സംസ്കാരം തസ്യ വിധിവദ്രാജത്വം തത്പിതുസ്തഥാ । വിലാപനം ച നന്ദസ്യ സ്തവനം പരമാദ്ഭുതമ്
അവനു വേണ്ടിയുള്ള ശുദ്ധീകരണ ചടങ്ങ്, നിയമപ്രകാരം രാജാവായി സ്ഥാനാരോഹണം, നന്ദന്റെ ദു:ഖം, അത്ഭുതകരമായ സ്തുതി — ഇവയെല്ലാം വിവരിച്ചു.
പ്രോക്തസ്തയോശ്ച സംവാദോ നിര്ജനേ താതപുത്രയോഃ । പരമാധ്യാത്മികം ജ്ഞാനം നന്ദായ ച ദദൌ വിഭുഃ
അച്ഛനും മകനും ഒറ്റക്കായി നടത്തിയ സംഭാഷണം, പരമേശ്വരൻ നന്ദന് പരമാത്മീയ ജ്ഞാനം നൽകിയതും —
മുനീനാം ഗമനം ചൈവ ധന്യോപാഖ്യാനമേവ ച । കഥിതം ച കുമാരേണ പ്രോക്തമേവ സുദുര്ലഭമ്
മുനിമാരുടെ യാത്ര, ഭാഗ്യവാന്മാരുടെ കഥ, ബാലൻ പറഞ്ഞ അത്യന്തം അപൂർവമായ ഉപദേശങ്ങൾ — ഇവയും വിവരിച്ചു.
ഉദ്ധവാഗമനം പ്രോക്തം രാധാസ്ഥാനം ച നിര്ജനമ് । ജ്ഞാനം തയോശ്ച സംവാദേ പ്രോക്തമേവ ശുഭാവഹമ്
ഉദ്ധവന്റെ വരവ്, രാധയുടെ ഏകാന്തമായ സ്ഥലം, അവരുടെ സംഭാഷണത്തിൽ പറഞ്ഞ ശുഭമായ ജ്ഞാനം —
യജ്ഞോപവീതം കൃഷ്ണസ്യ വിദ്യാദാനം ഗൃരോര്ഗൃഹേ । മൃതപുത്രപ്രദാനം ച പ്രോക്തം തദ്ഗുരവേ പുരാ
കൃഷ്ണന്റെ യജ്ഞോപവീതം, ഗുരുവിന്റെ വീട്ടിൽ വിദ്യാദാനം, മരിച്ച മകനെ തിരികെ നൽകൽ — ഇവയെല്ലാം മുമ്പ് ഗുരുവിന് പറഞ്ഞതാണു.
ജരാസംധസ്യ ദമനം നിധനം യവനസ്യ ച । ദ്വാരകായാശ്ച നിര്മാണം വിശ്വകാരോദ്യമം തഥാ
ജരാസന്ധനെ കീഴടക്കൽ, യവനന്റെ മരണവും, ദ്വാരകയുടെ നിർമ്മാണം, വിശ്വകർമ്മയുടെ പരിശ്രമം —
ദ്വാരകാവേശനം പ്രോക്തമുഗ്രസേനവിലാപനമ് । രുക്മിണീഹരണം ചൈവ നൃപാണാം ദമനം തഥാ
ദ്വാരകയിൽ പ്രവേശനം, ഉഗ്രസേനന്റെ ദു:ഖം, രുക്മിണിയെ അപഹരിക്കൽ, രാജാക്കന്മാരെ കീഴടക്കൽ —
സര്വാസം കാമിനീനാം ച പ്രോക്തമുദ്വാഹനം തഥാ । മായാവതീമോക്ഷണം ച നിധനം ശമ്ബരസ്യ ച
എല്ലാ ആഗ്രഹമുള്ള സ്ത്രീകളുടെയും വിവാഹം, മായാവതിയെ മോചിപ്പിക്കൽ, ശംബരന്റെ മരണവും —
ധര്മപുത്രരാജസൂയേ ശിശുപാലസ്യ മോക്ഷണമ് । ദന്തവക്ത്രസ്യ ച മുനേഃ ശാല്വസ്യ നിധനം തഥാ
ധർമ്മപുത്രന്റെ രാജസൂയയാഗത്തിൽ ശിശുപാലന്റെ മോക്ഷം, ദന്തവക്രനും മുനിയും ശാൽവനും എന്നിവരുടെ മരണവും —
