വരുണ ഉവാച ബാലോ ജലേ സമുദ്ഭൂതോ മമ പുത്രോഽയമീപ്സിതഃ । അഹം ഗൃഹീത്വാ യാസ്യാമി ബ്രഹ്മാ മാം താഡയേത്കഥമ്
വരുണൻ പറഞ്ഞു: ഈ കുഞ്ഞ്, എന്റെ ആഗ്രഹിച്ച മകൻ, വെള്ളത്തിൽ നിന്ന് ഉദിച്ചുവന്നു. ഞാൻ ഇദ്ദേഹത്തെ എടുത്തു കൊണ്ടുപോയാൽ ബ്രഹ്മാവു എങ്ങനെ എന്നെ ശിക്ഷിക്കും?
ബ്രഹ്മോവാച വാലകഃ ശരണാപന്നോ മയി വിഷ്ണോ മഹേശ്വര । കഥം ദാസ്യാമി ഭീതം ച രുദന്തം ശരണാഗതമ്
ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു: ഈ ബാലൻ എന്റെ അടുക്കൽ അഭയം തേടി വന്നിരിക്കുന്നു, വിഷ്ണുവേ, മഹേശ്വരനേ. ഭയപ്പെട്ട് കരയുന്ന, അഭയം തേടിയവനെ ഞാൻ എങ്ങനെ വിട്ടുകൊടുക്കും?
ശരണാഗതദീനാര്തം യോ ന രക്ഷേദപണ്ഡിതഃ । പച്യതേ നിരയേ താവദ്യാവച്ചന്ദ്രദിവാകരൌ
അഭയം തേടി ദു:ഖിതനായവനെ രക്ഷിക്കാത്തവൻ ജ്ഞാനിയല്ല. ചന്ദ്രനും സൂര്യനും നിലനിൽക്കുന്നവരെല്ലാം അവൻ നരകത്തിൽ കഷ്ടം അനുഭവിക്കും.
ഉഭയോര്വചനം ശ്രുത്വാ പ്രഹസ്യ മധുസൂധനഃ । ഉവാച തത്ര സര്വജ്ഞഃ സര്വേശശ്ച യഥോചിതമ്
ഇരുവരുടെയും വാക്കുകൾ കേട്ടു സർവ്വജ്ഞനായ, സർവ്വേശ്വരനായ മധുസൂദനൻ പുഞ്ചിരിച്ചുകൊണ്ട് അവിടെ യോജ്യമായ വിധത്തിൽ പറഞ്ഞു.
ശ്രീഭഗവാനുവാച ദൃഷ്ട്വാ തു കാമിനീശ്രോണിം വീര്യം ധാതുഃ പപാത തത് । ലജ്ജയാ പ്രേരയാമാസ ക്ഷീരോദേ നിര്മലേ ജലേ
ശ്രീഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: ആഗ്രഹമുള്ള സ്ത്രീയുടെ കമർ കണ്ടപ്പോൾ സ്രഷ്ടാവിന്റെ വീര്യം വീണു. ലജ്ജകൊണ്ട് അതു ക്ഷീരസമുദ്രത്തിലെ ശുദ്ധജലത്തിലേക്ക് അയച്ചു.
തതൌ ബഭൂവ ബാലശ്ച ധര്മതോ വിധിപുത്രകഃ । ക്ഷേത്രജ്ഞശ്ച സുതഃ ശാസ്ത്രേ വരുണസ്യാപി ഗൌണതഃ
അവിടെ ധർമ്മാനുസൃതമായി ഒരു ബാലൻ ജനിച്ചു. ശാസ്ത്രപ്രകാരം ബ്രഹ്മാവിന്റെ മകനായി, കൂടാതെ ഗൗണമായർത്ഥത്തിൽ വരുണന്റെയും മകനായി.
മഹാദേവ ഉവാച യോ വിദ്യായോനിസംബന്ധോ വേദേഷു ച നിരൂപിതഃ । ശിഷ്യേ പുത്രേ ച സമതാ ചേതി വേദവിദോ വിദുഃ
മഹാദേവൻ പറഞ്ഞു: വിദ്യയും ജനനവും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം വേദങ്ങളിൽ വിശദീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. ശിഷ്യനും മകനും തമ്മിൽ സമത്വം വേണമെന്നതും വേദജ്ഞർ പറയുന്നു.
