ബ്രഹ്മഹത്യാസമം പാപമിഹ വൈ ലഭതേ ധ്രുവമ്
ഇവയൊക്കെ ചെയ്യുന്നവൻ ബ്രാഹ്മണഹത്യക്ക് തുല്യമായ പാപം ഉറപ്പായി അനുഭവിക്കും.
യജ്ഞം കൃത്വാ തു യോ ഭൂമിം ക്ഷീരേണ നഹി സിഞ്ചതി
യജ്ഞം നടത്തി ഭൂമിയിൽ പാൽ ചൊരിയാതെ പോകുന്നവൻ—
ഭൂകമ്പേ ഗ്രഹണേ യോ ഹി കരോതി ഖനനം ഭുവഃ
ഭൂകമ്പമോ ഗ്രഹണമോ നടക്കുന്ന സമയത്ത് ആരെങ്കിലും ഭൂമി തുഴയുകയോ കുഴിയെടുക്കുകയോ ചെയ്താൽ—
ഹരേരൂരൌ ച യാ ജാതാ സാ ചോര്വീ പരികീര്ത്തിതാ 2.9.
ഹരിയുടെ ഉരുക്കളിൽ നിന്ന് ജനിച്ചതിനെ ഉർവീ എന്നാണ് വിളിക്കുന്നത്.
ഇജ്യാ ച യാഗഭരണാത്ക്ഷോണീ ക്ഷീണാ ലയേ ച യാ
യാഗങ്ങൾക്കും ഹോമങ്ങൾക്കും വേണ്ടി കുറയുന്നതും, പ്രളയത്തിൽ ലയിക്കുന്നതും ആ ഭൂമിയാണ്.
കാശ്യപീ കശ്യപസ്യേയമചലാ സ്ഥിതിരൂപതഃ
കശ്യപന്റെ മകളായ അവൾ അചലമായ നിലയിൽ നിലകൊള്ളുന്നു.
പൃഥ്വീ പൃധുകകന്യാത്വാദ്വിസ്തൃതത്വാന്മഹീ മുനേ
പൃഥുവിന്റെ മകളായതിനാൽ അവളെ പൃഥ്വി എന്നും, വിശാലതകൊണ്ട് മഹി എന്നും, മഹർഷേ, വിളിക്കുന്നു.
നാരദ ഉവാച ഗങ്ഗോപാഖ്യാനമധുനാ വദ വേദവിദാം വര
നാരദൻ ചോദിച്ചു: വേദങ്ങൾ അറിയുന്നവരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായോ, ഇപ്പോൾ ഗംഗയുടെ കഥ പറയൂ.
ഭാരതം ഭാരതീശാ പാദാജഗാമ സുരേശ്വരീ
ദേവതകളുടെ ദേവിയായ ഗംഗ, ഭാരതേശ്വരന്റെ പാദങ്ങളിൽ നിന്ന് ഭാരതഭൂമിയിൽ എത്തി.
കഥം കുത്ര യുഗേ കേന പ്രാര്ഥിതാ പ്രേരിതാ പുരാ
പണ്ടു എങ്ങനെ, എവിടെ, ഏത് യുഗത്തിൽ, ആരാൽ ആൾക്കാർ അവളെ അപേക്ഷിച്ചു അയച്ചുവെന്ന് പറയൂ.
രാജരാജേശ്വരഃ ശ്രീമന്സഗരഃ സൃര്യ്യവംശജഃ
സൂര്യവംശത്തിൽ ജനിച്ച രാജാക്കന്മാരുടെ രാജാവായ മഹത്വമുള്ള സഗരൻ,
സത്യസ്വരൂപഃ സത്യേഷ്ടഃ സത്യവാക്സത്യഭാവനഃ
സത്യം സ്വരൂപമായ, സത്യത്തിൽ ഭക്തനായ, സത്യവാദിയും സത്യചിന്തകനുമായവൻ ആയിരുന്നു.
ഏകകന്യശ്ചൈകപുത്രോ ബഭൂവ സുമനോഹരഃ
അവനു ഒരു ഭാര്യയും, അതുപോലെ മനോഹരനായ ഏകപുത്രനും ഉണ്ടായിരുന്നു.
അന്യാ ചാരാധയാമാസ ശങ്കരം പുത്രകാമുകീ
മറ്റൊരു ഭാര്യ പുത്രസന്താനത്തിനായി ശങ്കരനെ ആരാധിച്ചു.
ഗതേ ശതാബ്ദേ പൂര്ണേ ച മാംസപിണ്ഡം സുഷാവ സാ
നൂറ്റാണ്ട് കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, അവൾ ഒരു മാംസപിണ്ഡം പ്രസവിച്ചു.
