നാരായണ ഉവാച ഹരിഃ സംപൂജ്യ തുഷ്ടാവ തുലസീം വിരഹാതുരഃ
നാരായണന് പറഞ്ഞു: ഹരി, വേര്പാടിന്റെ ദുഃഖത്തില് തുളസിയെ ആരാധിച്ച് സ്തുതിച്ചു.
ശ്രീഭഗവാനുവാച വിദുര്ബുധാസ്തേന വൃന്ദാം മത്പ്രിയാം താം ഭജാ മ്യഹമ്
ശ്രീഭഗവാന് പറഞ്ഞു: അതുകൊണ്ട്, ജ്ഞാനികള് വൃന്ദയെ എനിക്ക് പ്രിയമായവളെന്നു അറിയുന്നു, ഞാനും അവളെ ആരാധിക്കുന്നു.
പുരാ ബഭൂവ യാ ദേവീ ഹ്യാദൌ വൃന്ദാവനേ വനേ
പഴയകാലത്ത് വൃന്ദാവനത്തിലെ കാടില് ആദ്യം ഉണ്ടായിരുന്ന ദേവിയാണ് അവള്.
അസംഖ്യേഷു ച വിശ്വേഷു പൂജിതാ യാ നിരന്തരമ് 2.22.
അനവധി ലോകങ്ങളില് അവളെ എപ്പോഴും ആരാധിച്ചു വരുന്നു.
അസംഖ്യാനി ച വിശ്വാനി പവിത്രാണി യയാ സദാ
അവളാല് അനവധി ലോകങ്ങള് എല്ലായ്പ്പോഴും വിശുദ്ധമാകുന്നു.
ദേവാ ന തുഷ്ടാഃ പുഷ്പാണാം സമൂഹേന യയാ വിനാ
അവളില്ലാതെ പൂക്കളുടെ കൂമ്പാരങ്ങളുണ്ടെങ്കിലും ദേവന്മാര്ക്ക് തൃപ്തിയില്ല.
വിശ്വേ യത്പ്രാപ്തിമാത്രേണ ഭക്ത്യാഽഽനന്ദോ ഭവേദ്ധ്രുവമ്
ഭക്തിയോടെ അവളെ ലഭിച്ചാല് മാത്രം ലോകങ്ങള്ക്കെല്ലാം ഉറപ്പായ സന്തോഷം ലഭിക്കും.
യസ്യാ ദേവ്യാ സ്തുലാ നാസ്തി വിശ്വേഷു നിഖിലേഷു ച
ആ ദേവിക്ക് എല്ലാ ലോകങ്ങളിലും തുല്യമായവളാരും ഇല്ല.
കൃഷ്ണജീവനരൂപാ യാ ശശ്വത്പ്രിയതമാ സതീ
കൃഷ്ണന്റെ ജീവന് തന്നെയാണ് അവള്, ശാശ്വതമായ പ്രിയയും പാവയുമാണ്.
ഇത്യേവം സ്തവനം കൃത്വാ തത്ര തസ്ഥൌ രമാപതിഃ
ഇങ്ങനെ സ്തുതി അര്പ്പിച്ച് രമാപതി അവിടെ നിന്നു.
രുദതീമഭിമാനേന മാനിനീം മാനപൂജിതാമ്
സ്വാഭിമാനത്തോടുകൂടി അഭിമാനത്തോടെ കരയുന്ന അവളെ അവന് കണ്ടു.
ഭാരത്യാജ്ഞാം ഗൃഹീത്വാ ച സ്വാലയം ച യയൌ ഹരിഃ
ഭാരതിയുടെ ആജ്ഞ സ്വീകരിച്ച് ഹരി തന്റെ വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങി.
വരം വിഷ്ണുര്ദദൌ തസ്യൈ വിശ്വപൂജ്യാ ഭവേതി ച
വിഷ്ണു അവളെ അനുഗ്രഹിച്ചു: 'നീ ലോകം മുഴുവന് ആരാധിക്കപ്പെടും.'
വിഷ്ണോര്വരേണ സാ ദേവീ പരിതുഷ്ടാ ബഭൂവ ഹ 2.22.
വിഷ്ണുവിന്റെ വരംകൊണ്ട് ആ ദേവി പൂര്ണമായും സന്തോഷവതിയായി.
ലക്ഷ്മീര്ഗങ്ഗാ സസ്മിതാ താം സമാശ്ലിഷ്യ ച നാരദ
ലക്ഷ്മിയും ഗംഗയും പുഞ്ചിരിയോടെ അവളെ അണിഞ്ഞു, നാരദാ.
വൃന്ദാം വൃന്ദാവനീം വിശ്വപാവനീംവിശ്വപൂജിതാമ്
വൃന്ദ, വൃന്ദാവനത്തിന്റെ ദേവി, ലോകങ്ങളെ വിശുദ്ധമാക്കുന്നവളും ലോകം മുഴുവന് ആരാധിക്കുന്നവളുമാണ്.
