നമോ ദേവ്യൈ സരസ്വത്യൈ പുരാണഗുരവേ നമഃ । സര്വവിഘ്നവിനാശിന്യൈ ദുര്ഗാദേവ്യൈ നമോ നമഃ
സരസ്വതീദേവിയേയും പുരാതനഗുരുവായ ദേവിയേയും ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു. സർവ്വവിഘ്നങ്ങൾ നീക്കുന്ന ദുർഗാദേവിയേയും വീണ്ടും വീണ്ടും ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു.
യുഷ്മാകം പാദദ്മാനി ദൃഷ്ട്വാ പുണ്യാനി ശൌനക । അദ്യ സിദ്ധാശ്രമം യാമി യത്ര ദേവോ ഗണേശ്വരഃ
ശൗനക, നിങ്ങളുടെ പാദപദ്മങ്ങൾ കണ്ട്, ഇന്ന് ഞാൻ പുണ്യമായ സിദ്ധാശ്രമത്തിലേക്ക് പോകുന്നു. അവിടെ ഗണപതിദേവൻ വസിക്കുന്നു.
ഇതി ശ്രീബ്രഹ്മവൈവര്തേ മഹാപുരാണേ ശ്രീകൃഷ്ണജന്മഖണ്ഡ ഉത്തരാര്ധേ നാരദനാരയണസംവാദേ സൂതശൌനകസംവാദേ ത്രയസ്ത്രിംദശധികശതതമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ ശ്രീബ്രഹ്മവൈവർത മഹാപുരാണത്തിൽ, ശ്രീകൃഷ്ണജന്മഖണ്ഡത്തിന്റെ ഉത്തരാർദ്ധത്തിൽ, നാരദനും നാരായണനും തമ്മിലുള്ള സംഭാഷണത്തിലും, സൂതനും ശൗനകനും തമ്മിലുള്ള സംഭാഷണത്തിലും, നൂറ്റിമുപ്പത്തിമൂന്നാമത്തദ്ധ്യായം സമാപിക്കുന്നു.
നാരദ ഉവാച അധുനാ പ്രകൃതീനാം ച വ്യാസം വര്ണയ ഭോ പ്രഭോ
നാരദൻ പറഞ്ഞു: പ്രഭോ, ഇപ്പോൾ പ്രകൃതികളുടെ ഉദ്ഭവം ദയവായി വിശദീകരിക്കണമേ.
കസ്യാഃ പൂജാ കൃതാ കേന കഥം മര്ത്യേ പ്രകാ ശിതാ
ആർ ആരെ ആരാധിച്ചു, ആരാണ് ആ ആരാധന നടത്തിയത്, എങ്ങനെ അത് മനുഷ്യരിൽ പ്രസിദ്ധമായി?
കവചം സ്തോത്രകം ധ്യാനം പ്രഭാവം ചരിതം ശുഭമ്
അവരുടെ കാവചം, സ്തോത്രം, ധ്യാനം, ശക്തി, പുണ്യമായ ചരിതം—
നാരായണ ഉവാച സാവിത്രീ വൈ സൃഷ്ടിവിധൌ പ്രകൃതിഃ പഞ്ചധാ സ്മൃതാ
നാരായണൻ പറഞ്ഞു: സാവിത്രി സൃഷ്ടിക്കാലത്ത് അഞ്ചു രൂപത്തിൽ പ്രകൃതിയായി ഓർക്കപ്പെടുന്നു.
ആസീത്പൂജ്യാ പ്രസിദ്ധാ ച പ്രഭാവഃ പരമാദ്ഭുതഃ
അവൾ ആരാധിക്കപ്പെട്ടവളായിരുന്നു, പ്രശസ്തയായിരുന്നു, അവളുടെ ശക്തി അതിശയകരമായിരുന്നു.
പ്രകൃത്യംശാഃ കലാ യാശ്ച താസാം ച ചരിതം ശുഭമ്
പ്രകൃതിയുടെ അംശങ്ങളും കലകളും, അവയുടെ പുണ്യമായ ചരിതവും—
വാണീ വസുന്ധരാ ഗങ്ഗാ ഷഷ്ഠീ മങ്ഗലച ണ്ഡികാ
വാണി, വസുന്ധര, ഗംഗ, ഷഷ്ഠി, മംഗളചണ്ഡിക—
തേജസാ മത്സമാസ്താശ്ച രൂപേണ ച ഗുണേന ച
ഇവരൊക്കെയും തേജസ്സിലും രൂപത്തിലും ഗുണത്തിലും എന്നെപ്പോലെയാണ്.
സംക്ഷേപമാസാം ചരിതം പുണ്യദം അതിസുന്ദരമ്
അവരുടെ ചരിതം സംക്ഷിപ്തമായി പറഞ്ഞാൽ, അതു പുണ്യമുള്ളതും അത്യന്തം മനോഹരവുമാണ്.
ദുര്ഗായാശ്ചൈവ രാധായാ വിസ്തീര്ണം ചരിതം മഹത് 2.4.
ദുർഗായുടെയും രാധായുടെയും വിശാലവും മഹത്തായും ആയ ചരിതം—
ആദൌ സരസ്വതീപൂജാ ശ്രീകൃഷ്ണേന വിനിര്മിതാ
ആദിയിൽ സരസ്വതിയുടെ ആരാധന ശ്രീകൃഷ്ണൻ സ്ഥാപിച്ചു.
