കര്മണാ സുന്ദരോഽരോഗീ മഹാരോഗീ ച കര്മണാ
പ്രവർത്തനത്തിലൂടെ ഒരാൾ സുന്ദരനും ആരോഗ്യവാനുമാകുന്നു; പ്രവർത്തനത്തിലൂടെ തന്നെ വലിയ രോഗവും ഉണ്ടാകും.
കര്മണാ നരകം യാന്തി ജീവാഃ സ്വര്ഗം സ്വകര്മണാ 2.24.
പ്രവർത്തനത്തിലൂടെ ജീവികൾ നരകത്തിലേക്കും, സ്വന്തം പ്രവർത്തനത്തിലൂടെ സ്വർഗത്തിലേക്കും പോകുന്നു.
കര്മണാ ചന്ദ്രലോകം ച വഹ്നിലോകം സ്വകര്മണാ
ഒരു മനുഷ്യൻ തന്റെ പ്രവൃത്തികൾ പ്രകാരം ചന്ദ്രലോകത്തെയും അഗ്നിലോകത്തെയും എത്തുന്നു.
തഥാ കുബേരലോകം ച നരോ യാതി സ്വകര്മണാ
അതുപോലെ തന്നെ, തന്റെ പ്രവൃത്തികൾ കൊണ്ടു മനുഷ്യൻ കുബേരലോകത്തെയും എത്തുന്നു.
യാതി നക്ഷത്രലോകം ച സത്യലോകം സ്വകര്മണാ
സ്വന്തം പ്രവൃത്തികൾ കൊണ്ടു മനുഷ്യൻ നക്ഷത്രലോകത്തെയും സത്യലോകത്തെയും എത്തുന്നു.
സ്വകര്മണാ ച പാതാലം ബ്രഹ്മലോകം സ്വകര്മണാ
സ്വന്തം പ്രവൃത്തികൾ കൊണ്ടു പാതാളത്തേക്കും ബ്രഹ്മലോകത്തേക്കും പോകുന്നു.
കര്മണാ യാതി വൈകുണ്ഠം ഗോലോകം ച നിരാമയമ്
പ്രവൃത്തികൾ കൊണ്ടു വൈകുണ്ഠത്തെയും നിർമലമായ ഗോലോകത്തെയും എത്തുന്നു.
കര്മണാ കോടികല്പായുഃ ക്ഷീണായുശ്ച സ്വകര്മണാ
പ്രവൃത്തികൾ മൂലം കോടികള്പം ആയുസ്സു ലഭിക്കാം, അല്ലെങ്കിൽ സ്വന്തം പ്രവൃത്തികൾ കൊണ്ടു ആയുസ്സ് കുറയുകയും ചെയ്യാം.
ഇത്യേവം കഥിതം സര്വം മയാ തത്ത്വം ച സുന്ദരി
സുന്ദരിയേ, ഞാൻ എല്ലാം സത്യസന്ധമായി നിനക്കു വിശദീകരിച്ചു.
ശ്രീനാരായണ ഉവാച തുഷ്ടാവ പരയാ ഭക്ത്യാ തമുവാച മനസ്വിനീ
ശ്രീനാരായണൻ പറഞ്ഞു: പരമഭക്തിയോടെ അവൾ അവനെ സ്തുതിച്ചു, മനസ്സുള്ള ആ സ്ത്രീ സംസാരിച്ചു.
സാവിത്ര്യുവാച കര്മ നിര്മൂലയന്ത്യേവ കേന വാ സാധവോ ജനാഃ
സാവിത്രി പറഞ്ഞു: സത്പുരുഷന്മാർ പ്രവൃത്തികൾ എങ്ങനെ പൂര്ണമായി നശിപ്പിക്കുന്നു?
കര്മണാം ബീജരൂപഃ കഃ കോ വാ കര്മ്മഫലപ്രദഃ
പ്രവൃത്തികളുടെ വിത്ത് എന്താണ്? പ്രവൃത്തികളുടെ ഫലം നൽകുന്നത് ആരാണ്?
കോ വാ കര്മഫലം ഭുങ്ക്തേ കോ വാ നിര്ലിപ്ത ഏവ ച
പ്രവൃത്തികളുടെ ഫലം അനുഭവിക്കുന്നത് ആരാണ്? അതിൽ അകപ്പെടാതെ ഇരിക്കുന്നവൻ ആരാണ്?
കിം വിജ്ഞാനം മനോ ബുദ്ധിഃ കേ വാ പ്രാണാഃ ശരീരിണാമ്
ജ്ഞാനം, മനസ്സ്, ബുദ്ധി എന്താണ്? ശരീരമുള്ളവരിൽ പ്രാണന്മാർ ആരെല്ലാം?
ഭോക്താ ഭോജയിതാ കോ വാ കോ ഭോഗഃ കാ ച നിഷ്കൃതിഃ
അനുഭവിക്കുന്നവൻ ആരാണ്? അനുഭവിപ്പിക്കുന്നവൻ ആരാണ്? അനുഭവം എന്താണ്? പാപപരിഹാരം എന്താണ്?