മന്ത്രം ദദാതു വരുണോ വിദ്യാംച ബാരകായ ച । പുത്രോ വിധാതുര്വങ്നിശ്ച ശിഷ്യശ്യ വരുണസ്യ ച
വരുണൻ ആ ബാലനു ഒരു മന്ത്രവും വിദ്യയും നൽകട്ടെ. ജനനത്തിൽ ബ്രഹ്മാവിന്റെ മകനും, ശിഷ്യനായി വരുണന്റെയും മകനുമാണ്.
വിഷ്ണുര്ദദാതു ബാലായ ദാഹികാം സക്തിമുജ്ജ്വലാമ് । സര്വദഗ്ധോ ഹുതാശശ്ച നിര്വാണോ വരുണേന ച
വിഷ്ണു ആ ബാലനു തീയുടെ ജ്വലിക്കുന്ന ശക്തി നൽകട്ടെ. ഹുതാശൻ മുഴുവനായി ദഹിച്ച് വരുണൻ അവനെ ശമിപ്പിച്ചു.
വിഷ്ണുശ്ച ദാഹികാം ശക്തിം ദദൌ തസ്മൈ ശിവാജ്ഞയാ । മന്ത്രം വിദ്യാം ച വരുണോ രത്നമാലാം മനോഹരാമ്
ശിവന്റെ കല്പനപ്രകാരം വിഷ്ണു അവനു തീയുടെ ശക്തി നൽകി. വരുണൻ അവനു മന്ത്രവും വിദ്യയും മനോഹരമായ രത്നമാലയും നൽകി.
ക്രോഡേ കൃത്വാ ച തം ബാലം ചുചുമ്ബ മായയാ സുരഃ । ബ്രഹ്മണേ ച ദദൌ സാക്ഷാദ്വിഷ്ണുശംകരയോരപി
ആ ബാലനെ മടിയിൽ ഇരുത്തി ദേവൻ സ്നേഹത്തോടെ ചുംബിച്ചു. പിന്നെ ബ്രഹ്മാവിനും നേരിട്ട് വിഷ്ണുവിനും ശങ്കരനുമുo അവനെ നൽകി.
പ്രണമ്യ വിഷ്ണും ബ്രഹ്മാ ച യയൌ ശംഭുഃ സ്വമന്ദിരമ് । അഗ്ന്യുത്പത്തിശ്ച കഥിതാ സ്വര്ണോത്പത്തിം നിശാമയ
വിഷ്ണുവിനെ നമസ്കരിച്ച് ബ്രഹ്മാവ് പുറപ്പെട്ടു. ശംഭു തന്റെ ഭവനത്തിലേക്ക് പോയി. അഗ്നിയുടെ ഉത്ഭവം പറഞ്ഞുതീർന്നു; ഇനി സ്വർണ്ണത്തിന്റെ ഉത്ഭവം കേൾക്കൂ.
വിലോക്യ രമ്ഭാം സുശ്രോണിം സകാമോ വഹ്നിരേവ ച । പപാത വീര്യം ചച്ഛാദ ലജ്ജയാ വാസസാ തഥാ
രമണീയമായ കമർ ഉള്ള രംഭയെ കണ്ടപ്പോൾ ആഗ്രഹം നിറഞ്ഞ അഗ്നിദേവൻ വീര്യം വീഴ്ത്തി. ലജ്ജകൊണ്ട് വസ്ത്രം കൊണ്ട് അതു മറച്ചു.
വിലോക്യ രമ്ഭാം സുശ്രോണിം സകാമോ വഹ്നിരേവ ച । പപാത വീര്യ ചച്ഛാദ ലജ്ജയാ വാസസാ തഥാ
രമണീയമായ കമർ ഉള്ള രംഭയെ കണ്ടപ്പോൾ ആഗ്രഹം നിറഞ്ഞ അഗ്നിദേവൻ വീര്യം വീഴ്ത്തി. ലജ്ജകൊണ്ട് വസ്ത്രം കൊണ്ട് അതു മറച്ചു.
ഉത്തസ്ഥൌ സ്വര്ണപുഞ്ജശ്ച വസ്ത്രം ക്ഷിപ്ത്വാ ജ്വലത്പ്രഭഃ । ക്ഷണേന വര്ധയാമാസ സ സുമേരുര്ബഭൂവ ഹ
അഗ്നിദേവൻ വസ്ത്രം മാറ്റിയപ്പോൾ ജ്വലിക്കുന്ന പ്രകാശത്തോടെ സ്വർണ്ണക്കൂട്ടം ഉയർന്നു. ഒരു നിമിഷത്തിൽ അതു വളർന്നു സുമേരു പർവ്വതമായി.