മണേശ്ച ഹരണം ചൈവ പാരിജാതസ്യ സ്വര്ഗതഃ । കുരുപാണ്ഡവയുദ്ധേ ച ഭുവശ്ച ഭാരമോക്ഷണമ്
മണിയും പാരിജാതമരവും സ്വർഗത്തിൽ നിന്ന് കൊണ്ടുവരൽ, കുരുക്കളും പാണ്ഡവരും തമ്മിലുള്ള യുദ്ധം, ഭൂമിയിലെ ഭാരമോചനവും —
ഊഷായാ ഹരണം പ്രോക്തം ബാണസ്യ ഭുജകൃന്തനമ് । ബലേശ്ച സ്തവനം പ്രോക്തമനിരുദ്ധസ്യ വിക്രമഃ
ഊഷയെ അപഹരിക്കൽ, ബാണന്റെ കൈകൾ വെട്ടിയതും, ബാലന്റെ സ്തുതിയും, അനിരുദ്ധന്റെ വീര്യവും —
രാധായശോദാസംവാദഃ പ്രോക്തഃ പരമദുര്ലഭഃ । മോക്ഷണം ച ശൃഗാലസ്യ പ്രോക്തം ച പരമാദ്ഭുതമ്
രാധയും യശോദയും തമ്മിലുള്ള അത്യന്തം അപൂർവമായ സംഭാഷണം, നരിയുടെ അത്ഭുതകരമായ മോക്ഷം —
തീര്ഥയാത്രാപ്രസങ്ഗേന ഗണേശപൂജനം തഥാ । ദര്ശനം രാധികാസാര്ധം കുഷ്ണസ്യ പരമാത്മനഃ
തീർത്ഥയാത്രയുടെ അവസരത്തിൽ ഗണപതിപൂജയും, രാധികയോടൊപ്പം പരമാത്മാവായ കൃഷ്ണനെ ദർശിച്ചതും —
രാധായാ ദര്ശനം ദേവ്യാ രാധാതേജഃപ്രകാശനമ് । രാധായ രമണം തീര്ഥേ ഭ്രമണം രഹസി സ്മൃതമ്
ദേവിയായ രാധയുടെ ദർശനം, രാധയുടെ തേജസ്സിന്റെ പ്രകടനം, രാധയുടെ ആനന്ദം, തീർത്ഥത്തിൽ രഹസ്യമായി സഞ്ചരിച്ചതും —
നിധനം യദുവംശാനാം ബ്രഹ്മശാപേന ശൌനക । മോക്ഷണം പാണ്ഡവാനാം ച സ്വപദേ ഗമനം ഹരേഃ
ബ്രഹ്മാവിന്റെ ശാപം മൂലം യദുവംശത്തിന്റെ നാശം, പാണ്ഡവരുടെ മോക്ഷം, ഹരിയുടെ സ്വസ്ഥലത്തേക്ക് മടങ്ങിയതും —
വിവാഹോ നാരദസ്യൈവോത്പത്തിര്വഹ്നിസുവര്ണയോഃ । പ്രോക്തം സര്വ മഹാഭാഗ പുനരേവ സമാസതഃ
നാരദന്റെ വിവാഹം, അഗ്നിയും പൊന്നും എങ്ങനെ ഉത്ഭവിച്ചു എന്നതും, മഹാഭാഗവ, ഇതെല്ലാം വീണ്ടും സംക്ഷേപമായി പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു —
ചതുഃഖണ്ഡൈഃ പുരാണം ച ബ്രഹ്മവൈവര്തമേവ ച । അതഃ പരം മുനിശ്രേഷ്ഠ കിം ഭൂയഃ ശ്രാതുമിച്ഛസി
നാലു ഭാഗങ്ങളായി പുരാണവും ബ്രഹ്മവൈവർതവും വിവരിച്ചു; അതിനുശേഷം, മഹാമുനീശ്വരാ, ഇനി എന്ത് കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു?
