അധ്യാപിതാശ്ച യൈഃ ശിഷ്യാ യൈരധീതം മുനീശ്വരൈഃ
ആ ശിഷ്യന്മാരും, പഠിച്ച മഹാമുനിമാരും,
ത്വം സംസ്തുതാ പൂജിതാ ച മുനീന്ദ്രമനുമാനവൈഃ 2.5.
നിന്നെ മഹാമുനിമാരും, മനുവും മനുവിന്റെ സന്തതികളും സ്തുതിക്കുകയും ആരാധിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
ജഡീഭൂതഃ സഹസ്രാസ്യഃ പഞ്ചവക്ത്രശ്ചതുര്മുഖഃ
ആയിരം തലയും അഞ്ചു മുഖവും നാലു മുഖവും ഉള്ളവര് എല്ലാം മണ്ടന്മാരായി.
ഇത്യുക്ത്വാ യാജ്ഞവല്ക്യശ്ച ഭക്തിനമ്രാത്മകന്ധരഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, ഭക്തിയോടെ തല താഴ്ത്തി യാജ്ഞവല്ക്ക്യന് നിന്നു.
തദാ ജ്യോതിസ്ത്വരൂപാ സാ തേനാദൃഷ്ടാഽപ്യുവാച തമ്
അപ്പോള് പ്രകാശസ്വരൂപിയായ അവള് അവന് കാണാതെ തന്നെ അവനോട് സംസാരിച്ചു.
യാജ്ഞവല്ക്യകൃതം വാണീസ്തോത്രം യഃ സംയതഃ പഠേത്
യാജ്ഞവല്ക്ക്യന് രചിച്ച ഈ വാണീസ്തോത്രം ആത്മനിയന്ത്രണത്തോടെ ആരെങ്കിലും പാരായണം ചെയ്താല്
മഹാമൂര്ഖശ്ച ദുര്മേധാ വര്ഷമേകം ച യഃ പഠേത്
വളരെ മണ്ടനോ, ബുദ്ധിഹീനനോ ആയാലും, ഒരുവര്ഷം ഇത് വായിച്ചാല്
നാരായണ ഉവാച ഗങ്ഗാശാപേന കലയാ കലഹാദ്ഭാരതേ സരിത്
നാരായണന് പറഞ്ഞു: ഗംഗയുടെ ശാപം കൊണ്ടും കലഹം കൊണ്ടും ഭാരതത്തിലെ നദിയായ നീയിലും കലഹം ഉണ്ടായി.
പുണ്യദാ പുണ്യജനനീ പുണ്യതീര്ഥസ്വരൂപിണീ
അവൾ പുണ്യങ്ങൾ നൽകുന്നവളാണ്, ധർമ്മത്തിന്റെ മാതാവാണ്, എല്ലാ തിരുത്തലുകളുടെ സ്വരൂപവുമാണ്.
തപസ്വിനാം തപോരൂപാ തപസ്യാകാരരൂപിണീ
തപസ്സുകാരിൽ അവൾ തപസ്സിന്റെ രൂപമാണ്, തപസ്സിന്റെ സാക്ഷാത്കാരമാണ്.
ജ്ഞാനേ സരസ്വതീതോയേ ഗതം യൈര്മാനവൈര്ഭുവി
ജ്ഞാനത്തിൽ അവൾ സരസ്വതിയാണ്, ജലത്തിൽ അവൾ നിലകൊള്ളുന്നു; ഭൂമിയിൽ അവളെ പ്രാപിച്ച മനുഷ്യർ—
ഭാരതേ കൃതപാപശ്ച സ്നാത്വാ തത്രൈവ ലീലയാ
ഭാരതത്തിൽ പാപം ചെയ്തവരും അവിടെ കളിച്ചുകൊണ്ട് സ്നാനം ചെയ്താൽ ശുദ്ധരാകുന്നു.
ചതുര്ദശ്യാം പൌര്ണമാസ്യാമക്ഷയായാം ദിനക്ഷയേ
ചതുര്ദശി, പൗർണ്ണമി, അക്ഷയദിനം, ദിനാവസാനം—
അനുഷങ്ഗേണ യഃ സ്നാതി ഹേലയാ ശ്രദ്ധയാഽപി വാ
അവിടെ ആരെങ്കിലും അനാസക്തിയോടെ, അല്ലെങ്കിൽ വിശ്വാസത്തോടെ, സ്നാനം ചെയ്താൽ—
സരസ്വതീമന്ത്രകം ച മാസമേകം തു യോ ജപേത്
ആരും ഒരു മാസം സരസ്വതീമന്ത്രം ജപിച്ചാൽ—
നിത്യം സരസ്വതീതോയേ യഃ സ്നാത്വാ മുണ്ഡയേന്നരഃ
ദിവസവും സരസ്വതീജലത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് തലമുടി മുണ്ഡനം ചെയ്യുന്നവൻ—
ഇത്യേവം കഥിതം കിംചിദ്ഭാരതീഗുണകീര്ത്തനമ് 2.6.
