ശതകോടീന്ദുസൌന്ദര്യം ശതകോടിസ്മരപ്രഭാമ് । ദധാനഃ പരമാനന്ദഃ പരിബൂര്ണതമഃ പ്രഭുഃ
കോടി കോടിചന്ദ്രന്മാരുടെ സൗന്ദര്യവും കോടികോടി മന്മഥന്മാരുടെ പ്രകാശവും ഉള്ളവൻ, പരമാനന്ദസ്വരൂപി, പൂർണ്ണമായ പ്രഭു.
പരം ധാമ പരം ബ്രഹ്മസ്വരൂപോ നിര്ഗുണഃ സ്വയമ് । പരമാത്മാ ച സര്വേഷാം ഭക്താനുഗ്രഹവിഗ്രഹഃ
അവൻ പരമധാമം, പരബ്രഹ്മം, സ്വയം ഗുണാതീതൻ; എല്ലാരുടെയും പരമാത്മാവും ഭക്തന്മാർക്ക് കരുണയുള്ള ദേഹവുമാണ്.
നിത്യദേഹശ്ച ഭഗവാനീശ്വരഃ പ്രകൃതേഃ പരഃ । യോഗിനോ യം വദന്ത്യേവം ജ്യോതീരൂപം സനാതനമ്
ഭഗവാൻ ശാശ്വതശരീരിയുമാണ്, ഈശ്വരനും പ്രകൃതിക്ക് അതീതനുമാണ്; യോഗികൾ അവനെ ശാശ്വതമായ പ്രകാശസ്വരൂപനെന്ന് പറയുന്നു.
ജ്യോതിരമ്യന്തരേ നിത്യരൂപം ഭക്താ വിദന്തി യമ് । വേദാ വദന്തി സത്യം യം നിത്യമാദ്യം വിചക്ഷണാഃ
ആ പ്രകാശത്തിനുള്ളിൽ ഭക്തർ അവന്റെ ശാശ്വതരൂപം തിരിച്ചറിയുന്നു; പണ്ഡിതന്മാർ അവനെ സത്യമായും ശാശ്വതമായ ആദിമൂർത്തിയെന്നുമാണ് പറയുന്നു.
യം വദന്തി സുരാഃ സര്വേ പരം സ്വേച്ഛാമയം പ്രഭൂമ് । സിദ്ധേന്ദ്രാ മുനയഃ സര്വേ സര്വരൂപം വദന്തി യമ്
ദേവതകൾ എല്ലാവരും പരമൻ, സ്വച്ഛന്ദമായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന പ്രഭു എന്നു വിളിക്കുന്നവനും, സിദ്ധന്മാർ, ഇന്ദ്രൻ, മുനികൾ എല്ലാവരും എല്ലാ രൂപങ്ങളിലുമുള്ളവൻ എന്നു പറയുന്നവനുമാണ് അവൻ.
യമനിര്വചനീയം ച യോഗീന്ദ്രഃ ശംകരോ വദേത് । സ്വയം വിധാതാ പ്രവദേത്കാരണാനാം ച കാരണമ്
ഏറ്റവും വലിയ യോഗികൾ ആയ ശംകരൻ പോലും വിവരണം ചെയ്യാൻ കഴിയാത്തവൻ എന്നു പറയുന്നവനും, ബ്രഹ്മാവു തന്നെ എല്ലാ കാരണങ്ങളുടെ കാരണമെന്നു പ്രഖ്യാപിക്കുന്നവനുമാണ് അവൻ.
ശേഷോ വദേദനന്തം യം നവധാരൂപമീശ്വരമ് । തര്കാണാമേവ ഷണ്ണാം ച ഷഡ്വിധം രൂപമീപ്സിതമ്
ശേഷൻ അവനെ അനന്തൻ, ഒമ്പത് രൂപങ്ങളുള്ള ഈശ്വരൻ എന്നു പറയുന്നു. തർക്കശാസ്ത്രം ആറ് വിധത്തിലുള്ള രൂപങ്ങൾ അവനിൽ കാണുന്നു.
