വര്ഷഃ പഞ്ചവിധോ ജ്ഞേയഃ കാലസംഖ്യാം നിബോധ മേ
വർഷം അഞ്ചു വിധമാണെന്ന് അറിഞ്ഞിരിക്കണം; കാലത്തിന്റെ കണക്കു ഞാൻ പറയാം.
വര്ഷേ പൂര്ണേ നരാണാം ച ദേവാനാം ച ദിവാനിശമ് ദേവാനാം ച യുഗോ ജ്ഞേയഃ കാലസംഖ്യാവിദാം മതഃ
ഒരു വർഷം പൂർത്തിയായാൽ, മനുഷ്യർക്കും ദേവന്മാർക്കും, പകലും രാത്രിയും; ദേവന്മാരുടെ യുഗം കാലം അറിയുന്നവർക്ക് അങ്ങനെ അറിയപ്പെടുന്നു.
മന്വന്തരം തു ദിവ്യാനാം യുഗാനാമേകസപ്തതിഃ
ദേവന്മാർക്ക് ഒരു മന്വന്തരം എഴുപത്തൊന്ന് യുഗങ്ങളാണ്.
അഷ്ടാവിംശതിമേ ചേന്ദ്രേ ഗതേ ബ്രാഹ്മം ദിവാനിശമ്
ഇരുപത്തിയെട്ടാം ഇന്ദ്രൻ കഴിഞ്ഞാൽ, ബ്രഹ്മാവിന്റെ പകലും രാത്രിയും ഉണ്ടാകും.
പ്രലയഃ പ്രാകൃതോ ജ്ഞേയസ്തത്രാദൃഷ്ടാ വസുന്ധരാ
അപ്പോൾ പ്രകൃതിപ്രളയം ഉണ്ടാകും; അപ്പോൾ ഭൂമി ദൃശ്യമായിരിക്കില്ല.
ഋഷയോ ജീവിനഃ സര്വേ ലീനാഃ കൃഷ്ണേ പരാത്പരേ
എല്ലാ ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന ഋഷിമാരും പരമോന്നതനായ കൃഷ്ണനിൽ ലയിക്കും.
ലയേ പ്രാകൃതികേഽതീതേ പാതേ ച ബ്രഹ്മണോ മുനേ
മഹർഷേ, പ്രാകൃതലയം സംഭവിക്കുമ്പോഴും ബ്രഹ്മാവിന് വീഴ്ച സംഭവിക്കുമ്പോഴും,
ഏവം നശ്യന്തി സര്വാണി ബ്രഹ്മാണ്ഡാന്യഖിലാനി ച
അങ്ങനെ എല്ലാ ബ്രഹ്മാണ്ഡങ്ങളും അതിലെ എല്ലാം നശിക്കുന്നു.
നിമേഷമാത്രഃ പ്രലയോ യത്ര വിശ്വം ജലപ്ലുതമ് 2.7.
ഒരു നിമിഷം മാത്രം നീളുന്ന ലയത്തിൽ, ലോകം മുഴുവൻ വെള്ളത്തിൽ മുങ്ങിപ്പോകുന്നു.
ഏവം കതിവിധാ സൃഷ്ടിര്ലയഃ കതിവിധോഽപി വാ
ഇങ്ങനെ എത്രവിധം സൃഷ്ടിയും എത്രവിധം ലയവും ഉണ്ട്?
സൃഷ്ടീനാം ച കലാനാം ച ബ്രഹ്മാണ്ഡാനാം ച നാരദ
നാരദാ, സൃഷ്ടികൾക്കും കാലഘട്ടങ്ങൾക്കും ബ്രഹ്മാണ്ഡങ്ങൾക്കും സംബന്ധിച്ച്,
ബ്രഹ്മാണ്ഡാനാം ച സര്വേഷാമീശ്വരശ്ചൈക ഏവ സഃ
എല്ലാ ബ്രഹ്മാണ്ഡങ്ങളുടെയും ഏകാധിപതിയാണ് അവൻ.
ബ്രഹ്മാദയശ്ച തസ്യാംശാസ്തസ്യാംശശ്ച മഹാവിരാട്
ബ്രഹ്മാവും മറ്റുള്ളവരും അവന്റെ ഭാഗങ്ങളാണ്; മഹാവിരാട് അവന്റെ ഭാഗത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്.
സ ച കൃഷ്ണോ ദ്വിധാഭൂതോ ദ്വിഭുജശ്ച ചതുര്ഭുജഃ
അവൻ കൃഷ്ണൻ രണ്ടുവിധത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു: രണ്ടു കൈകളും നാലു കൈകളും ഉള്ളവനായി.
ബ്രഹ്മാദിതൃണപര്യ്യന്തം സര്വം പ്രാകൃതികം ഭവേത്
ബ്രഹ്മാവിൽ നിന്ന് പുല്ല് വരെ എല്ലാം പ്രാകൃതിസ്വഭാവമുള്ളതാണു.