ഇങ്ങനെ ഭാരതത്തിന്റെ മഹത്വം കുറച്ച് മാത്രം ഇവിടെ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
സൌതിരുവാച പുനഃ പപ്രച്ഛ സന്ദേഹച്ഛേദം ശൌനക സത്വരമ്
സൗതി പറഞ്ഞു: വീണ്ടും, ശൗനക, സംശയം നീക്കാൻ അദ്ദേഹം ഉടൻ ചോദിച്ചു.
നാരദ ഉവാച കലയാ കലഹേനൈവ സമഭൂത്പുണ്യദാ സരിത്
നാരദൻ പറഞ്ഞു: ഭാഗികതയാലും കലഹത്താലും, പുണ്യം നൽകുന്ന ആ നദി ഉദിച്ചുവന്നു.
ശ്രവണേ ശ്രുതിസാരാണാം വര്ദ്ധതേ കൌതുകം മമ
ഈ ശ്രുതികളുടെ സാരം കേൾക്കുമ്പോൾ എന്റെ കൗതുകം കൂടുന്നു.
കഥം ശശാപ സാ ഗങ്ഗാ പൂജിതാം താം സരസ്വതീമ്
പൂജിക്കപ്പെട്ട സരസ്വതിയെ ഗംഗ എങ്ങനെ ശപിച്ചു?
തേജസ്വിന്യോര്ദ്വയോര്വാദകാരണം ശ്രുതിസുന്ദരമ്
ആ രണ്ടു പ്രകാശമുള്ളവരുടെ വാദത്തിന്റെ കാരണമാകുന്ന കഥ കേൾക്കാൻ മനോഹരമാണ്.
നാരായണ ഉവാച യസ്യാഃ സ്മരണമാത്രേണ സര്വപാപാത്പ്രമുച്യതേ
നാരായണൻ പറഞ്ഞു: അവളെ ഓർക്കുന്നതു മാത്രം ചെയ്താൽ എല്ലാപാപങ്ങളിൽ നിന്നും മോചനം ലഭിക്കും.
ലക്ഷ്മീസ്സരസ്വതീ ഗങ്ഗാ തിസ്രോ ഭാര്യ്യാ ഹരേരപി
ലക്ഷ്മി, സരസ്വതി, ഗംഗ—ഈ മൂന്നുപേരും ഹരിയുടെ ഭാര്യമാരാണ്.
ചകാര സൈകദാ ഗങ്ഗാ വിഷ്ണോര്മുഖനിരീക്ഷണമ്
ഒരു ദിവസം ഗംഗ, വിഷ്ണുവിന്റെ മുഖം നോക്കി.
വിഭുര്ജഹാസ തദ്വക്ത്രം നിരീക്ഷ്യ ച മുദാ ക്ഷണമ്
പ്രഭു അവളുടെ മുഖം നോക്കി സന്തോഷത്തോടെ ഒരു നിമിഷം പുഞ്ചിരിച്ചു.
ബോധയാമാസ താം പദ്മാ സത്ത്വരൂപാ ച സസ്മിതാ 2.6.
പവിത്രതയുടെ സ്വഭാവമുള്ള പത്മയെ അവൾ സ്നേഹപൂർവ്വം പുഞ്ചിരിയോടെ ഉപദേശിച്ചു.
ഉവാച ഗങ്ഗാം ഭര്ത്താരം രക്താസ്യാ രക്തലോചനാ
ചുവന്ന അധരവും ചുവന്ന കണ്ണുകളും ഉള്ള അവൾ ഗംഗയുടെ ഭർത്താവിനോട് സംസാരിച്ചു.
സരസ്വത്യുവാച ധര്മിഷ്ഠസ്യ വരിഷ്ഠസ്യ വിപരീതാ ഖലസ്യ ച
സരസ്വതി പറഞ്ഞു: ധാർമ്മികരും ഉത്തമനും വിരുദ്ധസ്വഭാവമുള്ള ദുഷ്ടനും ഉൾപ്പെടെ,
ജ്ഞാതം സൌഭാഗ്യമധികം ഗംഗായാം തേ ഗദാധര
ഗദാധരാ, ഗംഗയ്ക്ക് കൂടുതൽ ഭാഗ്യം ഉണ്ടെന്നു ഞാൻ മനസ്സിലാക്കി.