യമ ഉവാച അവൈദികം തു യത്കര്മ തദേവാശുഭമേവ ച
യമൻ പറഞ്ഞു:VEDങ്ങൾ അനുസരിക്കാത്ത പ്രവൃത്തി അശുഭമാണ്.
അഹൈതുകീ വിഷ്ണുസേവാ സങ്കല്പരഹിതാ സതാമ്
മനസ്സിൽ ആഗ്രഹമോ ലക്ഷ്യമോ ഇല്ലാതെ സത്പുരുഷന്മാർ ചെയ്യുന്ന വിഷ്ണുസേവനമാണ് നിർമലമായ സേവനം.
ഹരിഭക്തോ നരോ യശ്ച സ ച മുക്തഃ ശ്രുതൌ ശ്രുതമ്
ഹരിയിൽ ഭക്തിയുള്ള മനുഷ്യൻ മോക്ഷം നേടുന്നു; ഇതാണ് ശാസ്ത്രങ്ങളിൽ പറയുന്നത്.
മുക്തിശ്ച ദ്വിവിധാ സാധ്വി ശ്രുത്യുക്താ സര്വസമ്മതാ 2.25.
സദ്ഗുണമുള്ളവളേ, ശാസ്ത്രങ്ങൾ പറയുന്നതുപോലെ മോക്ഷം രണ്ടുതരത്തിലാണ്, എല്ലാവരും ഇതു അംഗീകരിക്കുന്നു.
ഹരിഭക്തിസ്വരൂപാം ച മുക്തിം വാഞ്ഛന്തി വൈഷ്ണവാഃ
ഹരിയിൽ ഭക്തിയായി ജീവിക്കുന്നതായ മോക്ഷം വൈഷ്ണവന്മാർ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
കര്മ്മണോ ബീജരൂപശ്ച സന്തതം തത്ഫലപ്രദഃ
കർമ്മം ഒരു വിത്തുപോലെയാണ്, അതിന്റെ ഫലം തുടർച്ചയായി ലഭിക്കുന്നു.
സോഽപി തദ്ധേതുരൂപശ്ച കര്മ്മ തേന ഭവേത്സതി
അത് തന്നെ കാരണമാകുന്നു, അങ്ങനെ കർമ്മം മൂലം സൃഷ്ടി ഉണ്ടാകുന്നു.
ആത്മനഃ പ്രതിബിമ്ബം ച ദേഹീ ജീവഃ സ ഏവ ച
ആത്മാവിന്റെ പ്രതിബിംബമാണ് ശരീരധാരി ജീവൻ, അവൻ തന്നെയാണ് ജീവി.
പൃഥിവീ വായുരാകാശോ ജലം തേജസ്തഥൈവ ച
ഭൂമി, വായു, ആകാശം, ജലം, അഗ്നി — ഇവയൊക്കെയും
കര്ത്താ ഭോക്താ ച ദേഹീ ച സ്വാത്മാ ഭോജയിതാ സദാ
ശരീരധാരി ആത്മാവ് എപ്പോഴും കര്ത്താവും അനുഭവിക്കുന്നവനും സ്വയം ആത്മാവും അനുഭവം നല്കുന്നവനും ആണ്.
സദസദ്ഭേദബീജം ച ജ്ഞാനം നാനാവിധം ഭവേത്
നാനാവിധമായ ജ്ഞാനം യാഥാർത്ഥ്യവും അസത്യവും തിരിച്ചറിയാനുള്ള വിത്താണ്.
ഇന്ദ്രിയാണാം വൈ പ്രവരമീശ്വരാണാം സമൂഹകമ്
ഇന്ദ്രിയങ്ങളിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനമായത് ദേവന്മാരുടെ കൂട്ടായ്മയാണെന്ന് പറയുന്നു.
അനിരൂപ്യമദൃശ്യം ച ജ്ഞാനഭേദം മനഃ സ്മൃതമ് 2.25.
നിശ്ചയിക്കാനോ കാണാനോ കഴിയാത്തതും, ജ്ഞാനത്തിന്റെ വ്യത്യാസങ്ങളുമാണ് മനസെന്ന് അറിയപ്പെടുന്നത്.
അങ്ഗിനാമങ്ഗ രൂപം ച പ്രേരകം സര്വകര്മണാമ്
അംഗങ്ങളിൽ പ്രധാനമായത്, എല്ലാ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കും പ്രേരകമായത് —
സൂര്യ്യോ വായുശ്ച പൃഥിവീ വാണ്യാദ്യാ ദേവതാഃ സ്മൃതാഃ
സൂര്യൻ, വായു, ഭൂമി, വാക്ക് എന്നിവയും മറ്റുള്ളവയും ദേവതകളായി അറിയപ്പെടുന്നു.