വിദ്ധ്യേകം സൃഷ്ടിമൂലം തത്സത്യം നിത്യം സനാതനമ്
സൃഷ്ടിയുടെ ഏകമൂലമാണ് സത്യം, ശാശ്വതം, അനന്തം എന്നും അറിഞ്ഞുകൊൾക.
നിരുപാധിം നിരാകാരം ഭക്താനുഗ്രഹവിഗ്രഹമ്
അത് ഉപാധികളില്ലാത്തതും രൂപരഹിതവും, ഭക്തന്മാരെ അനുഗ്രഹിക്കാൻ രൂപം ധരിക്കുന്നതുമാണ്.
ദ്വിഭുജം മുരലീഹസ്തം ഗോപവേഷം കിശോരകമ്
അവൻ രണ്ടു കൈകളോടെ, മുരളി കൈവശം വച്ചും, ഗോപവേഷം ധരിച്ചും, യൗവനത്തിൽ തിളങ്ങിയും കാണപ്പെടുന്നു.
കരോതി ധാതാ ബ്രഹ്മാണ്ഡം ജ്ഞാനാത്മാ കമ ലോദ്ഭവഃ 2.7.
പദ്മത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ച, ജ്ഞാനസ്വരൂപനായ സ്രഷ്ടാവ് ബ്രഹ്മാണ്ഡം സൃഷ്ടിക്കുന്നു.
യസ്യ ജ്ഞാനാദ്യത്തപസാ സര്വേശസ്തത്സമോ മഹാന്
യാരുടെ ജ്ഞാനത്താലും തപസ്സാലുമാണ് സർവ്വേശ്വരൻ ഉദയിക്കുന്നത്, അവനെക്കാൾ വലിയവൻ ആരുമില്ല.
മഹാമായാ ച പ്രകൃതിഃ സര്വശക്തിമതീശ്വരീ
മഹാമായയാണ് പ്രകൃതി; അവൾ സർവ്വശക്തിയുള്ള ഈശ്വരിയാണ്.
സാവിത്രീ വേദമാതാ ച വേദാധിഷ്ഠാതൃദേവതാ
സാവിത്രി വേദങ്ങളുടെ മാതാവും വേദങ്ങളുടെ അധിഷ്ഠാനദേവതയുമാണ്.
സര്വവിദ്യാധിദേവീ സാ പൂജ്യാ ച വിദുഷാം പുരാ
അവൾ എല്ലാ വിദ്യകളുടെയും അധിദേവതയും, പണ്ടുകാലം മുതൽ പണ്ഡിതന്മാർ ആരാധിക്കുന്നവളുമാണ്.
യത്സേവയാ യത്തപസാ പ്രദാത്രീ സര്വസംപദാമ്
ആവളെ സേവിച്ചും തപസ്സു ചെയ്തും എല്ലാ സമ്പത്തുകളും ലഭിക്കുന്നു.
യത്സേവയാ യത്തപസാ സര്വവിശ്വേഷു പൂജിതാ
ആൾക്കൂട്ടങ്ങളിലൊക്കെയും അവളെ ആരാധിച്ചത് അവളുടെ സേവയാലും തപസ്സാലുമാണ്.
സര്വേശ്വരീ സര്വവന്ദ്യാ സര്വേശം പ്രാപ യാ പതിമ്
എല്ലാവർക്കും ആരാധ്യയും സർവ്വേശ്വരിയുമായ അവൾ സർവ്വേശ്വരനെ ഭർത്താവായി ലഭിച്ചു.
കൃഷ്ണവാമാംശസമ്ഭൂതാ കൃഷ്ണപ്രേമാധിദേവതാ
കൃഷ്ണന്റെ ഇടതുഭാഗത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ച അവൾ കൃഷ്ണന്റെ പ്രേമത്തിന്റെ പ്രധാന ദേവതയാണ്.
സര്വാധികം ച രൂപം ച സൌഭാഗ്യം മാനഗൌരവമ് 2.7.
അവള്ക്ക് അതിലധികം സൌന്ദര്യവും ഐശ്വര്യവും മാനപൂജ്യതയും ഉണ്ട്.
തപശ്ചകാര സാ പൂര്വം ശതശൃങ്ഗേ ച പര്വതേ
പണ്ടു അവൾ ശതശൃംഗപർവതത്തിൽ തപസ് ചെയ്തു.
കൃശാം നിഃശ്വാസരഹിതാം ദൃഷ്ട്വാ ചന്ദ്രകലോപമാമ്
ക്ഷീണമായും ശ്വാസം ഇല്ലാതെയും ചന്ദ്രന്റെ കലയുപമയുമായ അവളെ കണ്ടു.