ഇതി ശ്രീബ്രഹ്മo മഹാo ശ്രീകൃഷ്ണജന്മഖo ഉത്തo നാരദനാo അനുക്രമണികം നാമ ദ്വാത്രിംശദധികശതതമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ ശ്രീബ്രഹ്മവൈവർത മഹാപുരാണത്തിലെ ശ്രീകൃഷ്ണജന്മഖണ്ഡത്തിലെ നാരദനാമകാനുക്രമിക എന്ന മുപ്പത്തിരണ്ടാം അധ്യായം സമാപിച്ചു.
അഥ ത്രയസ്ത്രിംശദധികശതതമോഽധ്യായഃ ശൌനക ഉവാച അധ്യ മേ സഫലം ജന്മ ചീവിതം ച സുജീവിതമ് । യത്ഫലം ബ്രഹ്മവൈവര്തേ നിര്വിഘ്നം മോക്ഷകാരണമ്
ശൗനകൻ പറഞ്ഞു: ഇപ്പോൾ എന്റെ ജന്മവും ജീവിതവും ഫലപ്രദമായിരിക്കുന്നു. ബ്രഹ്മവൈവർതപുരാണത്തിലെ മോക്ഷഫലത്തെ ഞാൻ നിർവിഘ്നമായി പ്രാപിച്ചിരിക്കുന്നു.
അഭയം ദേഹി ഹേ വത്സ ഹേ താത മഹ്യമേവ ച । തദാ നിവേദനം കിംചിദസ്തീതി ച കരോമ്യഹമ്
ദയവായി, എന്റെ മകനേ, എന്നോടും ഭയമില്ലെന്നു ഉറപ്പു തരിക. അപ്പോൾ ഞാൻ ഒരു അപേക്ഷ ഉന്നയിക്കാം.
സൂത ഉവാച ത്യജ ഭീതിം മഹാഭാഗ പ്രശ്നം കുരു യദിച്ഛസി । സര്വം തേ കഥയിഷ്യാമി യദ്യദ്ഗോപ്യം മനോഹരമ്
സൂതൻ പറഞ്ഞു: മഹാഭാഗവ, ഭയം വിട്ടുകളയുക. എന്ത് ചോദിക്കണമെന്നു ചോദിക്കൂ. രഹസ്യവും മനോഹരവുമായതൊക്കെയും ഞാൻ പറയാം.
ശൌനക ഉവാച അധുനാ ശ്രോതുമിച്ഛാമി പുരാണാനാം ച ലക്ഷണമ് । സംഖ്യാനമപി തേഷാം ച ഫലമസ്യൈവ പുത്രക
ശൗനകൻ പറഞ്ഞു: ഇപ്പോൾ പുരാണങ്ങളുടെ ലക്ഷണവും, അവയുടെ എണ്ണം, ഫലവും ഞാൻ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു, മകനേ.
സൂത ഉവാച വിസ്തരാണി പുരാണാനി ചേതിഹാസശ്ച ശൌനക । സംഹിതാം പഞ്ചരാത്രാണി കഥയാമി യഥാഗതമ്
സൂതൻ പറഞ്ഞു: ശൗനക, പുരാണങ്ങളും ഇതിഹാസങ്ങളും വളരെ വിപുലമാണ്. സംഹിതകളും പഞ്ചരാത്രങ്ങളും എങ്ങനെ വന്നുവോ അതുപോലെ ഞാൻ വിശദമായി പറയും.