വൈഷ്ണവാനാമേകരൂപം വേദാനാമേകമേവ ച । പുരാണാനാമേകരൂപം തസ്മാന്നവവിധം സ്മൃതമ്
വൈഷ്ണവർക്കും വേദങ്ങൾക്കും അവൻ ഒരേ ഒരു രൂപമുള്ളവനാണ്. പുരാണങ്ങൾക്കും അവൻ ഒരേ രൂപം തന്നെയാണ്. അതുകൊണ്ടു തന്നെ അവനെ ഒമ്പത് വിധത്തിലുള്ളവൻ എന്നു ഓർക്കുന്നു.
ന്യായോഽനിര്വചനീയം ച യം മതം ശംകരോ വദേത് । നിത്യം വൈശേഷികാശ്ചാഽഽദ്യം തം വദന്തി വിചക്ഷണാഃ
ന്യായശാസ്ത്രത്തിൽ വിവരണം ചെയ്യാൻ കഴിയാത്തവൻ എന്നു ശംകരൻ പറയുന്നു. വൈശേഷികർ അവനെ ശാശ്വതനും ആദിയും എന്നു വിളിക്കുന്നു.
സാംഖ്യ വദന്തി തം ദേവം ജ്യോതീരൂപം സനാതനമ് । മീമാംസാ സര്വരൂപം ച വേദാന്തഃ സര്വകാരണമ്
സാംഖ്യശാസ്ത്രം അവനെ പ്രകാശരൂപിയായ ശാശ്വതദേവൻ എന്നു പറയുന്നു. മീമാംസകർ അവനെ എല്ലാ രൂപങ്ങളിലുമുള്ളവൻ എന്നു പറയുന്നു. ഉപനിഷത്തുകൾ അവനെ എല്ലാറ്റിനും കാരണമെന്നു പറയുന്നു.
പാതഞ്ജലോഽപ്യനന്തം ച വേദാഃ സത്യസ്വരൂപകമ് । സ്വേച്ഛാമയം പുരാണം ച ഭക്താശ്ച നിത്യവിഗ്രഹമ്
പാതഞ്ജലശാസ്ത്രം അവനെ അനന്തൻ എന്നു പറയുന്നു. വേദങ്ങൾ അവനെ സത്യസ്വരൂപൻ എന്നു പറയുന്നു. പുരാണങ്ങൾ അവനെ സ്വച്ഛന്ദപ്രവർത്തകൻ എന്നു പറയുന്നു. ഭക്തർ അവനെ ശാശ്വതരൂപൻ എന്നു കരുതുന്നു.
സോഽയം ഗോലോകനാഥശ്ച രാധേശോ നന്ദനന്ദനഃ । ഗോകുലേ ഗോപവേഷശ്ച പുണ്യേ വൃന്ദാവനേ വനേ
അവൻ ഗോലോകത്തിന്റെ നാഥനും രാധയുടെ പ്രഭുവും നന്ദന്റെ പുത്രനും ആണ്. ഗോക്കുലത്തിൽ അവൻ ഗോപുരക്ഷകനായി വേഷം ധരിക്കുന്നു. വിശുദ്ധമായ വൃന്ദാവനവനത്തിൽ അവൻ വസിക്കുന്നു.
ചതുര്ഭുജശ്ച വൈകുണ്ഠേ മഹാലക്ഷ്മീപതിഃ സ്വയമ് । നാരായണശ്ച ഭഗവാന്യന്നാമ മുക്തികാരണമ്
വൈകുണ്ഠത്തിൽ അവൻ നാലു കൈകളോടുകൂടിയവനും മഹാലക്ഷ്മിയുടെ ഭർത്താവും ആണ്. അവൻ നാരായണനും ഭഗവാനും, അവന്റെ നാമം മോക്ഷത്തിന്റെ കാരണമാണ്.
സകൃന്നാരായണേത്യുക്ത്വാ പുമാന്കല്പശതത്രയമ് । ഗങ്ഗാദിസര്വതീര്ഥേഷു സ്നാതോ ഭവതി നാരദ
നാരായണൻ എന്നു ഒരിക്കൽ പോലും ഉച്ചരിച്ചാൽ, ഒരാൾക്ക് മൂവായിരം കല്പകാലം ഗംഗാദി എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിൽ स्नാനം ചെയ്തതുപോലെയാണ്, നാരദാ.