ഹിരണ്യരേതസം വഹ്നിം പ്രവദന്തി മനീഷിണഃ । ഇതി തേ കഥിതം സര്വം കിം ഭൂയഃ ശ്രോതുമിച്ഛസി
മനുഷ്യർ അഗ്നിയെ 'സ്വർണ്ണവീര്യൻ' എന്നു വിളിക്കുന്നു. ഇതുവരെ എല്ലാം ഞാൻ പറഞ്ഞുതീർന്നു; ഇനി എന്ത് കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു?
ഇതി ശ്രീബ്രഹ്മo മഹാo ശ്രീകൃഷ്ണജന്മഖo ഉത്തo നാരാദനാo വഹ്നിസുവര്ണോത്പത്തിര്നാമൈകത്രിംശദധികശതതമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ ശ്രീബ്രഹ്മവൈവർത മഹാപുരാണത്തിലെ ശ്രീകൃഷ്ണജന്മഖണ്ഡത്തിൽ നാരദൻ പറഞ്ഞ 'അഗ്നിയുടെയും സ്വർണ്ണത്തിന്റെയും ഉത്ഭവം' എന്ന നൂറ്റിമുപ്പത്തൊന്നാമത്തെ അധ്യായം സമാപിച്ചു.
അഥ ദ്വാത്രിംശദധികശതതമോഽധ്യായഃ ശൌനക ഉവാച ശ്രുതം സര്വം നാവശേഷം ധര്മേശ വ്രഹ്മണം ച മാമ് । കഥയസ്വ മഹാഭാഗ പുരാണം പുനരേവ ഹി
ഇപ്പോൾ നൂറ്റിമുപ്പത്തിരണ്ടാമത്തെ അധ്യായം ആരംഭിക്കുന്നു. ശൗനകൻ പറഞ്ഞു: ധർമ്മേശ്വരനേ, ബ്രഹ്മനേ, ഞാൻ എല്ലാം കേട്ടു. മഹാഭാഗവ, വീണ്ടും പൂർണ്ണമായി പുരാണം പറയൂ.
ഏവംവിധം പുരാണം ച ജന്മനൈവ ന ഹി ശ്രുതമ് । നധൃഷ്ടം ന ശ്രുതം താത താ (ത്വാ) ദൃശം വാജകം തഥാ
ഇതുപോലെയുള്ള ഒരു പുരാണം ഞാൻ ജനിച്ചതുമുതൽ ഒരിക്കലും കേട്ടിട്ടില്ല; ആരും ഇതുപോലെ വായിച്ചതും കേട്ടതുമില്ല, പ്രിയനേ, നിന്നെപോലെയുള്ള ഒരു വായനക്കാരനെയും ഞാൻ കണ്ടിട്ടില്ല.
സൂത ഉവാച ശ്രൂയതാം ഭോ മഹാഭാഗ സാവധാനം ച സംയതമ് । അധ്യായശ്രവണേനൈവ പുരാണഫലമാലഭേത്
സൂതൻ പറഞ്ഞു: മഹാഭാഗനേ, ശ്രദ്ധയോടും സമാധാനത്തോടും കൂടി കേൾക്കൂ; ഈ അധ്യായം കേൾക്കുന്നതുകൊണ്ടു തന്നെ പുരാണഫലം ലഭിക്കും.
ബ്രഹ്മഖണ്ഡം ച കഥിതം പരം ബ്രഹ്മനിരൂപണമ് । തദനിര്വചനീയം ച യേഷാമപി യഥാഗമമ്
ബ്രഹ്മഖണ്ഡം, അതായത് പരബ്രഹ്മത്തെ വിശദീകരിക്കുന്നതും, വിവരണം ചെയ്യാൻ കഴിയാത്തതും, ആചാരപ്രകാരം ഓരോരുത്തർക്കും അനുയോജ്യമായതുമാണ് ഇവിടെ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നത്.
സാകാരം ച നിരാകാരം സഗുണം നിര്ഗുണം പൃഥക് । യേഷാമപി യഥാ ശക്തിസ്തഥൈവ ധ്യാനമേവ ച
രൂപമുള്ളതും രൂപമില്ലാത്തതും, ഗുണങ്ങളോടുകൂടിയതും ഗുണങ്ങളില്ലാത്തതും വേർതിരിച്ച്, ഓരോരുത്തരുടെ ശേഷിക്കനുസരിച്ച് ധ്യാനവും വിശദീകരിച്ചിരിക്കുന്നു.
