ദുര്ഗായാശ്ചൈവ രാധായാ വിസ്തീര്ണം ചരിതം മഹത് 2.4.
ദുർഗ്ഗയുടെയും രാധയുടെയും വിശാലവും മഹത്തായ പ്രവർത്തികൾ—
ആദൌ സരസ്വതീപൂജാ ശ്രീകൃഷ്ണേന വിനിര്മിതാ
ആദ്യമായി സരസ്വതിയുടെ പൂജ ശ്രീകൃഷ്ണൻ സ്ഥാപിച്ചു.
ആവിര്ഭൂതാ യദാ ദേവീ വക്ത്രതഃ കൃഷ്ണയോഷിതഃ
കൃഷ്ണന്റെ പ്രിയയുടെ വായിൽ നിന്ന് ദേവി പ്രത്യക്ഷമായപ്പോൾ,
സ ച വിജ്ഞായ തദ്ഭാവം സര്വജ്ഞഃ സര്വമാതരമ്
അവൻ സർവ്വജ്ഞനായ കൃഷ്ണൻ, അവളെ സർവ്വമാതാവെന്നു മനസ്സിലാക്കി,
ശ്രീകൃഷ്ണ ഉവാച യുവാനം സുന്ദരം സര്വഗുണയുക്തം ച മത്സമമ്
ശ്രീകൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞു: യുവാവും മനോഹരനും എല്ലാ ഗുണങ്ങളാലും സമ്പന്നനുമാണ്, എനിക്ക് തുല്യനുമാണ്—
കാമദം കാമിനീനാം ച താസാം തം കാമപൂരകമ്
സ്ത്രീകൾക്കു അഭിലഷിതം നൽകുന്നവനും അവരുടെ ആഗ്രഹങ്ങൾ നിറവേറ്റുന്നവനുമാണ് അവൻ.
കാന്തേ കാന്തം ച മാം കൃത്വാ യദി സ്ഥാതുമിഹേച്ഛസി
നീ ഇവിടെ തുടരാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, പ്രിയന്മാരിൽ എന്നെ പ്രിയനാക്കണം.
യോ യസ്മാദ്ബലവാന്വാഽപി തതോഽന്യം രക്ഷിതും ക്ഷമഃ
ആർക്കും മറ്റൊരാളേക്കാൾ ശക്തിയുണ്ടെങ്കിൽ, അവൻ അവനെ രക്ഷിക്കാൻ കഴിയും.
സര്വേശസ്സര്വശാസ്താഽഹം രാധാം രാധിതുമക്ഷമഃ
എനിക്ക് എല്ലാം കൈവശവും അധ്യാപകനുമാണെങ്കിലും, രാധയെ മറികടക്കാൻ എനിക്കാവില്ല.
പ്രാണാധിഷ്ഠാതൃദേവീ സാ പ്രാണാംസ്ത്യക്തും ച കഃ ക്ഷമഃ
ജീവന്റെ അധിഷ്ഠാത്രി ദേവിയാണ് അവൾ; ജീവനെ ഉപേക്ഷിക്കാൻ ആര്ക്ക് കഴിയും?
ത്വം ഭദ്രേ ഗച്ഛ വൈകുണ്ഠം തവ ഭദ്രം ഭവിഷ്യതി 2.4.
സുഭാഗേ, നീ വൈകുണ്ഠത്തിലേക്ക് പോവൂ; നിനക്ക് സുഖവും ക്ഷേമവും ലഭിക്കും.
വിവര്ജിതാ ലോഭമോഹകാമകോപേന ഹിംസയാ
ലോഭം, മോഹം, കാമം, കോപം, ഹിംസ എന്നിവയില്ലാതെയായി,
തയാ സാര്ദ്ധം ഭവ പ്രീത്യാ സുഖം കാലം പ്രയാസ്യതി
അവളോടൊപ്പം സ്നേഹത്തോടെ താമസിച്ചുകൊണ്ട് സന്തോഷത്തോടെ കാലം കഴിക്കും.
പ്രതിവിശ്വേഷു തേ പൂജാം മഹതീം തേ മുദാഽന്വിതാഃ
എല്ലാ ലോകങ്ങളിലും നിന്നുമുള്ള വലിയ ആരാധന സന്തോഷത്തോടെ നിനക്ക് ലഭിക്കും.
മാനവാ മനവോ ദേവാ മുനീന്ദ്രാശ്ച മുമുക്ഷവഃ
മനുഷ്യരും മനുക്കളും ദേവന്മാരും മഹർഷിമാരും മോക്ഷം ആഗ്രഹിക്കുന്നവരും
മദ്വരേണ കരിഷ്യന്തി കല്പേ കല്പേ യഥാവിധി
എല്ലാ കാലങ്ങളിലും, എന്നെ പ്രസാദിപ്പിക്കാൻ, യഥാവിധി ആ ആരാധന നടത്തും.