സുനന്ദനന്ദകുമുദൈഃ പാര്ഷദൈഃ പരിവാരിതഃ । ശങ്ഖചക്രഗദാപദ്മധരഃ ശ്രീവത്സലാഞ്ഛനഃ
സുനന്ദൻ, നന്ദൻ, കുമുദൻ തുടങ്ങിയ അനുചരന്മാർ ചുറ്റി നിൽക്കുന്നവനും, ശംഖം, ചക്രം, ഗദ, കമലം കൈവശമുള്ളവനും, ശ്രീവത്സചിഹ്നം ധരിച്ചവനുമാണ്.
കൌസ്തുഭേന മണീന്ദ്രേണ ഭൂഷിതോ വനമാലയാ । ദേവൈഃ സ്തുതശ്ച യാനേന വൈകുണ്ഠം സ്വപദം യയൌ
കൗസ്തുഭമണിയും വനമാലയും അണിഞ്ഞവനും, ദേവന്മാർക്ക് വന്ദിതനായി, രഥത്തിൽ കയറി സ്വന്തം വാസസ്ഥലമായ വൈകുണ്ഠത്തിലേക്ക് പോയി.
ഗതേ വൈകുണ്ഠനാഥേ ച രാധേശശ്ച സ്വയം പ്രഭുഃ । ചകാര വംശീശബ്ദം ച ത്രൈലോക്യമോഹനം പരമ്
വൈകുണ്ഠനാഥൻ പോയപ്പോൾ, രാധയുടെ പ്രഭു തന്നെ വംശിയുടെ ശബ്ദം മുഴക്കി, മൂന്നു ലോകങ്ങളെയും ആകർഷിച്ചു.
മൂര്ച്ഛാംപ്രാപുര്ദേവഗണാ മുനയശ്ചാപി നാരദ । അചേതനാ ബഭൂവുശ്ച മായയാ പാര്വതീം വിനാ
ദേവതകളും മുനിമാരും നാരദനും മയക്കത്തിൽ വീണു. പാർവതിയെ ഒഴികെ എല്ലാവരും മായയുടെ ശക്തിയിൽ ബോധം നഷ്ടപ്പെട്ടു.
ഉവാച പാര്വതീ ദേവീ ഭഗവന്തം സനാതനമ് । വിഷ്ണുമായാ ഭഗവതീ സര്വരൂപാ സനാതനീ
പാർവതി ദേവി സനാതനനായ ഭഗവാനോടു പറഞ്ഞു: വിഷ്ണുമായാ, ഭഗവതി, എല്ലാ രൂപങ്ങളിലുമുള്ളവളും ശാശ്വതിയുമാണ്.
പരബ്രഹ്മസ്വരൂപാ യാ പരമാത്മസ്വരൂപിണീ । സഗുണാ നിര്ഗുണാ സാ ച പരാ സ്വേച്ഛാമയീ സതീ
പരബ്രഹ്മസ്വരൂപവും പരമാത്മാവിന്റെ രൂപവുമാണ് അവൾ. സഗുണയും നിര്ഗുണയും, പരവും സ്വച്ഛന്ദപ്രവർത്തികയും ശുദ്ധയുമാണ് അവൾ.
പാര്വത്യുവാച ഏകാഽഹം രാധികാരൂപാ ഗോലോകേ രാസമണ്ഡലേ । രാസശൂന്യം ച ഗോലോകം പരിപൂര്ണ കുരു പ്രഭോ
പാർവതി പറഞ്ഞു: ഞാൻ ഒരുത്തി മാത്രം രാധയുടെ രൂപത്തിൽ ഗോലോകത്തിലെ രാസമണ്ഡലത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു. പ്രഭോ, രാസം ഇല്ലാത്ത ഗോലോകം പൂർണ്ണമാക്കുക.
ഗച്ഛ ത്വം രഥമാരുഹ്യ മുക്താമാണിക്യഭൂഷിതമ് । പരിബൂര്ണതമാഽഹം ച തവ വങഃ സ്ഥലസ്ഥിതാ
നീ മുത്തുകളും മണികളും അണിഞ്ഞിരിക്കുന്ന രഥത്തിൽ കയറി പോ. ഞാൻ ഏറ്റവും പൂർണ്ണമായവളായി നിന്റെ വനഭൂമിയിൽ നിലകൊള്ളുന്നു.
