പരകീയേ ലുപ്തകൂപേ കൂപം മൂഢഃ കരോതി യഃ
മറ്റൊരാളുടെ ഉപേക്ഷിച്ച കിണറ്റിൽ വീണ്ടും കിണർ നിർമ്മിക്കുന്ന മണ്ടൻ—
പരകീയതഡാഗേ ച പങ്കമുദ്ധൃത്യ ചോത്സൃജേത്
മറ്റൊരാളുടെ കുളത്തിൽ നിന്ന് ചെളി എടുത്ത് പുറത്തേക്ക് കളയുന്നവൻ—
പിണ്ഡം പിത്രേ ഭൂതിഭര്ത്തുര്ന പ്രദായ ച മാനവഃ
തന്റെ അച്ഛനോ പിതൃദേവതയോക്ക് പിണ്ഡം അർപ്പിക്കാതിരിക്കുന്നവൻ—
ഭൂമൌ ദീപം യോഽര്പയതി സോഽന്ധഃ സപ്തസു ജന്മസു
ഭൂമിയിൽ വിളക്ക് വയ്ക്കുന്നവൻ ഏഴു ജന്മം കുരുടനായി ജനിക്കും.
മുക്താമാണിക്യഹീരം ച സുവര്ണം ച മണിം തഥാ 2.9.
മുത്ത്, മണിക്യം, വജ്രം, പൊന്നു, മറ്റ് രത്നങ്ങൾ—
ശിവലിങ്ഗം ശിലാമര്ച്യാം യശ്ചാര്പയതി ഭൂതലേ
ശിവലിംഗം അല്ലെങ്കിൽ പൂജിച്ച ശിലാമൂർത്തി നിലത്ത് വയ്ക്കുന്നവൻ—
സൂക്തം മന്ത്രം ശിലാതോയം പുഷ്പം ച തുലസീദലമ്
സൂക്തം, മന്ത്രം, ശിലയിൽ നിന്നുള്ള വെള്ളം, പുഷ്പം, തുളസിയില—
ജപമാലാം പുഷ്പമാലാം കര്പൂരം രോചനാം തഥാ
ജപമാല, പുഷ്പമാല, കർപ്പൂരം, മഞ്ഞൾപ്പൊടി—
മുനേ ചന്ദനകാഷ്ഠം ച രുദ്രാക്ഷം കുശമൂലകമ്
മഹർഷേ, ചന്ദനക്കഷ്ണം, രുദ്രാക്ഷം, കുശമൂലവും—
പുസ്തകം യജ്ഞസൂത്രം ച ഭൂമൌ സംസ്ഥാപയേത്തു യഃ
പുസ്തകം അല്ലെങ്കിൽ യജ്ഞസൂത്രം നിലത്ത് വയ്ക്കുന്നവൻ—
ബ്രഹ്മഹത്യാസമം പാപമിഹ വൈ ലഭതേ ധ്രുവമ്
ഇവയൊക്കെ ചെയ്യുന്നവൻ ബ്രാഹ്മണഹത്യക്ക് തുല്യമായ പാപം ഉറപ്പായി അനുഭവിക്കും.
യജ്ഞം കൃത്വാ തു യോ ഭൂമിം ക്ഷീരേണ നഹി സിഞ്ചതി
യജ്ഞം നടത്തി ഭൂമിയിൽ പാൽ ചൊരിയാതെ പോകുന്നവൻ—
ഭൂകമ്പേ ഗ്രഹണേ യോ ഹി കരോതി ഖനനം ഭുവഃ
ഭൂകമ്പമോ ഗ്രഹണമോ നടക്കുന്ന സമയത്ത് ആരെങ്കിലും ഭൂമി തുഴയുകയോ കുഴിയെടുക്കുകയോ ചെയ്താൽ—
ഹരേരൂരൌ ച യാ ജാതാ സാ ചോര്വീ പരികീര്ത്തിതാ 2.9.
ഹരിയുടെ ഉരുക്കളിൽ നിന്ന് ജനിച്ചതിനെ ഉർവീ എന്നാണ് വിളിക്കുന്നത്.
ഇജ്യാ ച യാഗഭരണാത്ക്ഷോണീ ക്ഷീണാ ലയേ ച യാ
യാഗങ്ങൾക്കും ഹോമങ്ങൾക്കും വേണ്ടി കുറയുന്നതും, പ്രളയത്തിൽ ലയിക്കുന്നതും ആ ഭൂമിയാണ്.
