ബഭൂവ സാ നമ്രമുഖീ നവസങ്ഗമലജ്ജിതാ
പുതിയ സംഗമത്തിന്റെ ലജ്ജയിൽ അവൾ മുഖം താഴ്ത്തി ലജ്ജിതയായി.
പിബന്തീ തന്മുഖാമ്ഭോജം ലോചനാഭ്യാം ച സന്തതമ്
അവൾ തന്റെ കണ്ണുകൾ കൊണ്ട് അവന്റെ മുഖംപങ്കജം നിരന്തരം ആസ്വദിച്ചു.
പുഷ്പചന്ദനതല്പസ്ഥാം വസന്തീം വാസസാ വൃതാമ്
അവൾ പൂക്കളും ചന്ദനത്തും ചേർത്ത് ഒരുക്കിയ കിടക്കയിൽ വിശ്രമിച്ചു കിടക്കുകയായിരുന്നു, മനോഹരമായ വസ്ത്രം ധരിച്ചിരുന്നതും.
സുപീനകഠിനശ്രോണീം പീനോന്നതപയോധരാമ്
അവളുടെ അരം പുഷ്ടിയും ദൃഢവുമായിരുന്നു, അവളുടെ മുലകൾ പുഷ്ടിയോടെ ഉയർന്നിരുന്നതും.
പക്വബിമ്ബാധരോഷ്ഠീം ച സുനാസാം സുന്ദരീം വരാമ്
അവളുടെ അധരങ്ങൾ പാകമായ ബിംബഫലത്തെപ്പോലെ ചുവപ്പും, മൂക്ക് മനോഹരവുമായിരുന്നു; അവൾ അത്യന്തം സുന്ദരിയായിരുന്നു.
സ്വതേജസാ പരിവൃതാം സുഖദൃശ്യാം മനോരമാമ്
സ്വന്തം തേജസ്സിൽ വളഞ്ഞു നിൽക്കുന്ന അവളെ കാണുന്നത് അത്യന്തം ആനന്ദകരവും ആകർഷകവുമായിരുന്നു.
സിന്ദൂരബിന്ദുനാ ശശ്വത്സീമന്താധഃസ്ഥലോജ്ജ്വലാമ്
തലമുടിയുടെ പിളർപ്പിന് താഴെ എന്നും ചുവന്ന സിന്ദൂരപ്പൊട്ടു പ്രകാശിച്ചു നിന്നു.
കരപദ്മതലാരക്താം നഖചന്ദ്രൈര്വിഭൂഷിതാമ്
അവളുടെ കൈത്തളിരുകൾ താമരപ്പൂവിന്റെ ചുവപ്പുപോലെയും, അവളുടെ നഖങ്ങൾ അർദ്ധചന്ദ്രാകൃതിയിലും അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടതുമായിരുന്നു.
ആരക്തവര്ണം ലലിതമലക്തകസമപ്രഭമ് 2.16.
അവളുടെ നിറം ഇളം ചുവപ്പായിരുന്നു, നനഞ്ഞ മലയ്ക്കട്ടിന്റെ പ്രകാശംപോലെയും.
ശരദിന്ദുവിനിന്ദ്യൈകനഖേന്ദ്വോഘവിരാജിതാമ്
ശരദ്കാലത്തിലെ ചന്ദ്രനെക്കാൾ മനോഹരമായ, ചന്ദ്രനുപോലെയുള്ള നഖങ്ങൾ അവളെ അലങ്കരിച്ചിരുന്നു.
മണീന്ദ്രമുഖ്യഖചിതക്വണന്മഞ്ജീരരഞ്ജിതാമ്
മുത്തും വിലയേറിയ രത്നങ്ങളും പതിച്ച മണിമണികൾ ഘനമായ ശബ്ദത്തോടെ അവളുടെ കാലിൽ അലങ്കരമായി.
ദധതീം കബരീഭാരം മാലതീമാല്യസംയുതമ്
മാലതിപ്പൂക്കളാൽ അലങ്കരിച്ച കനത്ത മുടി അവൾ ധരിച്ചിരുന്നു.
ചിത്രകുണ്ഡലയുഗ്മശ്രീസുഷുമാപരിശോഭിതാമ്
ചിത്രമായ കുണ്ഡലങ്ങളാലും മനോഹരമായ ആഭരണങ്ങളാലും അവളുടെ ഭംഗി കൂടുതൽ തെളിഞ്ഞു.
രത്നകംകണകേയൂരശംഖഭൂഷണഭൂഷിതാമ്
രത്നങ്ങൾ പതിച്ച കങ്കണങ്ങളും കീൂരങ്ങളും ശംഖാഭരണങ്ങളും അവൾ ധരിച്ചിരുന്നു.
ദൃഷ്ട്വാ താം ലലിതാം രമ്യാം സുശീലാം സുദതീം സതീമ്
അവളെ കണ്ടപ്പോൾ അവൾ ലാളിത്യമുള്ളവളും മനോഹരിയുമായിരുന്നു, നല്ല സ്വഭാവവും മനോഹരമായ പല്ലുകളും കാത്തുസൂക്ഷിച്ചവളുമായിരുന്നു.