തവാഽഽജ്ഞയാ മഹാലക്ഷ്മീരഹം വൈകുണ്ഠഗാമിനീ । സരസ്വതീ ച തത്രൈവ വാമേ പാര്ശ്വേ ഹരേരപി
നിന്റെ ആജ്ഞയാൽ ഞാൻ മഹാലക്ഷ്മിയായി വൈകുണ്ഠത്തിലേക്കു പോകുന്നു; അവിടെ ഹരിയുടെ ഇടത് വശത്ത് സരസ്വതിയും നിലകൊള്ളുന്നു.
തവാഹം മനസാ ജാതാ സിന്ധുകന്യാ തവാഽഽജ്ഞയാ । സാവിത്രീ വേദമാതാഽഹം കലയാ വിധിസംനിധൌ
നിന്റെ ഇച്ഛയാൽ ഞാൻ സമുദ്രത്തിന്റെ മകളായി നിന്റെ മനസ്സിൽ ജനിച്ചു; ബ്രഹ്മാവിന്റെ അടുത്ത് ഭാഗികമായി സാവിത്രിയായി, വേദങ്ങളുടെ മാതാവായി ഞാൻ നിലകൊള്ളുന്നു.
തൈജഃസു സര്വദേവാനാം പുരാ സത്യേ തവാഽഽജ്ഞയാ । അധിഷ്ഠാനം കൃത തത്ര ധൃതം ദേവ്യാ ശരീരകമ്
സത്യയുഗത്തിൽ, നിന്റെ ആജ്ഞയാൽ, എല്ലാ ദേവന്മാരുടെയും തേജസ്സിൽ ദേവിയുടെ രൂപം അവിടെ സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു, അതും നിലനിർത്തപ്പെട്ടു.
ശുമ്ഭാദയശ്ച ദൈത്യാശ്ച നിഹതാശ്ചാവലീലയാ । ദുര്ഗ നിഹത്യ തുര്ഗാഽഹം ത്രിപുരാ ത്രിപുരേ വധേ
ശുംബൻ തുടങ്ങിയ ദാനവന്മാരെ എളുപ്പത്തിൽ ഞാൻ ദുർഗ്ഗയായി സംഹരിച്ചു; തുര്ഗ്ഗയായി ത്രിപുരനെ ത്രിപുരയുടെ സംഹാരത്തിൽ ഞാൻ കൊല്ലുകയും ചെയ്തു.
നിഹത്യ രക്തബീജം ച രക്തബീജവിനാശിനീ । തവാഽഽജ്ഞയാ ദക്ഷകന്യാ സതീ സത്യസ്വരൂപിണീ
രക്തബീജനെ സംഹരിച്ച്, രക്തബീജവിനാശിനിയായി ഞാൻ നിന്ന ആജ്ഞയാൽ ദക്ഷന്റെ മകളായ സതിയായി, സത്യസ്വരൂപിണിയായി ജനിച്ചു.
യോഗേന ത്യക്ത്വാ ദേഹം ച ശൈലജാഽഹം തവാഽഽജ്ഞയാ । ത്വയാ ദത്തവാ (ത്താഃ ശംകരായ ഗോലോകേ രാസമണ്ഡലേ
യോഗം വഴി ദേഹം ഉപേക്ഷിച്ച്, ഞാൻ നിന്റെ ആജ്ഞയാൽ ശൈലജയായി; ഗോലോകത്തിൽ രാസമണ്ഡലത്തിൽ നീ എന്നെ ശങ്കരനു നൽകി.
വിഷ്ണുഭക്തിരഹം തേന വിഷ്ണുമായാ ച വൈഷ്ണവീ । നാരായണസ്യ മായാഽഹം തേന നാരായണീ സ്മൃതാ
ഞാൻ വിഷ്ണുവിൽ ഭക്തിയാണ്; അതിനാൽ വിഷ്ണുമായയും വൈഷ്ണവിയും ആകുന്നു. ഞാൻ നാരായണന്റെ മായയാണ്; അതിനാൽ നാരായണി എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു.
കൃഷ്ണപ്രാണാധികാഽഹം ച പ്രാണാധിഷ്ഠാതൃദേവതാ । മഹാവിഷ്ണോശ്ച വാസോശ്ച ജനനീ രാധികാ സ്വയമ്
കൃഷ്ണനേക്കാൾ പ്രാണം വല്യവളാണ് ഞാൻ; പ്രാണത്തിന്റെ അധിഷ്ഠാതൃദേവതയും മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ വാസസ്ഥലത്തിന്റെ മാതാവായ രാധികയും ഞാൻ തന്നെയാണ്.