രേമേ രമാപതിസ്തത്ര രാമയാ സഹ നാരദ സര്വം വിതര്കയാമാസ കസ്ത്വമേവേത്യുവാച ഹ
അവിടെ രമാപതി രമയോടൊപ്പം ആസ്വദിച്ചു; നാരദൻ എല്ലാം ആലോചിച്ച് ചോദിച്ചു: നീ ആരാണ്?
തുലസ്യുവാച
തുളസി പറഞ്ഞു:
ദൂരീകൃതം മത്സതീത്വമഥവാ ത്വാം ശപാമഹേ
എന്റെ സതിത്വം നഷ്ടമായോ, അല്ലെങ്കിൽ ഞാൻ നിന്നെ ശപിക്കും.
ദധാര ലീലയാ ബ്രഹ്മന്സ്വാം മൂര്തിം സുമനോഹരാമ് നവീനനീരദ ശ്യാമം ശരത്പങ്കജലോചനമ് ।। 2.21.
ബ്രാഹ്മണനേ, തന്റെ ലീലയിൽ, പുതിയ മേഘംപോലെയുള്ള കറുത്ത വർണ്ണത്തിലും ശരത്കാലത്തെ താമരപ്പൂക്കളെപ്പോലെയുള്ള കണ്ണുകളിലും അതിമനോഹരമായ തന്റെ സ്വരൂപം അവൻ സ്വീകരിച്ചു.
കോടികന്ദര്പലീലാഭം രത്നഭൂഷണഭൂഷിതമ്
അവന് പതിനായിരം മന്മഥന്മാരെക്കാളും ആകർഷണമുള്ളവനും, രത്നാഭരണങ്ങൾ ധരിച്ചവനും ആയിരുന്നു.
തം ദൃഷ്ട്വാ കാമിനീ കാമാന്മൂര്ഛാം സംപ്രാപ ലീലയാ
അവനെ കണ്ടപ്പോൾ ആ സ്ത്രീ, ആഗ്രഹത്തിൽ മുങ്ങി, കളിയായി ബോധംകെട്ടുപോയി.
ഹേ നാഥ തേ ദയാ നാസ്തി പാഷാണ സദൃശസ്യ ച
പ്രഭോ, നിനക്കു കരുണയില്ല, നീ കല്ലുപോലെയാണ്.
പാഷാണസദൃശസ്ത്വം ച ദയാഹീനോ യതഃ പ്രഭോ
നീ കല്ലുപോലെയും കരുണയില്ലാത്തവനുമാണ്, പ്രഭോ.
യേ വദന്തി ദയാസിന്ധും ത്വാം തേ ഭ്രാന്താ ന സംശയഃ
നിന്നെ കരുണാസമുദ്രം എന്ന് വിളിക്കുന്നവർ ഭ്രമിച്ചവരാണ്, അതിൽ സംശയമില്ല.
ദുര്വൃത്തസ്ത്വം ച സര്വജ്ഞോ ന ജാനാസി പരവ്യഥാമ്
നീ ദുഷ്ടനും എല്ലാം അറിയുന്നവനുമാണ്, എങ്കിലും മറ്റുള്ളവരുടെ ദുഃഖം നിനക്ക് മനസ്സിലാകുന്നില്ല.
ഇത്യുക്ത്വാ ച മഹാസാധ്വീ നിപത്യ ചരണേ ഹരേഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ആ മഹാസതീ ഹരിയുടെ പാദങ്ങളിൽ വീണു.
തസ്യാശ്ച കരുണാം ദൃഷ്ട്വാ കരുണാമയസാഗരഃ
അവളുടെ കരുണ കണ്ടപ്പോൾ, കരുണയുടെ സമുദ്രമായവൻ ഉണര്ന്നു.
ശ്രീഭഗവാനുവാച ത്വദര്ഥേ ശങ്ഖചൂഡശ്ച ചകാര സുചിരം തപഃ
ശ്രീഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: നിന്നുവേണ്ടി ശംഖചൂഡൻ ദീർഘകാലം കഠിനതപസ്സ് ചെയ്തു.
കൃത്വാ ത്വാം കാമിനീം കാമീ വിജഹാര ച തത്ഫലാത് 2.21.
അതിന്റെ ഫലമായി, അവൻ നിന്നെ ആഗ്രഹിച്ചവനായി നേടിയ ശേഷം അനുഭവിച്ചു.