ആവിര്ഭൂതാ യദാ ദേവീ വക്ത്രതഃ കൃഷ്ണയോഷിതഃ
കൃഷ്ണന്റെ പ്രിയയുടെയും വായിൽ നിന്ന് ദേവി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടപ്പോൾ—
സ ച വിജ്ഞായ തദ്ഭാവം സര്വജ്ഞഃ സര്വമാതരമ്
സർവ്വജ്ഞനായ അവൻ അവളെ സർവ്വമാതാവെന്ന നിലയിൽ തിരിച്ചറിഞ്ഞു.
ശ്രീകൃഷ്ണ ഉവാച യുവാനം സുന്ദരം സര്വഗുണയുക്തം ച മത്സമമ്
ശ്രീകൃഷ്ണൻ പറഞ്ഞു: യുവാവും സുന്ദരിയും എല്ലാ ഗുണങ്ങളോടും കൂടിയവളും എന്നെപ്പോലെയും ആയവളും—
കാമദം കാമിനീനാം ച താസാം തം കാമപൂരകമ്
സ്ത്രീകൾക്കു മോഹം നൽകുന്നവനും അവരുടെ ആഗ്രഹങ്ങൾ നിറവേറ്റുന്നവനും ആയവൻ—
കാന്തേ കാന്തം ച മാം കൃത്വാ യദി സ്ഥാതുമിഹേച്ഛസി
പ്രിയേ, നീ എന്നെ പ്രിയനായാക്കി ഇവിടെ തുടരാൻ ആഗ്രഹമുണ്ടെങ്കിൽ,
യോ യസ്മാദ്ബലവാന്വാഽപി തതോഽന്യം രക്ഷിതും ക്ഷമഃ
ആരോ മറ്റൊരാളിൽക്കാൾ ശക്തനായാൽ, അവനെ സംരക്ഷിക്കാൻ കഴിയുന്നവനാണ്.
സര്വേശസ്സര്വശാസ്താഽഹം രാധാം രാധിതുമക്ഷമഃ
എനിക്ക് എല്ലാം കൈവശം, എല്ലാം നിയന്ത്രിക്കാൻ കഴിയുന്നവൻ ഞാൻ, പക്ഷേ രാധയെ സന്തോഷിപ്പിക്കാൻ എനിക്ക് കഴിയുന്നില്ല.
പ്രാണാധിഷ്ഠാതൃദേവീ സാ പ്രാണാംസ്ത്യക്തും ച കഃ ക്ഷമഃ
അവൾ ജീവശ്വാസത്തിന്റെ ദേവതയാണ്; ജീവൻ ഉപേക്ഷിക്കാൻ ആര്ക്ക് കഴിയും?
ത്വം ഭദ്രേ ഗച്ഛ വൈകുണ്ഠം തവ ഭദ്രം ഭവിഷ്യതി 2.4.
ഭദ്രേ, നീ വൈകുണ്ഠത്തിലേക്ക് പോവൂ; നിനക്ക് സുഖം ഉണ്ടാകും.
വിവര്ജിതാ ലോഭമോഹകാമകോപേന ഹിംസയാ
ലോഭം, മായ, ആസക്തി, കോപം, ഹിംസ എന്നിവയൊന്നുമില്ലാതെ,
തയാ സാര്ദ്ധം ഭവ പ്രീത്യാ സുഖം കാലം പ്രയാസ്യതി
അവളോടൊപ്പം സ്നേഹത്തോടെ ഇരിക്കൂ; നിന്റെ കാലം സന്തോഷത്തോടെ കടന്നുപോകും.
പ്രതിവിശ്വേഷു തേ പൂജാം മഹതീം തേ മുദാഽന്വിതാഃ
എല്ലാ ലോകങ്ങളിലും, നിന്റെ പൂജ വലിയ സന്തോഷത്തോടെ നടത്തപ്പെടും.
മാനവാ മനവോ ദേവാ മുനീന്ദ്രാശ്ച മുമുക്ഷവഃ
മനുഷ്യരും, മനുവും, ദേവന്മാരും, മഹർഷിമാരും, മോക്ഷം ആഗ്രഹിക്കുന്നവരും
മദ്വരേണ കരിഷ്യന്തി കല്പേ കല്പേ യഥാവിധി
എന്റെ അനുഗ്രഹത്തോടെ, ഓരോ കാലത്തും, യഥാവിധി ആ പൂജ നടത്തും.
കാണ്വശാഖോക്തവിധിനാ ധ്യാനേന സ്തവനേന ച
കാണ്വശാഖയിൽ പറഞ്ഞിരിക്കുന്ന വിധം അനുസരിച്ച്, ധ്യാനത്തോടും സ്തുതിയോടും കൂടി,
കൃത്വാ സുവര്ണഗുടികാം ഗന്ധചന്ദന ചര്ച്ചിതാമ്
സുവർണ്ണം കൊണ്ടൊരു കുഞ്ഞുമുത്ത് ഉണ്ടാക്കി, സുഗന്ധമുള്ള ചന്ദനത്തിൽ അണിയിച്ച്,