അഥ ദൂതേ ഗതേ തത്ര ശംഖചൂഡഃ പ്രതാപവാന്
അപ്പോൾ ദൂതൻ പോയതിനു ശേഷം, വീരനായ ശംഖചൂഡൻ—
രണവാര്ത്താം ച സാ ശ്രുത്വാ ശുഷ്കകണ്ഠോഷ്ഠതാലുകാ 2.17.
യുദ്ധവാർത്ത കേട്ടപ്പോൾ, അവന്റെ കണ്ഠം, അധരം, താലു എന്നിവ ഉണങ്ങി.
തുലസ്യുവാച ഹേ പ്രാണാധിഷ്ഠാതൃദേവ രക്ഷ മേ ജീവനം ക്ഷണമ്
തുളസി പറഞ്ഞു: ജീവനെ നിയന്ത്രിക്കുന്ന ദേവാ, ഒരു നിമിഷം എങ്കിലും എന്റെ ജീവൻ രക്ഷിക്കണമേ.
ഭുംക്ഷ്വ ജന്മസു ഭോഗ്യം തദ്യദ്വൈ മനസി വാംഛിതമ്
ഓരോ ജന്മത്തിലും മനസ്സിൽ ആഗ്രഹിക്കുന്ന സുഖം അനുഭവിക്കു.
ആന്ദോലയന്തി പ്രാണാ മേ മനോ ദഗ്ധം ച സന്തതമ്
എന്റെ പ്രാണൻ തുലയുന്നു, മനസ്സ് എല്ലായ്പ്പോഴും ദഹിക്കുന്നു.
തുലസീവചനം ശ്രുത്വാ ഭുക്ത്വാ പീത്വാ നൃപേശ്വരഃ
തുളസിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, ഭക്ഷണം കഴിച്ച് വെള്ളം കുടിച്ച്, രാജാവു—
ശങ്ഖചൂഡ ഉവാച ശുഭം ഹര്ഷം സുഖം ദുഃഖം ഭയം ശോകമമംഗലമ്
ശംഖചൂഡൻ പറഞ്ഞു: ശുഭവും സന്തോഷവും സുഖവും ദുഃഖവും ഭയവും ദുഃഖവും അശുഭവും—
കാലേ ഭവന്തി വൃക്ഷാശ്ച ശാഖാവന്തശ്ച കാലതഃ
ഇവയെല്ലാം സമയമനുസരിച്ച് ഉണ്ടാകുന്നു; മരങ്ങൾക്കും സമയമനുസരിച്ച് ശാഖകൾ വളരുന്നു.
തേഷാം ഫലാനി പക്വാനി പ്രഭവന്ത്യേവ കാലതഃ
അവയുടെ ഫലങ്ങൾ സമയമാകുമ്പോൾ മാത്രമേ പാകവുമാകൂ.
ഭവന്തി കാലേ ഭൂതാനി കാലേ കാലം പ്രയാന്തി ച
സമയമാകുമ്പോൾ ജീവികൾ ജനിക്കുന്നു, സമയമാകുമ്പോൾ അവർ വിടപറയുകയും ചെയ്യുന്നു.
സ്രഷ്ടാ ച കാലേ സൃജതി പാതാ പാതി ച കാലതഃ
സൃഷ്ടാവ് സമയമാകുമ്പോൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നു; രക്ഷകൻ സമയമനുസരിച്ച് രക്ഷിക്കുന്നു.
ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാദീനാമീശ്വരഃ പ്രകൃതേഃ പരഃ।। സ്രഷ്ടാ പാതാ ച സംഹര്ത്താ സ കൃത്സ്നാംശേന സര്വദാ।2.17.
പ്രകൃതിയെക്കാൾ ഉയർന്നിരിക്കുന്ന ആ ഭഗവാൻ ബ്രഹ്മാവിനെയും വിഷ്ണുവിനെയും ശിവനെയും മറ്റുള്ളവരെയും ഉത്ഭവിപ്പിക്കുന്നു; സൃഷ്ടാവായും രക്ഷകനായും സംഹാരകനായും എല്ലായ്പ്പോഴും പൂർണ്ണമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു.
കാലേ സ ഏവ പ്രകൃതിം നിര്മായ സ്വേച്ഛയാ പ്രഭുഃ
സമയമാകുമ്പോൾ ആzelfde പ്രഭു തന്റെ ഇച്ഛയാൽ പ്രകൃതിയെ സൃഷ്ടിക്കുന്നു.
ആബ്രഹ്മസ്തംബപര്യ്യന്തം സര്വം കൃത്രിമമേവ ച
ബ്രഹ്മാവിൽ നിന്ന് ഒരു പുല്ല് വരെ എല്ലാം സൃഷ്ടിച്ചതാണ്.