കാണ്വശാഖോക്തവിധിനാ ധ്യാനേന സ്തവനേന ച
കാണ്വശാഖയിൽ പഠിപ്പിച്ച വിധിപ്രകാരം, ധ്യാനത്തിലും സ്തുതിയിലും കൂടി,
കൃത്വാ സുവര്ണഗുടികാം ഗന്ധചന്ദന ചര്ച്ചിതാമ്
സുവർണ്ണത്തിൽ നിർമ്മിച്ച ഗുളിക സുഗന്ധമുള്ള ചന്ദനത്തിൽ പുരട്ടിയ ശേഷം,
പഠിഷ്യന്തി ച വിദ്വാംസഃ പൂജാകാലേ ച പൂജിതേ
പൂജാകാലത്തും പൂജ കഴിഞ്ഞും പണ്ഡിതന്മാർ ഈ മന്ത്രങ്ങൾ പാരായണം ചെയ്യും.
തതസ്തത്പൂജനം ചക്രുര്ബ്രഹ്മവിഷ്ണുമഹേശ്വരാഃ
അതിനുശേഷം ബ്രഹ്മാവും വിഷ്ണുവും മഹേശ്വരനും ആ പൂജ നടത്തി.
സര്വേ ദേവാശ്ച മനവോ നൃപാ വാ മാനവാദയഃ 2.4.
എല്ലാ ദേവന്മാരും മനുക്കളും രാജാക്കന്മാരും മനുഷ്യരും അങ്ങനെ തന്നെ ചെയ്തു.
നാരദ ഉവാച പൂജോപയുക്തം നൈവേദ്യം പുഷ്പം വാ ചന്ദനാദികമ്
നാരദൻ പറഞ്ഞു: പൂജയ്ക്കായി ഉപയോഗിക്കുന്ന നൈവേദ്യം, പുഷ്പം, ചന്ദനം മുതലായവ
വദ വേദവിദാം ശ്രേഷ്ഠ ശ്രോതും കൌതൂഹലം മമ
വേദങ്ങൾ അറിയുന്നതിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, അതിന്റെ വിശദാംശങ്ങൾ പറയൂ; ഞാൻ അതിനായി ആകാംക്ഷയോടെ കാത്തിരിക്കുന്നു.
നാരായണ ഉവാച ജഗന്മാതുഃ സരസ്വത്യാഃ പൂജാവിധിസമന്വിതാമ്
നാരായണൻ പറഞ്ഞു: ലോകമാതാവായ സരസ്വതിയുടെ പൂജാവിധി
മാഘസ്യ ശുക്ലപഞ്ചമ്യാം വിദ്യാരമ്ഭദിനേഽപി ച
മാഘമാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷം അഞ്ചാം തീയതിയിലും, വിദ്യാരംഭദിനത്തിലും,
സ്നാത്വാ നിത്യക്രിയാം കൃത്വാ ഘടം സംസ്ഥാപ്യ ഭക്തിതഃ
സ്നാനം ചെയ്ത് നിത്യകർമ്മങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കി, ഭക്തിയോടെ ഒരു കലശം സ്ഥാപിക്കണം.
ഗണേശം ച ദിനേശം ച വഹ്നിം വിഷ്ണും ശിവം ശിവാമ്
ഗണേശനും സൂര്യനും അഗ്നിയും വിഷ്ണുവും ശിവനും ശിവയായ ദേവിയും
ധ്യാനേന വക്ഷ്യമാണേന ധ്യാത്വാ ബാഹ്യഘടേ ബുധഃ
ഇനി പറയുന്ന വിധത്തിൽ ധ്യാനം ചെയ്ത്, ബാഹ്യകലശത്തിൽ അവരെ മനസ്സിൽ ധ്യാനിക്കണം.
പൂജോപയുക്തം നൈവേദ്യം യദ്യദ്വേദേ നിരൂപിതമ്
വേദങ്ങളിൽ പൂജയ്ക്കും നൈവേദ്യത്തിനും നിർദേശിച്ചിരിക്കുന്ന ഏതു ഭക്ഷ്യവസ്തുക്കളും,
നവനീതം ദധി ക്ഷീരം ലാജാംശ്ച തിലലഡ്ഡുകാന്
പുതിയ വെണ്ണ, തൈര്, പാലു, പൊങ്കലരി, എള്ള് ലഡ്ഡു എന്നിവയും,