ബ്രഹ്മഖണ്ഡം ച കഥിതം പരം ബ്രഹ്മനിരൂപണമ് । തദനിര്വചനീയം ച യേഷാമപി യഥാഗമമ്
ബ്രഹ്മഖണ്ഡം, അതായത് പരബ്രഹ്മത്തെ വിശദീകരിക്കുന്നതും, വിവരണം ചെയ്യാൻ കഴിയാത്തതും, ആചാരപ്രകാരം ഓരോരുത്തർക്കും അനുയോജ്യമായതുമാണ് ഇവിടെ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നത്.
സാകാരം ച നിരാകാരം സഗുണം നിര്ഗുണം പൃഥക് । യേഷാമപി യഥാ ശക്തിസ്തഥൈവ ധ്യാനമേവ ച
രൂപമുള്ളതും രൂപമില്ലാത്തതും, ഗുണങ്ങളോടുകൂടിയതും ഗുണങ്ങളില്ലാത്തതും വേർതിരിച്ച്, ഓരോരുത്തരുടെ ശേഷിക്കനുസരിച്ച് ധ്യാനവും വിശദീകരിച്ചിരിക്കുന്നു.
ഗോലോകാദേര്വര്ണനം ച ക്രമേണ ച പൃഥക്പൃഥക് । തത്രോപയുക്തോപാഖ്യാനം യദ്യത്പ്രാസങ്ഗികം ദ്വിജ
ഗോലോകം മുതലായ ലോകങ്ങളുടെ വിവരണം ക്രമമായി വേർതിരിച്ചാണ് പറഞ്ഞിരിക്കുന്നത്; അവിടെ പ്രസക്തമായ കഥകളും ആവശ്യമായിടത്ത് ഉൾപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു, ദ്വിജനേ.
ജാതീനാം നീര്ണയശ്ചൈവ സംകരാണാം തഥൈവ ച । യദ്യദ്വിശിഷ്ടോപാഖ്യാനം തത്തത്പ്രശനാനുരോധതഃ
ജാതികളുടെ നിർണയവും, കലശങ്കരജാതികളുടെ കാര്യവും, പ്രത്യേകമായ കഥകളും ഓരോ ചോദ്യം ഉന്നയിച്ചതനുസരിച്ച് വിശദീകരിച്ചിരിക്കുന്നു.
രാധാമാധവയോഃ ക്രീഡാ മഹാവിഷ്ണോഃ സമുദ്ഭവഃ । നിരൂപണം ച വിശ്വേഷാം സമാസേന ദ്വിജോത്തമ
രാധാമാധവരുടെ ക്രീഡകളും മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ ഉത്ഭവവും, എല്ലാം സംക്ഷിപ്തമായി വിവരണവും, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠനേ.
ബ്രഹ്മനാരദയോശ്ചൈവ സംവാദഃ പരമാര്ഥതഃ । വിപേകോ നാരദസ്യൈവ മുനീന്ദ്രസ്യ തഥൈവ ച
ബ്രഹ്മാവും നാരദനും തമ്മിലുള്ള പരമാർത്ഥസംവാദവും, മുനിശ്രേഷ്ഠനായ നാരദന്റെ വിവേകവും ഇവിടെ ഉൾപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു.
ആജ്ഞയാ ബ്രഹ്മണശ്ചൈവ നരനാരായണാശ്രമമ് । ഗമനം നാരദസ്യൈവ തേന സാര്ഥം ച ദര്ശനമ്
ബ്രഹ്മാവിന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം നാരദൻ നരനാരായണാശ്രമത്തിലേക്ക് പോയതും, അവിടെ അവരുമായി നടത്തിയ ദർശനവും.
തയോഃ സംഭാഷണം ചൈവ നാരദാദ്യ(യ) നിവേദനമ് । തത്ര ദേവ ബ്രഹ്മഖണ്ഡം ക്രമേണോക്തം ദ്വിജോത്തമ
അവരുടേതായ സംഭാഷണവും, നാരദൻ അവിടെ പറഞ്ഞതും; അവിടെയാണ് ബ്രഹ്മഖണ്ഡം ക്രമമായി വിവരിച്ചിരിക്കുന്നത്, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠനേ.