ഗോലോകാദേര്വര്ണനം ച ക്രമേണ ച പൃഥക്പൃഥക് । തത്രോപയുക്തോപാഖ്യാനം യദ്യത്പ്രാസങ്ഗികം ദ്വിജ
ഗോലോകം മുതലായ ലോകങ്ങളുടെ വിവരണം ക്രമമായി വേർതിരിച്ചാണ് പറഞ്ഞിരിക്കുന്നത്; അവിടെ പ്രസക്തമായ കഥകളും ആവശ്യമായിടത്ത് ഉൾപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു, ദ്വിജനേ.
ജാതീനാം നീര്ണയശ്ചൈവ സംകരാണാം തഥൈവ ച । യദ്യദ്വിശിഷ്ടോപാഖ്യാനം തത്തത്പ്രശനാനുരോധതഃ
ജാതികളുടെ നിർണയവും, കലശങ്കരജാതികളുടെ കാര്യവും, പ്രത്യേകമായ കഥകളും ഓരോ ചോദ്യം ഉന്നയിച്ചതനുസരിച്ച് വിശദീകരിച്ചിരിക്കുന്നു.
രാധാമാധവയോഃ ക്രീഡാ മഹാവിഷ്ണോഃ സമുദ്ഭവഃ । നിരൂപണം ച വിശ്വേഷാം സമാസേന ദ്വിജോത്തമ
രാധാമാധവരുടെ ക്രീഡകളും മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ ഉത്ഭവവും, എല്ലാം സംക്ഷിപ്തമായി വിവരണവും, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠനേ.
ബ്രഹ്മനാരദയോശ്ചൈവ സംവാദഃ പരമാര്ഥതഃ । വിപേകോ നാരദസ്യൈവ മുനീന്ദ്രസ്യ തഥൈവ ച
ബ്രഹ്മാവും നാരദനും തമ്മിലുള്ള പരമാർത്ഥസംവാദവും, മുനിശ്രേഷ്ഠനായ നാരദന്റെ വിവേകവും ഇവിടെ ഉൾപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു.
ആജ്ഞയാ ബ്രഹ്മണശ്ചൈവ നരനാരായണാശ്രമമ് । ഗമനം നാരദസ്യൈവ തേന സാര്ഥം ച ദര്ശനമ്
ബ്രഹ്മാവിന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം നാരദൻ നരനാരായണാശ്രമത്തിലേക്ക് പോയതും, അവിടെ അവരുമായി നടത്തിയ ദർശനവും.
തയോഃ സംഭാഷണം ചൈവ നാരദാദ്യ(യ) നിവേദനമ് । തത്ര ദേവ ബ്രഹ്മഖണ്ഡം ക്രമേണോക്തം ദ്വിജോത്തമ
അവരുടേതായ സംഭാഷണവും, നാരദൻ അവിടെ പറഞ്ഞതും; അവിടെയാണ് ബ്രഹ്മഖണ്ഡം ക്രമമായി വിവരിച്ചിരിക്കുന്നത്, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠനേ.
ശ്രൂയതാം പ്രകൃതേഃ ഖണ്ഡം സുധാഖണ്ഡസമം മുനേ । പ്രകൃതേര്ലക്ഷണം പ്രോക്തം പ്രകൃതീനാം ച വര്ണനമ്
ഇപ്പോൾ പ്രകൃതിഖണ്ഡം, അമൃതത്തോടു സമമായത്, കേൾക്കൂ, മുനിയേ; പ്രകൃതിയുടെ ലക്ഷണങ്ങളും പ്രകൃതികളുടെ വിവരണവും ഇവിടെ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
ഉപാശ്യാനം ച താസാം ച വര്ണനം ബൂജനാദികമ് । ലക്ഷ്മീഃ സരസ്വതീ ദുര്ഗാ സാവിത്രീ രാധികാ തഥാ
അവരുടെ ഉപാസകരുടെ വിവരണവും, പൂജാദികളെയും, ലക്ഷ്മി, സരസ്വതി, ദുർഗാ, സാവിത്രി, രാധിക എന്നിവരെയും വിശദീകരിച്ചിരിക്കുന്നു.