ശംഖചൂഡ ഉവാച കാ ത്വം കാമിനി കല്യാണി സര്വകല്യാണദായിനി
ശംഖചൂഡൻ ചോദിച്ചു: ആരാണ് നീ, മനോഹരിയായും മംഗളമായവളുമായുള്ളേ? എല്ലാ മംഗളങ്ങളും നൽകുന്നവളേ, ആരാണ് നീ?
സ്വര്ഗഭോഗാദിസരിതിവിഹാരേ ഹാരരൂപിണി
സ്വർഗീയസുഖങ്ങളിലും നദികളിലും ആസ്വാദനം ചെയ്യുന്നവളും, ഹാരങ്ങൾ അണിഞ്ഞവളുമാണ് നീ.
ഇത്യേവം വചനം ശ്രുത്വാ സകാമാ വാമലോചനാ 2.16.
ഇങ്ങനെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, ആ മനോഹരമായ കണ്ണുകളുള്ള, ആഗ്രഹം നിറഞ്ഞ സ്ത്രീ—
തുലസ്യുവാച തപസ്വിനീഹ തിഷ്ഠാമി കസ്ത്വം ഗച്ഛ യഥാസുഖമ്
തുളസി പറഞ്ഞു: ഞാൻ ഒരു തപസ്വിനിയാണ്, ഇവിടെ താമസിക്കുന്നു. നീ ആരാണ്? ഇഷ്ടമുള്ളപോലെ പോകൂ.
കാമിനീം കുലജാതാം ച രഹസ്യേകാകിനീം സതീമ്
ഒരു ഉന്നതകുടുംബത്തിൽ ജനിച്ച, ഒറ്റയ്ക്കും രഹസ്യമായിടത്തും സത്യവ്രതയുമായി കഴിയുന്ന സ്ത്രീ.
ലമ്പടോഽസത്കുലേ ജാതോ ധര്മശാസ്ത്രാര്ഥവര്ജിതഃ
അവൻ കാമപ്രവർത്തിയുള്ളവനും, താഴ്ന്ന കുടുംബത്തിൽ ജനിച്ചവനും, ധർമ്മശാസ്ത്രങ്ങളുടെ അർത്ഥം മനസ്സിലാക്കാത്തവനും ആണ്.
ആപാത മധുരാമന്തേ ചാന്തകാം പുരുഷസ്യ താമ്
ആദ്യത്തിൽ അവൾ മധുരമായി തോന്നും, പക്ഷേ അവസാനം ആ പുരുഷനു നാശം വരുത്തും.
ഹൃദയേ ക്ഷുരധാരാഭാം ശശ്വന്മധുരഭാഷിണീമ്
ഹൃദയത്തിൽ അവൾ കത്തിയുടെ അറ്റംപോലെയാണ്, എപ്പോഴും മധുരമായി സംസാരിക്കും.
കാര്യ്യാര്ഥേ സ്വാമിവശഗാമന്യഥൈവാവശാം സദാ
സ്വന്തം കാര്യത്തിനായി അവൾ യജമാനനോടു കീഴടങ്ങും, അല്ലാത്തപ്പോൾ എപ്പോഴും അവൾ അപ്രാപ്യയാണു.
ശ്രുതൌ പുരാണേ യാസാം ച ചരിത്രമനിരൂപിതമ്
പുരാണങ്ങളിൽ അവളുടെ പെരുമാറ്റം വ്യക്തമായി പറയപ്പെട്ടിട്ടില്ല.
താസാം കോ വാ രിപുര്മിത്രം പ്രാര്ഥയന്തീം നവം നവമ്
എപ്പോഴും പുതിയതിനെ ആഗ്രഹിക്കുന്ന അവൾക്കു ശത്രുവോ സ്നേഹിതനോ ആരാണ്?
ബാഹ്യേ സ്വാത്മസതീത്വം ച ജ്ഞാപയന്തീം പ്രയത്നതഃ
പുറത്ത് അവൾ താനെതാൻ സത്യസന്ധയാണെന്ന് സൂക്ഷ്മമായി കാണിക്കും.
ബാഹ്യേ ഛലാച്ഛാദയന്തീം സ്വാന്തര്മൈഥുനലാലസാമ് 2.16.
പുറത്തുനിന്ന് അവൾ വഞ്ചന കൊണ്ടു മറയ്ക്കും, ഉള്ളിൽ സുഖസംഗമത്തിനായി ആഗ്രഹിക്കും.
മാനിനീം മൈഥുനാഭാവേ കോപിനീം കലഹാംകുരാമ്
അവൾ അഭിമാനമുള്ളവളാണ്, സുഖസംഗമം ഇല്ലെങ്കിൽ കോപം കാണിക്കും, കലഹത്തിന്റെയും തുടക്കമാണ്.
സുമൃഷ്ടാന്നം ശീതതോയമാകാംക്ഷന്തീം ച മാനസേ
അവളുടെ മനസ്സിൽ നല്ലപോലെ പാചകം ചെയ്ത അന്നവും തണുത്ത വെള്ളവും ആഗ്രഹമുണ്ട്.