ശ്രൂയതാം പ്രകൃതേഃ ഖണ്ഡം സുധാഖണ്ഡസമം മുനേ । പ്രകൃതേര്ലക്ഷണം പ്രോക്തം പ്രകൃതീനാം ച വര്ണനമ്
ഇപ്പോൾ പ്രകൃതിഖണ്ഡം, അമൃതത്തോടു സമമായത്, കേൾക്കൂ, മുനിയേ; പ്രകൃതിയുടെ ലക്ഷണങ്ങളും പ്രകൃതികളുടെ വിവരണവും ഇവിടെ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
ഉപാശ്യാനം ച താസാം ച വര്ണനം ബൂജനാദികമ് । ലക്ഷ്മീഃ സരസ്വതീ ദുര്ഗാ സാവിത്രീ രാധികാ തഥാ
അവരുടെ ഉപാസകരുടെ വിവരണവും, പൂജാദികളെയും, ലക്ഷ്മി, സരസ്വതി, ദുർഗാ, സാവിത്രി, രാധിക എന്നിവരെയും വിശദീകരിച്ചിരിക്കുന്നു.
ഏതാസാം ചരിതം ചൈവമന്യാസാം ച പൃഥക്പൃഥക് । ഉപാഖ്യാനം മഹാലക്ഷ്മ്യാഃ സരസ്വത്യാസ്തഥൈവ ച
ഇവരുടെ ചരിതങ്ങളും, മറ്റു ദേവതകളുടേതും വേർതിരിച്ച് പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; മഹാലക്ഷ്മിയുടെയും സരസ്വത്യുടെയും കഥകളും ഉൾപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു.
അപൂര്വം രാധികാഖ്യാനം സാവിത്ര്യാശ്ച തഥൈവ ച । സംവാദോ യമസാവിത്ര്യോഃ സത്യവജ്ജീവദാനകമ്
രാധികയുടെ അപൂർവമായ കഥയും സാവിത്രിയുടേയും അതുപോലെ; യമനും സാവിത്രിയും തമ്മിലുള്ള സംഭാഷണവും, സത്യമെന്നപോലെ ജീവദാനവും.
കൃണ്ഡാനാം വര്ണനം പ്രോക്തം തേഷാം ച ലക്ഷണം തഥാ । ജീവിതര്മവിപാകശ്ച ഭോഗനിര്ണയ ഏവ ച
കൃണ്ടന്മാരുടെ വിവരണവും അവരുടെ ലക്ഷണങ്ങളും, അവരുടെ ജീവിതഫലവും അനുഭവങ്ങളുടെ നിർണയവും ഇവിടെ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
അപൂര്വ രാധികാഖ്യാനം പുരാണേഷു സുഗോപ്യകമ് । സുയജ്ഞസ്ച നൃപേന്ദ്രസ്യ ചരിതം പരമാദ്ഭുതമ്
രാധികയുടെ അപൂർവമായ, പുരാണങ്ങളിൽ ഏറ്റവും രഹസ്യമായി സൂക്ഷിച്ചിരിക്കുന്ന കഥയും, നൃപൻ സുവിജ്ഞന്റെ അത്ഭുതകരമായ ചരിതവും.
പ്രോക്തം തുലസ്യുപാഖ്യാനം പുരാണേഷു സുഗോപ്യകമ് । മഹായുദ്ധം ച സംവാദേ മഹേശശങ്ഖചൂഡയോഃ
തുലസിയുടെ കഥയും, പുരാണങ്ങളിൽ ഏറ്റവും രഹസ്യമായി സൂക്ഷിച്ചിരിക്കുന്നതും, മഹേശനും ശംഖചൂഡനും തമ്മിലുള്ള മഹായുദ്ധവും.
തുലസീകൃഷ്ണസംവാദസ്തയോഃ സംഭോഗ ഏവ ച । നിധനം ശങ്ഖചൂഡസ്യ ശ്രീദാമ്നഃ ശാപമോക്ഷണമ്
തുലസിയും കൃഷ്ണനും തമ്മിലുള്ള സംഭാഷണവും, അവരുടെ ഐക്യവും, ശംഖചൂഡന്റെ മരണവും, ശ്രീദാമന്റെ ശാപമോചനവും.