കാശ്യപീ കശ്യപസ്യേയമചലാ സ്ഥിതിരൂപതഃ
കശ്യപന്റെ മകളായ അവൾ അചലമായ നിലയിൽ നിലകൊള്ളുന്നു.
പൃഥ്വീ പൃധുകകന്യാത്വാദ്വിസ്തൃതത്വാന്മഹീ മുനേ
പൃഥുവിന്റെ മകളായതിനാൽ അവളെ പൃഥ്വി എന്നും, വിശാലതകൊണ്ട് മഹി എന്നും, മഹർഷേ, വിളിക്കുന്നു.
നാരദ ഉവാച ഗങ്ഗോപാഖ്യാനമധുനാ വദ വേദവിദാം വര
നാരദൻ ചോദിച്ചു: വേദങ്ങൾ അറിയുന്നവരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായോ, ഇപ്പോൾ ഗംഗയുടെ കഥ പറയൂ.
ഭാരതം ഭാരതീശാ പാദാജഗാമ സുരേശ്വരീ
ദേവതകളുടെ ദേവിയായ ഗംഗ, ഭാരതേശ്വരന്റെ പാദങ്ങളിൽ നിന്ന് ഭാരതഭൂമിയിൽ എത്തി.
കഥം കുത്ര യുഗേ കേന പ്രാര്ഥിതാ പ്രേരിതാ പുരാ
പണ്ടു എങ്ങനെ, എവിടെ, ഏത് യുഗത്തിൽ, ആരാൽ ആൾക്കാർ അവളെ അപേക്ഷിച്ചു അയച്ചുവെന്ന് പറയൂ.
രാജരാജേശ്വരഃ ശ്രീമന്സഗരഃ സൃര്യ്യവംശജഃ
സൂര്യവംശത്തിൽ ജനിച്ച രാജാക്കന്മാരുടെ രാജാവായ മഹത്വമുള്ള സഗരൻ,
സത്യസ്വരൂപഃ സത്യേഷ്ടഃ സത്യവാക്സത്യഭാവനഃ
സത്യം സ്വരൂപമായ, സത്യത്തിൽ ഭക്തനായ, സത്യവാദിയും സത്യചിന്തകനുമായവൻ ആയിരുന്നു.
ഏകകന്യശ്ചൈകപുത്രോ ബഭൂവ സുമനോഹരഃ
അവനു ഒരു ഭാര്യയും, അതുപോലെ മനോഹരനായ ഏകപുത്രനും ഉണ്ടായിരുന്നു.
അന്യാ ചാരാധയാമാസ ശങ്കരം പുത്രകാമുകീ
മറ്റൊരു ഭാര്യ പുത്രസന്താനത്തിനായി ശങ്കരനെ ആരാധിച്ചു.
ഗതേ ശതാബ്ദേ പൂര്ണേ ച മാംസപിണ്ഡം സുഷാവ സാ
നൂറ്റാണ്ട് കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, അവൾ ഒരു മാംസപിണ്ഡം പ്രസവിച്ചു.
ശമ്ഭുര്ബ്രാഹ്മണരൂപേണ തത്സമീപം ജഗാമ ഹ
ശംഭു ബ്രാഹ്മണവേഷത്തിൽ അവളുടെ അടുത്ത് എത്തി.
സര്വേ ബഭൂവുഃ പുത്രാശ്ച മഹാബലപരാക്രമാ 2.10.
അവരൊക്കെയും മഹാബലവും പരാക്രമവും ഉള്ള പുത്രന്മാരായി മാറി.
കപിലര്ഷേഃ കോപദൃഷ്ട്യാ ബഭൂവുര്ഭസ്മസാച്ച തേ
കപിലമഹർഷിയുടെ കോപദൃഷ്ടിയാൽ അവർ എല്ലാം ചാരമായി.
തപശ്ചകാരാസമംജോ ഗങ്ഗാനയനകാരണാത്
അസമഞ്ജൻ ഗംഗയെ കൊണ്ടുവരാൻ തപസ് ചെയ്തു.
ദിലീപസ്തസ്യ തനയോ ഗങ്ഗാനയനകാരണാത
അവന്റെ മകനായ ദിലീപനും ഗംഗയെ കൊണ്ടുവരാൻ തപസ് ചെയ്തു.