ഭജ സത്യം പരം ബ്രഹ്മ രാധേശം ത്രിഗുണാത്പരമ്
നീ സത്യമായ പരബ്രഹ്മാവായ രാധയുടെ പ്രഭുവിനെ, മൂന്നു ഗുണങ്ങൾക്കുമപ്പുറമുള്ളവനെ, ഭക്തിയോടെ ആരാധിക്ക.
ജലം ജലേന സൃജതി ജലം പാതി ജലേന യഃ
അവൻ വെള്ളത്തിൽ നിന്ന് വെള്ളം സൃഷ്ടിക്കുന്നു, വെള്ളം കൊണ്ട് വെള്ളം നിലനിർത്തുന്നു.
യസ്യാജ്ഞയാ വാതി വാതഃ ശീഘ്രഗാമീ ച സന്തതമ്
അവന്റെ ആജ്ഞയാൽ കാറ്റ് എപ്പോഴും വേഗത്തിൽ വീശുന്നു.
യഥാക്ഷണം വര്ഷതീന്ദ്രോ മൃത്യുശ്ചരതി ജന്തുഷു
ഓരോ നിമിഷവും ഇന്ദ്രൻ മഴ പെയ്യിക്കുന്നു; മരണൻ ജീവികളിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു.
മൃത്യോര്മൂലം കാലമൂലം യമസ്യ ച യമം പരമ്
മരണത്തിന്റെ മൂലകാരണം കാലമാണ്; കാലത്തിന്റെ മൂലത്തിൽ യമൻ്റെ യഥാർത്ഥ അധിപൻ ഉണ്ട്.
സംഹര്ത്താരം ച സംഹര്തുസ്തം കൃഷ്ണം ശരണം വ്രജ
സംഹാരകനെയും സംഹരിക്കുന്ന കൃഷ്ണനിൽ അഭയം പ്രാപിക്ക.
അഹം കോ വാ ത്വം ച കാ വാ വിധിനാ യോജിതഃ പുരാ
ഞാൻ ആരാണ്, നീ ആരാണ്, നമ്മളെ പുരാതനകാലത്ത് വിധി കൂട്ടിച്ചേർത്തത് എന്തുകൊണ്ടാണ്?
അജ്ഞാനീ കാതരഃ ശോകേ വിപത്തൌ ച ന പണ്ഡിതഃ ।। 2.17.
അജ്ഞാനികൾ ദുഃഖത്തിലും കഷ്ടത്തിലും ഭയപ്പെടുന്നു; അത്തരം ആളുകൾ ജ്ഞാനികൾ അല്ല.
നാരായണം തം സര്വേശം കാന്തം പ്രാപ്സ്യസി നിശ്ചിതമ്
നീ ഉറപ്പായും നാരായണനായ സർവ്വേശ്വരനെയും പ്രിയനെയും പ്രാപിക്കും.
മയാ ത്വം തപസാ ലബ്ധാ ബ്രഹ്മണശ്ച വരേണ ഹി
നീ എന്നെ തപസ്സിനാലും ബ്രഹ്മാവിന്റെ അനുഗ്രഹത്താലും ലഭിച്ചവളാണ്.
വൃന്ദാവനേ ച ഗോവിന്ദം ഗോലോകേ ത്വം ലഭിഷ്യസി
വൃന്ദാവനത്തിൽ നീ ഗോവിന്ദനെ ഗോലോകത്തിൽ പ്രാപിക്കും.
തത്ര ദ്രക്ഷ്യസി മാം ത്വം ച ത്വാം ച ദ്രക്ഷ്യാമി സന്തതമ്
അവിടെ നീ എന്നെ കാണും, ഞാനും നിന്നെ എപ്പോഴും കാണും.
പുനര്യാസ്യാമി തത്രൈവ കഃ ശോകോ മേ ശൃണു പ്രിയേ ।। ത്വം ഹി ദേഹം പരിത്യജ്യ ദിവ്യരൂപം വിധായ ച
ഞാൻ വീണ്ടും അവിടെ എത്തും; എനിക്ക് എന്തിനാണ് ദുഃഖം, പ്രിയേ, കേൾക്കു. നീ ശരീരം വിട്ട് ദിവ്യരൂപം സ്വീകരിച്ച ശേഷം,
തത്കാലം പ്രാപ്സ്യസി ഹരിം മാ കാന്തേ കാതരാ ഭവ
അപ്പോൾ നീ ഹരിയെ പ്രാപിക്കും; പ്രിയേ, ഭയപ്പെടേണ്ട.
സുഷ്വാപ ശോഭനേ തല്പേ പുഷ്പചന്ദനചര്ചിതേ
പൂക്കളും ചന്ദനപ്പൂവും അലങ്കരിച്ച മനോഹരമായ കിടക്കയിൽ അവൾ സുഖമായി ഉറങ്ങി.
രത്നപ്രദീപസംയുക്തേ സ്ത്രീരത്നം പ്രാപ്യ സുന്ദരീമ്
രത്നദീപങ്ങൾക്കിടയിൽ, സ്ത്രീരത്നമായ മനോഹരിയായവളെ ലഭിച്ചു.