കര്മ്മണോ ബീജരൂപശ്ച സന്തതം തത്ഫലപ്രദഃ
കർമ്മം ഒരു വിത്തുപോലെയാണ്, അതിന്റെ ഫലം തുടർച്ചയായി ലഭിക്കുന്നു.
സോഽപി തദ്ധേതുരൂപശ്ച കര്മ്മ തേന ഭവേത്സതി
അത് തന്നെ കാരണമാകുന്നു, അങ്ങനെ കർമ്മം മൂലം സൃഷ്ടി ഉണ്ടാകുന്നു.
ആത്മനഃ പ്രതിബിമ്ബം ച ദേഹീ ജീവഃ സ ഏവ ച
ആത്മാവിന്റെ പ്രതിബിംബമാണ് ശരീരധാരി ജീവൻ, അവൻ തന്നെയാണ് ജീവി.
പൃഥിവീ വായുരാകാശോ ജലം തേജസ്തഥൈവ ച
ഭൂമി, വായു, ആകാശം, ജലം, അഗ്നി — ഇവയൊക്കെയും
കര്ത്താ ഭോക്താ ച ദേഹീ ച സ്വാത്മാ ഭോജയിതാ സദാ
ശരീരധാരി ആത്മാവ് എപ്പോഴും കര്ത്താവും അനുഭവിക്കുന്നവനും സ്വയം ആത്മാവും അനുഭവം നല്കുന്നവനും ആണ്.
സദസദ്ഭേദബീജം ച ജ്ഞാനം നാനാവിധം ഭവേത്
നാനാവിധമായ ജ്ഞാനം യാഥാർത്ഥ്യവും അസത്യവും തിരിച്ചറിയാനുള്ള വിത്താണ്.
ഇന്ദ്രിയാണാം വൈ പ്രവരമീശ്വരാണാം സമൂഹകമ്
ഇന്ദ്രിയങ്ങളിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനമായത് ദേവന്മാരുടെ കൂട്ടായ്മയാണെന്ന് പറയുന്നു.
അനിരൂപ്യമദൃശ്യം ച ജ്ഞാനഭേദം മനഃ സ്മൃതമ് 2.25.
നിശ്ചയിക്കാനോ കാണാനോ കഴിയാത്തതും, ജ്ഞാനത്തിന്റെ വ്യത്യാസങ്ങളുമാണ് മനസെന്ന് അറിയപ്പെടുന്നത്.
അങ്ഗിനാമങ്ഗ രൂപം ച പ്രേരകം സര്വകര്മണാമ്
അംഗങ്ങളിൽ പ്രധാനമായത്, എല്ലാ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കും പ്രേരകമായത് —
സൂര്യ്യോ വായുശ്ച പൃഥിവീ വാണ്യാദ്യാ ദേവതാഃ സ്മൃതാഃ
സൂര്യൻ, വായു, ഭൂമി, വാക്ക് എന്നിവയും മറ്റുള്ളവയും ദേവതകളായി അറിയപ്പെടുന്നു.
പരമാത്മാ പരം ബ്രഹ്മ നിര്ഗുണഃ പ്രകൃതേഃ പരഃ
പരമാത്മാവും പരബ്രഹ്മവും ഗുണങ്ങളില്ലാത്തതും പ്രകൃതിക്ക് അതീതമായതുമാണ്.
ഇത്യേവം കഥിതം സര്വം മയാ പൃഷ്ടം യഥാഗമമ്
നീ ചോദിച്ചതെല്ലാം ഞാൻ ആചാരപ്രകാരം വിശദീകരിച്ചു.
സാവിത്ര്യുവാച പ്രശ്നം യദ്യത്കരോമി ത്വാം തദ്ഭവാന്വക്തുമര്ഹതി
സാവിത്രി പറഞ്ഞു: ഞാൻ എന്ത് ചോദിച്ചാലും അതിന് ഉത്തരം പറയാൻ നീ അർഹൻ.
കാം കാം യോനിം യാതി ജീവഃ കര്മണാ കേന വാ യമ
ഏത് യോനിയിലേക്കാണ് ജീവൻ പോകുന്നത്, ഏത് കർമ്മം കൊണ്ടോ, ഏത് കാരണത്താലോ, യമാ?
കേന വാ കര്മണാ മുക്തിഃ കേന ഭക്തിര്ഭവേദ്ധരേഃ
ഏത് കർമ്മം കൊണ്ടാണ് മോക്ഷം ലഭിക്കുന്നത്, ഏത് കൊണ്ട് ഹരിയോടുള്ള ഭക്തി ഉണ്ടാകുന്നു?
കേന വാ ദീര്ഘജീവീ ച കേനാല്പായുശ്ച കര്മ്മണാ
ഏത് കർമ്മം കൊണ്ടാണ് ദീർഘായുസ്സും, ഏത് കൊണ്ടാണ് ചുരുങ്ങിയ ആയുസ്സും?
അങ്ഗഹീനശ്ച കാണശ്ച ബധിരഃ കേന കര്മ്മണാ
ഏത് കർമ്മം കൊണ്ടാണ് ഒരാൾക്ക് അവയവങ്ങൾ ഇല്ലാതാകുന്നത്, കുരുടനാകുന്നത്, ബധിരനാകുന്നത്?
ക്ഷിപ്തോഽതിലുബ്ധകശ്ചൈവ കേന വാ നരഘാതകഃ 2.25.
ഏത് കർമ്മം കൊണ്ടാണ് ഒരാൾക്ക് ഭ്രാന്തും അത്യധികം ലാലസയും, മനുഷ്യഹത്യയും സംഭവിക്കുന്നത്?
കേന വാ ബ്രാഹ്മണത്വം ച തപസ്വിത്വം ച കേന വാ
ഏത് കാരണത്താലാണ് ഒരാൾക്ക് ബ്രാഹ്മണത്വം ലഭിക്കുന്നത്? ഏതാണ് ഒരാളെ തപസ്സുകാരനാക്കുന്നത്?
ഗോലോകം കേന വാ ബ്രഹ്മന്സര്വോത്കൃഷ്ടം നിരാമയമ്
ബ്രാഹ്മണനേ, ഏത് കാരണത്താൽ ഗോലോകം ഏറ്റവും ഉന്നതവും എല്ലാ ദുഃഖങ്ങളുമില്ലാത്തതുമാണ്?
കോ വാ കം നരകം യാതി കിയന്തം തേഷു തിഷ്ഠതി
ആർ ഏത് നരകത്തിലേക്ക് പോകുന്നു? അവിടെ എത്രകാലം കഴിയുന്നു?
യദ്യദസ്തി മയാ പൃഷ്ടം തന്മേ വ്യാഖ്യാതുമര്ഹസി
ഞാൻ ചോദിച്ച എല്ലാ കാര്യങ്ങളും ദയവായി എനിക്ക് വിശദീകരിച്ചു തരണം.
നാരായണ ഉവാച ।। സാവിത്രീവചനം ശ്രുത്വാ ജഗാമ വിസ്മയം യമഃ । പ്രഹസ്യ വക്തുമാരേഭേ കര്മപാകം ച ജീവിനാമ്
നാരായണൻ പറഞ്ഞു: സാവിത്രിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട യമൻ അത്ഭുതപ്പെട്ടു; ചിരിച്ചു കൊണ്ട്, ജീവികൾക്ക് കർമ്മഫലത്തെക്കുറിച്ച് സംസാരിക്കാൻ തുടങ്ങി.
യമ ഉവാച ജ്ഞാനം തേ പൂര്വവിദുഷാം യോഗിനാം ജ്ഞാനിനാം പരമ്
യമൻ പറഞ്ഞു: പഴയകാല ജ്ഞാനികൾക്കും യോഗികൾക്കും സത്യമായ ജ്ഞാനികൾക്കും ഉള്ള ജ്ഞാനം—
സാവിത്രീവരദാനേന ത്വം സാവിത്രീകലാ സതി
സാവിത്രിക്ക് നൽകിയ വരത്താൽ നീ സാവിത്രിയുടെ ഒരു ഭാഗമായിരിക്കുന്നു.
യഥാ ശ്രീഃ ശ്രീപതേഃ ക്രോഡേ ഭവാനീ ച ഭവോരസി
ശ്രീപതിയുടെ മടിയിൽ ശ്രീയും, ഭവന്റെ നെഞ്ചിൽ ഭവാനിയും ഇരിക്കുന്നതുപോലെ,
ധര്മോരസി യഥാ മൂര്ത്തിഃ ശതരൂപാ മനൌ യഥാ
ധർമ്മന്റെ നെഞ്ചിൽ അവന്റെ രൂപവും, മനുവിനൊപ്പം ശതരൂപയും ഇരിക്കുന്നതുപോലെ,
അദിതിഃ കശ്യപേ ചാപി യഥാഽഹല്യാ ച ഗൌതമേ
കശ്യപനോടൊപ്പം അതിതിയും, ഗൗതമനോടൊപ്പം അഹല്യയും ഇരിക്കുന്നതുപോലെ,
യഥാ രതിഃ കാമദേവേ യഥാ സ്വാഹാ ഹുതാശനേ
കാമദേവനോടൊപ്പം രതിയും, അഗ്നിദേവനോടൊപ്പം സ്വാഹയും ഇരിക്കുന്നതുപോലെ,
വരുണാനീ ച വരുണേ യജ്ഞേ ച ദക്ഷിണാ യഥാ
വരുണനോടൊപ്പം വരുണാനിയും, യാഗത്തിൽ ദക്ഷിണയും ഇരിക്കുന്നതുപോലെ,