പദപ്രാപ്തിഃ സുരാണാം ച വിപദാം ഖണ്ഡനം തഥാ । ജീവിനാം മോക്ഷബീജം ച ഗങ്ഗോപാഖ്യാനമീപ്സിതമ്
ദേവന്മാർക്ക് പരമാവസ്ഥയിലേക്കുള്ള പ്രാപ്തിയും, ദുരിതങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുന്നതും, ജീവികൾക്ക് മോക്ഷത്തിന്റെ വിത്തും — ഇതെല്ലാം ഗംഗയുടെ കഥയിൽ ആഗ്രഹിക്കപ്പെടുന്നു.
തഥൈവ മനസാഖ്യാനം പരം ഹര്ഷവിവര്ധനമ് । സ്വാഹാസ്വധാഖ്യാനമേവമന്യാസാം ച നിരൂപണമ്
അതുപോലെ മനസ്സിന്റെ കഥ, അതിവിശേഷം സന്തോഷം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതും, സ്വാഹയും സ്വധയും സംബന്ധിച്ച വിവരണവും, മറ്റ് വിഷയങ്ങളുടെ വിശദീകരണവും ഇവിടെ ഉണ്ട്.
യദ്യതപ്രാസങ്ഗികാഖ്യാനം വക്തുഃ പ്രശ്നാനുരോധതഃ । പ്രോക്തം തത്പ്രകൃതേഃ ഖണ്ഡം ഖണ്ഡം ഗണപതേഃ ശ്രൃണു
പ്രശ്നങ്ങൾക്ക് അനുസരിച്ച് പറയുന്ന അനുബന്ധകഥകൾ എല്ലാം, ഗണപതിയെ കുറിച്ചുള്ള ഓരോ ഭാഗവും, നീ കേൾക്കണം.
അതീവ മധുരം രമ്യം സ്വാദു സ്വാദു പദേ പദേ । സുഗോപ്യം തത്പുരാണേഷു രമ്യം രമ്യം നവം നവമ്
അത് അത്യന്തം മധുരവും മനോഹരവും, ഓരോ ഘട്ടത്തിലും രുചികരവും ആസ്വാദ്യവുമാണ്. പുരാണങ്ങളിൽ സൂക്ഷ്മമായി സൂക്ഷിച്ചിരിക്കുന്ന ഈ കഥ, എല്ലായ്പ്പോഴും പുതുമയും ആഹ്ലാദവും നിറഞ്ഞതാണ്.
സുദുര്ലഭമുപാഖ്യാനം ശ്രോതൃപ്രീതികരം പരമ് । പ്രോക്താ ക്രീഡാ ച പരമാ പാര്വതീപരമേശയോഃ
അത്യന്തം അപൂർവമായ ഈ കഥ, കേൾക്കുന്നവർക്കു വലിയ സന്തോഷം നൽകുന്നു. പാർവതിയും പരമേശ്വരനും തമ്മിലുള്ള ഉത്തമമായ ക്രീഡകളും ഇവിടെ വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു.
സ്കന്ദോത്പത്തിഃ പ്രഥമതഃ ക്രീഡാഭങ്ഗസ്തയോസ്തഥാ । പാര്വതീതോഷണം ചൈവമഭിമാനവിമോക്ഷണമ്
ആദ്യം സ്കന്ദന്റെ ജനനവും, തുടർന്ന് അവരുടെ ക്രീഡയിൽ ഉണ്ടായ തടസ്സവും, പാർവതിയെ സന്തോഷിപ്പിച്ചതും, അഹങ്കാരം നീക്കിയതുമാണ് വിവരിക്കുന്നത്.
പുണ്യകം ച വ്രതം വിഷ്ണോര്ദേവ്യാശ്ചരിതമുത്തമമ് । വരദാനം ഹരേരേവ സുവ്രതാം പാര്വതീം പ്രതി
പുണ്യകരമായ വ്രതവും, ദേവിയും വിഷ്ണുവും ചെയ്ത ഉത്തമകൃത്യങ്ങളും, ഹരിഃ സ്വയം പാർവതിക്ക് വ്രതശീലയായവളെ അനുഗ്രഹിച്ചതും ഇവിടെ പറയുന്നു.
