഷ്ണുതുല്യപരാക്രമഃ
ബ്രാഹ്മണൻ ശിവനോടു തുല്യനാണ്, അവന്റെ ശക്തി വിഷ്ണുവിനോടു സമാനമാണ്.