ശ്യാമോ യുവാ പീതവാസാഃ ശയാനോ ജലതല്പകേ
കറുത്തവനും യൗവനത്തിൽ, മഞ്ഞ വസ്ത്രം ധരിച്ച്, ജലത്തിൽ വിശ്രമിക്കുന്നവനും.
തന്നാഭികമലേ ബ്രഹ്മാ ബഭൂവ കമലോദ്ഭവഃ
അവന്റെ നാഭിയിലെ താമരയിൽ നിന്ന്, താമരയിൽ ജനിച്ച ബ്രഹ്മാവു ജനിച്ചു.
നാന്തം ജഗാമ ദണ്ഡസ്യ പദ്മനാഭസ്യ പദ്മജഃ
പദ്മനാഭന്റെ താമരത്തണ്ടിന്റെ അറ്റം ബ്രഹ്മാവിന് കണ്ടെത്താൻ കഴിഞ്ഞില്ല.
സ്വസ്ഥാനം പുനരാഗത്യ ദധ്യൌ കൃഷ്ണപദാമ്ബുജമ്
തന്റെ സ്ഥലത്ത് തിരിച്ചെത്തി, ബ്രഹ്മാവ് കൃഷ്ണന്റെ പാദതാമരയിൽ ധ്യാനം ചെയ്തു.
ശയാനം ജലതല്പേ ച ബ്രഹ്മാണ്ഡപിണ്ഡമാവൃതേ
ജലത്തിൽ വിശ്രമിച്ച്, ബ്രഹ്മാണ്ഡം ചുറ്റിയിരിക്കുന്ന അവസ്ഥയിൽ.
ശ്രീകൃഷ്ണം ചാപി ഗോലോകം ഗോപഗോപീസമന്വിതമ്
ഗോലോകത്തിൽ, ഗോപുരുഷന്മാരുടെയും ഗോപികമാരുടെയും ഇടയിൽ ശ്രീകൃഷ്ണൻ.
ബഭൂവുര്ബ്രഹ്മണഃ പുത്രാ മാനസാഃ സനകാദയഃ
ബ്രഹ്മാവിന്റെ മനസ്സിൽ നിന്ന് ജനിച്ച സനകാദികൾ ജനിച്ചു.
ബഭൂവ പാതാ വിഷ്ണുശ്ച വാമേ ക്ഷുദ്രസ്യ പാര്ശ്വതഃ
പാതാളത്തിൽ, ചെറു സ്രഷ്ടാവിന്റെ ഇടതുവശത്ത്, വിഷ്ണു പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
ക്ഷുദ്രസ്യ നാഭിപദ്മേ ച ബ്രഹ്മാ വിശ്വം സസര്ജ സഃ 2.3.
ചെറു സ്രഷ്ടാവിന്റെ നാഭിയിലെ താമരയിൽ ബ്രഹ്മാവ് ലോകം സൃഷ്ടിച്ചു.
ഏവം സര്വം ലോമകൂപേ വിശ്വം പ്രത്യേകമേവ ച
ഇങ്ങനെ, ഓരോ രോമരന്ധ്രത്തിലും, ഓരോ ലോകവും വേറേ വേറെയായി നിലകൊള്ളുന്നു.
ഇത്യേവം കഥിതം വത്സ കൃഷ്ണസങ്കീര്ത്തനം ശുഭമ്
ഇങ്ങനെ, മകനേ, കൃഷ്ണന്റെ പുണ്യകഥകൾ പറഞ്ഞുതീർന്നു.
നാരദ ഉവാച അധുനാ പ്രകൃതീനാം ച വ്യാസം വര്ണയ ഭോ പ്രഭോ
നാരദൻ പറഞ്ഞു: പ്രഭോ, ഇപ്പോൾ പ്രകൃതികളുടെ ഉത്ഭവം വിശദമായി പറയൂ.
കസ്യാഃ പൂജാ കൃതാ കേന കഥം മര്ത്യേ പ്രകാ ശിതാ
ആരെയാണ് ആരൊക്കെയാണ് പൂജിച്ചത്, എങ്ങനെ ഈ ഭൂമിയിൽ അതറിയിപ്പിച്ചത്?
കവചം സ്തോത്രകം ധ്യാനം പ്രഭാവം ചരിതം ശുഭമ്
അവളുടെ കാവചം, സ്തുതി, ധ്യാനം, ശക്തി, ഉജ്ജ്വലമായ പ്രവർത്തികൾ—
നാരായണ ഉവാച സാവിത്രീ വൈ സൃഷ്ടിവിധൌ പ്രകൃതിഃ പഞ്ചധാ സ്മൃതാ
നാരായണൻ പറഞ്ഞു: സാവിത്രി സൃഷ്ടിക്കാലത്ത് അഞ്ചു രൂപങ്ങളിലായി പ്രകൃതിയായി ഓർക്കപ്പെടുന്നു.