ശമ്ഭുര്ബ്രാഹ്മണരൂപേണ തത്സമീപം ജഗാമ ഹ
ശംഭു ബ്രാഹ്മണവേഷത്തിൽ അവളുടെ അടുത്ത് എത്തി.
സര്വേ ബഭൂവുഃ പുത്രാശ്ച മഹാബലപരാക്രമാ 2.10.
അവരൊക്കെയും മഹാബലവും പരാക്രമവും ഉള്ള പുത്രന്മാരായി മാറി.
കപിലര്ഷേഃ കോപദൃഷ്ട്യാ ബഭൂവുര്ഭസ്മസാച്ച തേ
കപിലമഹർഷിയുടെ കോപദൃഷ്ടിയാൽ അവർ എല്ലാം ചാരമായി.
തപശ്ചകാരാസമംജോ ഗങ്ഗാനയനകാരണാത്
അസമഞ്ജൻ ഗംഗയെ കൊണ്ടുവരാൻ തപസ് ചെയ്തു.
ദിലീപസ്തസ്യ തനയോ ഗങ്ഗാനയനകാരണാത
അവന്റെ മകനായ ദിലീപനും ഗംഗയെ കൊണ്ടുവരാൻ തപസ് ചെയ്തു.
അംശുമാഁസ്തസ്യ പുത്രശ്ച ഗങ്ഗാനയനകാരണാത്
അംശുമാൻ അവന്റെ മകനായിരുന്നു; ഗംഗയെ കൊണ്ടുവരാൻ വേണ്ടി പ്രവർത്തിച്ചു.
ഭഗീരഥസ്തസ്യ പുത്രോ മഹാഭാഗവതഃ സുധീഃ
ഭഗീരഥൻ അവന്റെ മകനായിരുന്നു; മഹാനായ ഭക്തനും വിവേകിയും ആയിരുന്നു.
തപഃ കൃത്വാ ലക്ഷവര്ഷം ഗങ്ഗാനയനകാരണാത്
ഗംഗയെ കൊണ്ടുവരാൻ വേണ്ടി ഭഗീരഥൻ ലക്ഷം വർഷം കഠിനതപസ് ചെയ്തു.
ദ്വിഭുജം മുരലീഹസ്തം കിശോരം ഗോപവേഷകമ്
അവൻ രണ്ടു കൈകളോടെ, വയലിൽ ഇടുന്ന വേഷത്തിൽ, കയ്യിൽ മുരളിയുമായി ഒരു ബാലനെ കണ്ടു.
സ്വേച്ഛാമയം പരം ബ്രഹ്മ പരിപൂര്ണതമം വിഭുമ്
സ്വച്ഛാനുസൃതമായി രൂപം കൊണ്ട, പരിപൂർണ്ണമായ പരബ്രഹ്മം ആ മഹാത്മാവായിരുന്നു.
നിര്ലിപ്തം സാക്ഷിരൂപം ച നിര്ഗുണം പ്രകൃതേഃ പരമ്
അവൻ യാതൊരു ബന്ധവും ഇല്ലാത്തവൻ, സാക്ഷിയായി നിലകൊള്ളുന്നവൻ, ഗുണങ്ങൾക്കപ്പുറം, പ്രകൃതിയെ അതിജീവിച്ചവൻ.
വഹ്നിശുദ്ധാം ശുകാധാനം രത്നഭൂഷണഭൂഷിതമ് 2.10.
അഗ്നിയിൽ ശുദ്ധിയാർജിച്ച, ശുകനിൽ സ്ഥാപിച്ച, രത്നാഭരണങ്ങൾ അണിഞ്ഞവൻ.
ലീലയാ ച വരം പ്രാപ്യ വാഞ്ഛിതം വംശതാരകമ്
ലീലാപൂർവ്വം ഇഷ്ടമായ വരം ലഭിച്ചു; വംശത്തെ രക്ഷിക്കുന്നവനായി.
തം പ്രണമ്യ പ്രതസ്ഥൌ ച തത്പുരഃ സംപുടാഞ്ജലിഃ കുര്വതീം സ്തവനം ദിവ്യം പുലകാഞ്ചിതവിഗ്രഹാമ്
അവനെ നമസ്കരിച്ച്, കൈകൂപ്പി ദിവ്യസ്തുതികൾ പാടിക്കൊണ്ട്, ആനന്ദത്തിൽ വിറകുന്ന ശരീരത്തോടെ അവൾ പുറപ്പെട്ടു.
ശ്രീകൃഷ്ണ ഉവാച
ശ്രീകൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞു: