തദാഽഽജഗാമ ഭഗവാനാത്മാ ശ്രീകൃഷ്ണ ഈശ്വരഃ
അപ്പോള് തന്നെ ദൈവസ്വരൂപനായ ശ്രീകൃഷ്ണന്, പരമേശ്വരന്, അവിടെ എത്തി.
സ ച തുഷ്ടാവ താം ബ്രഹ്മാ ചാജ്ഞയാ പരമാത്മനഃ 2.5.
അപ്പോള് ബ്രഹ്മാവു പരമാത്മാവിന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം അവളെ സ്തുതിച്ചു.
യദാഽപ്യനന്തം പപ്രച്ഛ ജ്ഞാനമേകം വസുന്ധരാ
ഒരു ദിവസം ഭൂമി അനന്തനായവനോടു ഒരു ജ്ഞാനം ചോദിച്ചു.
തദാ ത്വാം ച സ തുഷ്ടാവ സംത്രസ്തഃ കശ്യപാജ്ഞയാ
അപ്പോള് കശ്യപന്റെ ആജ്ഞയോടെ ഭയപ്പെട്ട് അവനും നിന്നെ സ്തുതിച്ചു.
വ്യാസഃ പുരാണസൂത്രം ച സമപൃച്ഛത വാല്മികിമ്
വ്യാസന് പുരാണസൂത്രത്തെ കുറിച്ച് വാല്മീകിയോട് ചോദിച്ചു.
തദാ ചകാര സിദ്ധാന്തം ത്വദ്വരേണ മുനീശ്വരഃ
അപ്പോള് നിന്റെ അനുഗ്രഹത്താല് മഹാമുനി ആ ഗ്രന്ഥം രചിച്ചു.
പുരാണസൂത്രം ശ്രുത്വാ സ വ്യാസഃ കൃഷ്ണകലോദ്ഭവഃ തദാ ത്വത്തോ വരം പ്രാപ്യ സ കവീന്ദ്രോ ബഭൂവ ഹ
പുരാണസൂത്രം കേട്ട ശേഷം കൃഷ്ണയുഗത്തില് ജനിച്ച വ്യാസന് നിന്നില് നിന്ന് അനുഗ്രഹം ലഭിച്ച് കവികളിൽ പ്രധാനനായി.
തദാ വൈ വേദഭാഗം ച പുരാണാനി ചകാര ഹ
അപ്പോള് അവന് വേദഭാഗങ്ങളും പുരാണങ്ങളും വിഭജിച്ചു.
ക്ഷണം ത്വാമേവ സംചിന്ത്യ തസ്യൈ ജ്ഞാനം ദദൌ വിഭുഃ
ഒരു നിമിഷം നിന്നെ ധ്യാനിച്ച്, ഭഗവാന് അവള്ക്ക് ജ്ഞാനം നല്കി.
ദിവ്യം വര്ഷസഹസ്രം ച സ ത്വാം ദധ്യൌ ച പുഷ്കരേ ഉവാച ശബ്ദശാസ്ത്രം ച തദര്ഥം ച സുരേശ്വരമ്
ദൈവീയമായ ആയിരം വര്ഷങ്ങള് അവന് പുഷ്കരത്തില് നിന്നെ ധ്യാനിച്ചു; പിന്നെ ശബ്ദശാസ്ത്രവും അതിന്റെ അര്ത്ഥവും ദേവേന്ദ്രനോട് പഠിപ്പിച്ചു.
അധ്യാപിതാശ്ച യൈഃ ശിഷ്യാ യൈരധീതം മുനീശ്വരൈഃ
ആ ശിഷ്യന്മാരും, പഠിച്ച മഹാമുനിമാരും,
ത്വം സംസ്തുതാ പൂജിതാ ച മുനീന്ദ്രമനുമാനവൈഃ 2.5.
നിന്നെ മഹാമുനിമാരും, മനുവും മനുവിന്റെ സന്തതികളും സ്തുതിക്കുകയും ആരാധിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
ജഡീഭൂതഃ സഹസ്രാസ്യഃ പഞ്ചവക്ത്രശ്ചതുര്മുഖഃ
ആയിരം തലയും അഞ്ചു മുഖവും നാലു മുഖവും ഉള്ളവര് എല്ലാം മണ്ടന്മാരായി.
ഇത്യുക്ത്വാ യാജ്ഞവല്ക്യശ്ച ഭക്തിനമ്രാത്മകന്ധരഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, ഭക്തിയോടെ തല താഴ്ത്തി യാജ്ഞവല്ക്ക്യന് നിന്നു.
തദാ ജ്യോതിസ്ത്വരൂപാ സാ തേനാദൃഷ്ടാഽപ്യുവാച തമ്
അപ്പോള് പ്രകാശസ്വരൂപിയായ അവള് അവന് കാണാതെ തന്നെ അവനോട് സംസാരിച്ചു.
