പതിം ദേഹി പതിം ദേഹി പതിം ദേഹി ത്രിലോചന
"മൂന്നു കണ്ണുള്ളവനേ, എനിക്ക് ഭർത്താവിനെ തരിക, ഭർത്താവിനെ തരിക, ഭർത്താവിനെ തരിക" എന്ന് അവൾ അപേക്ഷിച്ചു.
ശിവസ്തത്പ്രാര്ഥനാം ശ്രുത്വാ സസ്മിതോ രസികേശ്വരഃ
അവളുടെ അപേക്ഷ കേട്ട്, രസങ്ങളുടെ ഈശ്വരനായ ശിവൻ പുഞ്ചിരിച്ചു.
തേനാസീത്പാണ്ഡവാനാം ച പഞ്ചാനാം കാമിനീ പ്രിയാ 2.14.
അതിനാൽ അവൾ പാണ്ഡവന്മാരിൽ അഞ്ചുപേരുടെയും പ്രിയഭാര്യയായി.
അഥ സംപ്രാപ്യ ലങ്കായാം സീതാം രാമോ മനോഹരാമ്
പിന്നീട്, രാമൻ ലങ്കയിൽ മനോഹരിയായ സീതയെ വീണ്ടെടുത്തു.
ഏകാദശസഹസ്രാബ്ദം കൃത്വാ രാജ്യം ച ഭാരതേ
അവൻ ഭാരതത്തിൽ പതിനൊന്നായിരം വർഷം രാജ്യം ഭരിച്ചു.
കമലാംശാ വേദവതീ കമലായാം വിവേശ സാ
കമലയുടെ അംശമായ വേദവതി കമലയിലേക്കു പ്രവേശിച്ചു.
സതതം മൂര്തിമന്തശ്ച വേദാശ്ചത്വാര ഏവ ച
നാലു വേദങ്ങളും എല്ലായ്പോഴും രൂപംകൊണ്ടിരിക്കുന്നു.
കുശധ്വജസുതാഖ്യാനമുക്തം സംക്ഷേപതസ്തവ
കുശധ്വജന്റെ മകളുടെ കഥ ഇതുവരെ സംക്ഷിപ്തമായി നിന്നോട് പറഞ്ഞു.
നാരായണ ഉവാച നൃപേണ സാര്ദ്ധം സാ രാഗാദ്രേമേ വൈ ഗന്ധമാദനേ
നാരായണൻ പറഞ്ഞു: ആ രാജാവിനോടൊപ്പം അവൾ ഗന്ധമാദനപർവ്വതത്തിൽ ആസ്വാദനത്തോടെ സമയം ചെലവഴിച്ചു.
ശയ്യാം രതികരീംകൃത്വാ പുഷ്പചന്ദനചര്ചിതാ
പൂക്കളും ചന്ദനവും ഉപയോഗിച്ച് അലങ്കരിച്ച രതിശയ്യ ഒരുക്കി അവർ ഇരുവരും അവിടെ വിശ്രമിച്ചു.
സ്ത്രീരത്നമതിചാര്വംഗീ രത്നഭൂഷണഭൂഷിതാ
വളരെ സുന്ദരമായ രൂപവും വിലയേറിയ രത്നാഭരണങ്ങളും ധരിച്ച സ്ത്രീരത്നം ആയിരുന്നു അവൾ.
സുരതാദ്വിരതിര്നാസീത്തയോഃ സുരതവിജ്ഞയോഃ
പ്രേമകലയിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള ആ ഇരുവരും തമ്മിൽ സുഖസംഗമം ഒരിക്കലും നിർത്തിയിരുന്നില്ല.
തതോ രജസ്വലാം പ്രാപ്യ സുരതാദ്വിരരാമ സഃ
പിന്നീട് അവൾക്ക് രജസ്സ് വന്നപ്പോൾ, അവൻ സുഖസംഗമം നിർത്തി.
ദധാര ഗര്ഭം സാ സദ്യോ ദേവാബ്ദശതകം സതീ
അവൾ ഉടൻ ഗർഭം ധരിച്ചു, ശുദ്ധയായവളായി നൂറു ദൈവവർഷം ആ ഗർഭം സൂക്ഷിച്ചു.
ശുഭക്ഷണേ ശുഭദിനേ ശുഭയോഗേന സംയുതേ
ശുഭമായ ഒരു നിമിഷത്തിൽ, ശുഭദിനത്തിൽ, ശുഭയോഗം കൂടിയപ്പോൾ,
കാര്തികീപൂര്ണിമായാം ച സിതവാരേ ച പദ്മജേ
കാർത്തിക മാസത്തിലെ പൗർണ്ണമിദിനത്തിൽ, വെളിച്ചമുള്ള ഒരു ദിവസത്തിൽ, കമലജനനായവനേ,
പാദപദ്മയുഗേ ചൈവ പദ്മരാഗവിരാജിതാമ്
കമലപൂവുപോലെയുള്ള ഇരുകാലുകളും, പദ്മരാഗംപോലെയുള്ള നിറംകൊണ്ട് തിളങ്ങുന്നവളും,
രാജലക്ഷ്മീലക്ഷ്മയുക്താം രാജലക്ഷ്മ്യധിദേവതാമ് 2.15.