ഇദം ശരീരം ത്യക്ത്വാ ച ദിവ്യം ദേഹം വിധായ ച
ഈ ശരീരം വിട്ട്, ദിവ്യമായ രൂപം അവൻ സ്വീകരിച്ചു.
ഇയം തനുര്നദീരൂപാ ഗണ്ഡകീതി ച വിശ്രുതാ
നിന്റെ ഈ ശരീരം നദിയായി മാറി, ഗണ്ഡകി എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തമായി.
തവ കേശസമൂഹാശ്ച പുണ്യവൃക്ഷാ ഭവന്ത്വിതി
നിന്റെ മുടിയുടെ കൂട്ടങ്ങൾ പുണ്യവൃക്ഷങ്ങളാകട്ടെ.
ത്രിലോകേഷു ച പുഷ്പാണാം പത്രാണാം ദേവപൂജനേ
മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും, ദേവന്മാരുടെ പൂജയ്ക്ക് വേണ്ടി, പുഷ്പങ്ങളായും ഇലയായും,
സ്വര്ഗേ മര്ത്യേ ച പാതാലേ വൈകുണ്ഠേ മമ സന്നിധൌ
സ്വർഗ്ഗത്തിലും ഭൂമിയിലും പാതാളത്തിലും വൈകുണ്ഠത്തിലും, എന്റെ സന്നിധിയിലും,
ഗോലോകേ വിരജാതീരേ രാസേ വൃന്ദാവനേ ഭുവി
ഗോലോകത്തിലും, വിരജാനദിയുടെ തീരത്തും, രാസക്രീഡയിൽ, ഭൂമിയിലെ വൃന്ദാവനത്തിലും,
മാധവീകേതകീകുന്ദമല്ലികാമാലതീവനേ
മാധവീ, കേതകി, കുണ്ട, മല്ലിക, മാലതി എന്നിവയുടെ വനങ്ങളിൽ,
തുലസീതരുമൂലേ ച പുണ്യദേശേ സുപുണ്യദേ
തുളസിവൃക്ഷത്തിന്റെ അടിയിലും, പുണ്യപ്രദേശങ്ങളിലും, അത്യന്തം പുണ്യമുള്ള സ്ഥലങ്ങളിലും,
തത്രൈവ സര്വദേവാനാം സമധിഷ്ഠാനമേവ ച
അവിടെ തന്നെയാണ് എല്ലാ ദേവന്മാരുടെയും വാസസ്ഥലവും, അവരുടെ ശക്തിയും നിലകൊള്ളുന്നത്.
സ സ്നാതഃ സര്വതീര്ഥേഷു സര്വയജ്ഞേഷു ദീക്ഷിതഃ 2.21.
അവൻ എല്ലാ തിരുത്തുകളിലും കുളിച്ചവനായി, എല്ലാ യാഗങ്ങളിലും ദീക്ഷിതനായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.
സുധാഘടസഹസ്രേണ സാ തുഷ്ടിര്ന ഭവേദ്ധരേഃ
ആയിരം കലശം അമൃതം കൊണ്ടുവന്നാലും, അത്തരമൊരു സന്തോഷം ഹരിക്ക് ഉണ്ടാകില്ല.
ഗവാമയുതദാനേന യത്ഫലം ലഭതേ നരഃ
പത്ത് ആയിരം പശുക്കൾ ദാനം ചെയ്താൽ മനുഷ്യന് ലഭിക്കുന്ന ഫലം—
തുലസീപത്രതോയം ച മൃത്യുകാലേ ച യോ ലഭേത്
മരണസമയത്ത് തുളസിയിലയോടുകൂടിയ വെള്ളം ആരെങ്കിലും ലഭിച്ചാൽ—
നിത്യം യസ്തുലസീ തോയം ഭുങ്ക്തേ ഭക്ത്യാ ച യോ നരഃ
ആർക്കെങ്കിലും ഭക്തിയോടെ തുളസിവെള്ളം ദിവസേന കഴിക്കാനാകുന്നുവെങ്കിൽ—
നിത്യം യസ്തുലസീം ദത്ത്വാ പൂജയേന്മാം ച മാനവഃ
ദിവസേന തുളസി അർപ്പിച്ച് എന്നെ ആരാധിക്കുന്ന മനുഷ്യൻ—
തുലസീം സ്വകരേ ധൃത്വാ ദേഹേ ധൃത്വാ ച മാനവഃ
തനിക്കു തന്നെ തുളസി കൈയിൽ പിടിച്ചോ, ശരീരത്തിൽ ധരിച്ചോ ഇരിക്കുന്നവൻ—