ഹരേശ്ച ദര്ശനം ചൈവ ബ്രാഹ്മണാതിഥിരൂപിണഃ । ആവിര്ഭാവോ ഗണേശസ്യ കൃപയാ ശിവമന്ദിരേ
ഹരിയുടെ ബ്രാഹ്മണാതിഥിയായി പ്രത്യക്ഷതയും, ശിവക്ഷേത്രത്തിൽ ദയവാൽ ഗണപതിയുടെ ആവിർഭാവവും ഇവിടെ വിവരിക്കുന്നു.
ദര്ശനം പുത്രവക്ത്രസ്യ പാര്വതീപരമേശയോഃ । പരമാനന്ദരൂപം ച ശിവഗേഹേ മഹോത്സവമ്
പാർവതിയും പരമേശ്വരനും പുത്രസദൃശനായവനെ ദർശിച്ചതും, ശിവന്റെ വീട്ടിൽ പരമാനന്ദരൂപമായ മഹോത്സവവും നടന്നതുമാണ് പറയുന്നത്.
ദേവാദ്യാ ദദൃശുഃ സര്വേ ബാലം നിത്യമജം വിഭുമ് । സത്യസ്വരൂപം പരമം പരബ്രഹ്മസ്വരൂപിണമ്
ദേവന്മാരും മറ്റുള്ളവരും എല്ലാം, ശാശ്വതനും അജനും സർവവ്യാപിയുമായ ബാലനെ, സത്യസ്വരൂപിയായ പരബ്രഹ്മസ്വരൂപിയായവനെ ദർശിച്ചു.
സര്വവിഘ്നഹരം ശാന്തം ദാതാരം സര്വസംപദാമ് । തപസാം ജപയജ്ഞാനാം വ്രതാനാം ഫലദം വിഭുമ്
സർവ്വവിഘ്നങ്ങൾ നീക്കുന്നവനും, ശാന്തസ്വഭാവിയുമായവനും, സർവ്വസമ്പത്തുകളുടെ ദാതാവും, തപസ്സിനും ജപത്തിനും യജ്ഞങ്ങൾക്കും വ്രതങ്ങൾക്കും ഫലം നൽകുന്നവനും ആണവൻ.
അതീവ കമനീയം ച രമണീയം ച യോഷിതാമ് । പ്രാണാധികം പ്രിയതമ് പാര്വതീപരമേശയോഃ
അവൻ സ്ത്രീകൾക്കു അത്യന്തം ആകർഷകനും മനോഹരനുമാണ്. പാർവതിക്കും പരമേശ്വരനും ജീവനേക്കാൾ പ്രിയപ്പെട്ടവനാണ്.
പരമാത്മസ്വരൂപം ച ഭഗവന്തം സനാതനമ് । സര്വേശം സര്വബീജം ച സാക്ഷാന്നാരായണാത്മകമ്
പരമാത്മാവിന്റെ സ്വരൂപമായ ഭഗവാൻ, ശാശ്വതനും സർവ്വേശ്വരനും സർവ്വത്തിന്റെ വിത്തുമായവനും, നേരിട്ട് നാരായണസ്വഭാവമുള്ളവനുമാണ്.
യദ്ദര്ശനാച്ച സ്തവനാത്പ്രണാമാത്പൂജനാത്തഥാ । ധ്യാനാസാധ്യം ദുരാരാധ്യം ജന്മകോട്യഘനാശനമ്
അവനെ ദർശിച്ചാലും, സ്തുതിച്ചാലും, നമസ്കരിച്ചാലും, പൂജിച്ചാലും — ധ്യാനത്തിലൂടെ പ്രാപിക്കാവുന്നവനും, പ്രാപിക്കാനധികം ദുഷ്കരനും, കോടിയോളം ജന്മങ്ങളുടെ പാപഭാരം നശിപ്പിക്കുന്നവനും ആണവൻ.