ഏതന്നാമാഷ്ടകം ചൈത ത്സ്തോത്രം നാമാര്ഥസംയുതമ്
ഈ എട്ടു പേരുകളും ഈ സ്തോത്രവും അതിലെ പേരുകളുടെ അർത്ഥത്തോടൊപ്പം അനുഗ്രഹിതമായിരിക്കുന്നു.
കാര്തികീപൂര്ണിമായാം ച തുലസ്യാ ജന്മ മങ്ഗലമ്
കാർത്തിക മാസത്തിലെ പൗർണ്ണമിദിനത്തിൽ തുളസിയുടെ ജന്മം ഉത്സവമായി ആചരിക്കുന്നു.
തസ്യാം യഃ പൂജയേത്താം ച ഭക്ത്യാ ച വിശ്വപാവനീമ്
ആ ദിവസം ഭക്തിയോടെ ലോകത്തെ ശുദ്ധീകരിക്കുന്ന തുളസിയെ ആരെങ്കിലും ആരാധിച്ചാൽ,
കാര്ത്തികേ തുലസീപത്രം വിഷ്ണവേ യോ ദദാതി ച
കാർത്തിക മാസത്തിൽ ആരെങ്കിലും തുളസി ഇലകൾ വിഷ്ണുവിന് സമർപ്പിച്ചാൽ,
അപുത്രോ ലഭതേ പുത്രം പ്രിയാഹീനോ ലഭേത്പ്രിയാമ്
മകനില്ലാത്തവർക്ക് മകൻ ലഭിക്കും; പ്രിയപ്പെട്ടവരെ നഷ്ടപ്പെട്ടവർക്ക് പ്രിയപ്പെട്ടവർ വീണ്ടും ലഭിക്കും.
രോഗീ പ്രമുച്യതേ രോഗാദ്ബദ്ധോ മുച്യേത ബന്ധനാത്
രോഗികൾക്ക് രോഗം മാറും; ബന്ധനത്തിൽ കഴിയുന്നവർക്ക് മോചനം ലഭിക്കും.
ഇപ്യേവം കഥിതം സ്തോത്രം ധ്യാനപൂജാവിധിം ശൃണു
ഇങ്ങനെ ഈ സ്തോത്രം വിശദീകരിച്ചു; ഇനി ധ്യാനവും പൂജാവിധിയും കേൾക്കുക.
യദ്വക്ഷ്യേ പൂജയേത്താം ച ഭക്ത്യാ ചാവാഹനം വിനാ 2.22.
ഞാൻ പറയുന്നതുപോലെ, ആൾ ഭക്തിയോടെ അവളെ ആരാധിക്കണം, ഔപചാരിക ആഹ്വാനം ഇല്ലാതിരുന്നാലും.
തുലസീം പുഷ്പസാരാം ച സതീം പൂജ്യാം മനോഹരാമ്
തുളസി, പുഷ്പങ്ങളുടെ സാരം, ശുദ്ധയും ആരാധനാർഹയും മനോഹരിയുമാണ്.
പുഷ്പേഷു തുലനാപ്യസ്യാ നാസീദ്ദേവീഷു വാ മുനേ
പുഷ്പങ്ങളിൽ അവളെ തുല്യമായത് ഇല്ല; ദേവതകളിൽ പോലും ഇല്ല, മഹർഷേ.
ശിരോധാര്യ്യാ ച സര്വേഷാമീപ്സിതാം വിശ്വപാവനീമ്
ലോകത്തെ ശുദ്ധീകരിക്കുകയും ആഗ്രഹങ്ങൾ നിറവേറ്റുകയും ചെയ്യുന്ന തുളസി എല്ലാവരും തങ്ങളുടെ തലയിൽ ധരിക്കേണ്ടവളാണ്.
ഇതി ധ്യാത്വാ ച സംപൂജ്യ സ്തുത്വാ ച പ്രണമേദ്ബുധഃ
ധ്യാനിച്ച്, ആരാധിച്ച്, സ്തുതി പാടിയശേഷം, ജ്ഞാനികൾ അവളെ വന്ദിക്കണം.
നാരദ ഉവാച യത്തു സാവിത്ര്യുപാഖ്യാനം തന്മേ വ്യാഖ്യാതുമര്ഹസി
നാരദൻ പറഞ്ഞു: സാവിത്രിയുടെ കഥ എനിക്കു വിശദമായി പറയേണ്ടതുണ്ട്.
പുരാ യേന സമുദ്ഭൂതാ സാ ശ്രുതാ ച ശ്രുതിപ്രസൂഃ
പണ്ടുകാലത്ത് അവൾ എങ്ങനെ ഉദിച്ചുവെന്നും, വേദങ്ങളുടെ ഉത്ഭവം എങ്ങനെയാണെന്നുമാണ് ഞാൻ കേട്ടത്.