സര്ഗശ്ച പ്രതിസര്ഗശ്ച വംശോ മന്വന്തരാണി ച । വംശാനുചരിതം വിപ്ര പുരാണം പഞ്ചലക്ഷണമ്
സൃഷ്ടി, പ്രതിസൃഷ്ടി, വംശം, മന്വന്തരങ്ങൾ, വംശങ്ങളുടെ കഥകൾ—ഇവയാണ്, ബ്രാഹ്മണാ, ഒരു പുരാണത്തിന്റെ അഞ്ചു പ്രധാന ലക്ഷണങ്ങൾ.
ഏതദുപപുരാണാനാം ലക്ഷണം ച വിദുര്ബുധാഃ । മഹതാം ച പുരാണാനാം ലക്ഷണം കഥയാമി തേ
ഇത് ഉപപുരാണങ്ങളുടെ ലക്ഷണമാണെന്ന് ജ്ഞാനികൾ അറിയുന്നു. മഹാപുരാണങ്ങളുടെ ലക്ഷണം ഞാൻ ഇപ്പോൾ പറയുന്നു.
സൃഷ്ടിശ്ചാപി വിസൃഷ്ടിശ്ച സ്ഥിതിസ്തേഷാം ച പാലനമ് । കര്മണാം വാസനാ വാര്താമനൂനാം ചാക്രമേണ ച
സൃഷ്ടിയും, ഉപസൃഷ്ടിയും, ജീവികളുടെ നിലനിൽപ്പും, അവയുടെ സംരക്ഷണവും, കർമ്മങ്ങളുടെ കഥകളും മനുഷ്യരുടെ കഥകളും ക്രമമായി വിവരിക്കുന്നു.
വര്ണനം പ്രലയാനാം ച മൌക്ഷസ്യ ച നിരൂപണമ് । ഉത്കീര്തനം ഹരേരേവ വേദാനാം ച പൃഥക്പൃഥക്
പ്രളയങ്ങളുടെ വിവരണവും മോക്ഷത്തിന്റെ വിശദീകരണവും, ഹരിയെ മാത്രം മഹത്വപ്പെടുത്തലും, വേദങ്ങളുടെ വ്യത്യസ്തമായ വിവരങ്ങളും ഉൾപ്പെടുന്നു.
ദശാധികം ലക്ഷണം ച മഹതാം പരികീര്തിതമ് । സംഖ്യാനം ച പുരാണാനാം നിബോധ കഥയാമി തേ
മഹാപുരാണങ്ങൾക്ക് പത്ത് പ്രധാന ലക്ഷണങ്ങൾ ഉണ്ട് എന്ന് പ്രസിദ്ധമാണ്. പുരാണങ്ങളുടെ എണ്ണം ഞാൻ ഇപ്പോൾ പറയുന്നു, ശ്രദ്ധിക്കൂ.
പരം ബ്രഹ്മപുരാണം ച സഹസ്രാണാം ദശൈവ തു । പഞ്ചോനഷഷ്ടിസാഹസ്രം പാദ്മമേവ പ്രകീര്തിതമ്
ബ്രഹ്മപുരാണത്തിൽ പത്തായിരം ശ്ലോകങ്ങളുണ്ട് എന്ന് പറയുന്നു. പദ്മപുരാണം അമ്പത്തയ്യായിരം ശ്ലോകങ്ങളുള്ളതായാണ് പ്രശസ്തം.
ത്രയോവിംശതിസാഹസ്രം വൈഷ്ണവം ച വിദുര്ബുധാഃ । ചതുര്വിംശതിസാഹസ്രം ശൈവം ചൈവ നിരൂപിതമ്
വിഷ്ണുപുരാണം ഇരുപത്തിമൂന്നായിരം ശ്ലോകങ്ങളാണെന്ന് ജ്ഞാനികൾ പറയുന്നു. ശിവപുരാണം ഇരുപത്തിനാലായിരം ശ്ലോകങ്ങളാണെന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.