രാജ്യസമ്പത്തിന്റെ ഭാഗ്യവും രാജലക്ഷ്മിയുടെ പ്രധാന ദേവതയായവളും,
പക്വബിമ്ബാധരോഷ്ഠീം ച പശ്യന്തീം സസ്മിതാം ഗൃഹമ്
പഴുത്ത ബിംബഫലത്തിൻറെ ചുവപ്പുള്ള അധരങ്ങളുമായി, സ്നേഹപൂർവ്വം വീട്ടിൽ ചുറ്റി നോക്കി പുഞ്ചിരിച്ചവളും,
തദധസ്ത്രിവലീയുക്താം വൃത്തവല്ഗുനിതമ്ബിനീമ്
ഉടയത്തിന്റെ താഴെ മൂന്നു കട്ടികൾ ഉള്ളതും വൃത്തമായും സുന്ദരമായി ഇളകുന്ന കമരും ഉള്ളവളും,
ശ്യാമാം സുകേശീം രുചിരാം ന്യഗ്രോധപരിമണ്ഡലാമ്
കറുത്ത നിറവും മനോഹരമായ മുടിയും ആകർഷകമായ രൂപവും വടവൃക്ഷത്തിന്റെ വട്ടംപോലെയുള്ള ശരീരവും ഉള്ളവളും,
നരാ നാര്യ്യശ്ച താം ദൃഷ്ട്വാ തുലനാം ദാതുമക്ഷമാഃ
പുരുഷന്മാരും സ്ത്രീകളും അവളെ കണ്ടപ്പോൾ ഉപമ കണ്ടെത്താൻ കഴിയാതെ പോയി.
സാ ച ഭൂമിഷ്ഠമാത്രേണ യോഗ്യാ സ്ത്രീപ്രകൃതിര്യഥാ
ഭൂമിയുടെ അളവിൽ യോജിച്ച, സ്ത്രീസ്വഭാവംപോലെ യോജ്യയായവളായിരുന്നു അവൾ.
തത്ര ദൈവാബ്ദലക്ഷം ച ചകാര പരമം തപഃ
അവിടെ, ഒരു ലക്ഷം ദൈവവർഷം അവൾ ഉന്നതമായ തപസ്സ് ചെയ്തു.
ഗ്രീഷ്മേ പഞ്ചതപാഃ ശീതേ തോയസ്ഥാ സാ ച സുന്ദരീ
വെള്ളക്കാലത്ത് അഗ്നിതപസ്സും, ശീതകാലത്ത് വെള്ളത്തിൽ നില്ക്കലും ആ സുന്ദരിയായവൾ ചെയ്തു.
വിംശത്സഹസ്രവര്ഷം ച ഫലതോയാശനാ ച സാ
ഇരുപതിനായിരം വർഷം അവൾ പഴവും വെള്ളവും മാത്രം കഴിച്ചു ജീവിച്ചു.
ചത്വാരിംശത്സഹസ്രാബ്ദം വായ്വാഹാരാ കൃശോദരീ
നാല്പതിനായിരം വർഷം കുഴിയില്ലാത്ത വയറുള്ള അവൾ വായുവിൽ മാത്രം ആശ്രയിച്ചു ജീവിച്ചു.
നിര്ലക്ഷ്യാം ചൈകപാദസ്ഥാം ദൃഷ്ട്വാ താം കമലോദ്ഭവഃ 2.15.
ഒറ്റകാൽ നിൽക്കയും, കാണാൻ പ്രയാസമുള്ളവളായി മാറിയതും കണ്ട് കമലത്തിൽ ജനിച്ചവൻ—
ചതുര്മുഖം ച സാ ദൃഷ്ട്വാ പ്രാണംസീദ്ധംസവാഹനമ്
അവള് അന്നവഹനമായ ഹംസം കയറിയുള്ള നാലുമുഖനായ ബ്രഹ്മാവിനെ അവിടെ കണ്ടു.
ബ്രഹ്മോവാച ഹരിഭക്തിം ച മുക്തിം വാഽപ്യജരാമരതാമപി
ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു: ഹരിയിലേക്കുള്ള ഭക്തിയോ, മോക്ഷമോ, മരണമില്ലായ്മയോ, വൃദ്ധതയില്ലായ്മയോ—