ആസീത്പൂജ്യാ പ്രസിദ്ധാ ച പ്രഭാവഃ പരമാദ്ഭുതഃ
അവൾ ആരാധ്യയും പ്രശസ്തയും അത്ഭുതകരമായ ശക്തിയുമാണ്.
പ്രകൃത്യംശാഃ കലാ യാശ്ച താസാം ച ചരിതം ശുഭമ്
പ്രകൃതിയുടെ ഭേദങ്ങളും അവയുടെ ഉജ്ജ്വലമായ പ്രവർത്തികളും—
വാണീ വസുന്ധരാ ഗങ്ഗാ ഷഷ്ഠീ മങ്ഗലച ണ്ഡികാ
വാണി, വസുന്ധര, ഗംഗ, ഷഷ്ഠി, മംഗളചണ്ഡിക—
തേജസാ മത്സമാസ്താശ്ച രൂപേണ ച ഗുണേന ച
ശക്തിയിലും രൂപത്തിലും ഗുണത്തിലും ഇവർ എല്ലാവരും എനിക്ക് തുല്യരാണ്.
സംക്ഷേപമാസാം ചരിതം പുണ്യദം അതിസുന്ദരമ്
അവരുടെ പ്രവർത്തികൾ ചുരുക്കത്തിൽ പറഞ്ഞാൽ പുണ്യമുള്ളതും അത്യന്തം മനോഹരവുമാണ്.
ദുര്ഗായാശ്ചൈവ രാധായാ വിസ്തീര്ണം ചരിതം മഹത് 2.4.
ദുർഗ്ഗയുടെയും രാധയുടെയും വിശാലവും മഹത്തായ പ്രവർത്തികൾ—
ആദൌ സരസ്വതീപൂജാ ശ്രീകൃഷ്ണേന വിനിര്മിതാ
ആദ്യമായി സരസ്വതിയുടെ പൂജ ശ്രീകൃഷ്ണൻ സ്ഥാപിച്ചു.
ആവിര്ഭൂതാ യദാ ദേവീ വക്ത്രതഃ കൃഷ്ണയോഷിതഃ
കൃഷ്ണന്റെ പ്രിയയുടെ വായിൽ നിന്ന് ദേവി പ്രത്യക്ഷമായപ്പോൾ,
സ ച വിജ്ഞായ തദ്ഭാവം സര്വജ്ഞഃ സര്വമാതരമ്
അവൻ സർവ്വജ്ഞനായ കൃഷ്ണൻ, അവളെ സർവ്വമാതാവെന്നു മനസ്സിലാക്കി,
ശ്രീകൃഷ്ണ ഉവാച യുവാനം സുന്ദരം സര്വഗുണയുക്തം ച മത്സമമ്
ശ്രീകൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞു: യുവാവും മനോഹരനും എല്ലാ ഗുണങ്ങളാലും സമ്പന്നനുമാണ്, എനിക്ക് തുല്യനുമാണ്—
കാമദം കാമിനീനാം ച താസാം തം കാമപൂരകമ്
സ്ത്രീകൾക്കു അഭിലഷിതം നൽകുന്നവനും അവരുടെ ആഗ്രഹങ്ങൾ നിറവേറ്റുന്നവനുമാണ് അവൻ.
കാന്തേ കാന്തം ച മാം കൃത്വാ യദി സ്ഥാതുമിഹേച്ഛസി
നീ ഇവിടെ തുടരാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, പ്രിയന്മാരിൽ എന്നെ പ്രിയനാക്കണം.
യോ യസ്മാദ്ബലവാന്വാഽപി തതോഽന്യം രക്ഷിതും ക്ഷമഃ
ആർക്കും മറ്റൊരാളേക്കാൾ ശക്തിയുണ്ടെങ്കിൽ, അവൻ അവനെ രക്ഷിക്കാൻ കഴിയും.
സര്വേശസ്സര്വശാസ്താഽഹം രാധാം രാധിതുമക്ഷമഃ
എനിക്ക് എല്ലാം കൈവശവും അധ്യാപകനുമാണെങ്കിലും, രാധയെ മറികടക്കാൻ എനിക്കാവില്ല.
പ്രാണാധിഷ്ഠാതൃദേവീ സാ പ്രാണാംസ്ത്യക്തും ച കഃ ക്ഷമഃ
ജീവന്റെ അധിഷ്ഠാത്രി ദേവിയാണ് അവൾ; ജീവനെ ഉപേക്ഷിക്കാൻ ആര്ക്ക് കഴിയും?