യാജ്ഞവല്ക്യകൃതം വാണീസ്തോത്രം യഃ സംയതഃ പഠേത്
യാജ്ഞവല്ക്ക്യന് രചിച്ച ഈ വാണീസ്തോത്രം ആത്മനിയന്ത്രണത്തോടെ ആരെങ്കിലും പാരായണം ചെയ്താല്
മഹാമൂര്ഖശ്ച ദുര്മേധാ വര്ഷമേകം ച യഃ പഠേത്
വളരെ മണ്ടനോ, ബുദ്ധിഹീനനോ ആയാലും, ഒരുവര്ഷം ഇത് വായിച്ചാല്
നാരായണ ഉവാച ഗങ്ഗാശാപേന കലയാ കലഹാദ്ഭാരതേ സരിത്
നാരായണന് പറഞ്ഞു: ഗംഗയുടെ ശാപം കൊണ്ടും കലഹം കൊണ്ടും ഭാരതത്തിലെ നദിയായ നീയിലും കലഹം ഉണ്ടായി.
പുണ്യദാ പുണ്യജനനീ പുണ്യതീര്ഥസ്വരൂപിണീ
അവൾ പുണ്യങ്ങൾ നൽകുന്നവളാണ്, ധർമ്മത്തിന്റെ മാതാവാണ്, എല്ലാ തിരുത്തലുകളുടെ സ്വരൂപവുമാണ്.
തപസ്വിനാം തപോരൂപാ തപസ്യാകാരരൂപിണീ
തപസ്സുകാരിൽ അവൾ തപസ്സിന്റെ രൂപമാണ്, തപസ്സിന്റെ സാക്ഷാത്കാരമാണ്.
ജ്ഞാനേ സരസ്വതീതോയേ ഗതം യൈര്മാനവൈര്ഭുവി
ജ്ഞാനത്തിൽ അവൾ സരസ്വതിയാണ്, ജലത്തിൽ അവൾ നിലകൊള്ളുന്നു; ഭൂമിയിൽ അവളെ പ്രാപിച്ച മനുഷ്യർ—
ഭാരതേ കൃതപാപശ്ച സ്നാത്വാ തത്രൈവ ലീലയാ
ഭാരതത്തിൽ പാപം ചെയ്തവരും അവിടെ കളിച്ചുകൊണ്ട് സ്നാനം ചെയ്താൽ ശുദ്ധരാകുന്നു.
ചതുര്ദശ്യാം പൌര്ണമാസ്യാമക്ഷയായാം ദിനക്ഷയേ
ചതുര്ദശി, പൗർണ്ണമി, അക്ഷയദിനം, ദിനാവസാനം—
അനുഷങ്ഗേണ യഃ സ്നാതി ഹേലയാ ശ്രദ്ധയാഽപി വാ
അവിടെ ആരെങ്കിലും അനാസക്തിയോടെ, അല്ലെങ്കിൽ വിശ്വാസത്തോടെ, സ്നാനം ചെയ്താൽ—
സരസ്വതീമന്ത്രകം ച മാസമേകം തു യോ ജപേത്
ആരും ഒരു മാസം സരസ്വതീമന്ത്രം ജപിച്ചാൽ—
നിത്യം സരസ്വതീതോയേ യഃ സ്നാത്വാ മുണ്ഡയേന്നരഃ
ദിവസവും സരസ്വതീജലത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് തലമുടി മുണ്ഡനം ചെയ്യുന്നവൻ—
ഇത്യേവം കഥിതം കിംചിദ്ഭാരതീഗുണകീര്ത്തനമ് 2.6.
ഇങ്ങനെ ഭാരതത്തിന്റെ മഹത്വം കുറച്ച് മാത്രം ഇവിടെ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
സൌതിരുവാച പുനഃ പപ്രച്ഛ സന്ദേഹച്ഛേദം ശൌനക സത്വരമ്
സൗതി പറഞ്ഞു: വീണ്ടും, ശൗനക, സംശയം നീക്കാൻ അദ്ദേഹം ഉടൻ ചോദിച്ചു.
നാരദ ഉവാച കലയാ കലഹേനൈവ സമഭൂത്പുണ്യദാ സരിത്
നാരദൻ പറഞ്ഞു: ഭാഗികതയാലും കലഹത്താലും, പുണ്യം നൽകുന്ന ആ നദി ഉദിച്ചുവന്നു.
ശ്രവണേ ശ്രുതിസാരാണാം വര്ദ്ധതേ കൌതുകം മമ
ഈ ശ്രുതികളുടെ സാരം കേൾക്കുമ്പോൾ എന്റെ കൗതുകം കൂടുന്നു.