മനോഹരൈഃ പരിഷ്വക്തം സഹസ്രകോടിമന്ദിരൈഃ । സഹസ്രദ്വയചക്രം ച സഹസ്രദ്വയഘോടകമ്
അനേകം മനോഹരമായ മന്ദിരങ്ങൾ ചുറ്റിപ്പറ്റിയിരുന്നു; ഇരുപതിനായിരം ചക്രങ്ങളും ഇരുപതിനായിരം കുതിരകളും ആ രഥത്തിന് ഉണ്ടായിരുന്നു.
സൂക്ഷ്മവസ്ത്രാച്ഛാദിതം ച ഗോപീകോടീഭിരാവൃതമ് । ഗോലോകാദാഗതം തൂര്ണം ദദൃശുഃ സഹസാ വ്രജേ
സൂക്ഷ്മവസ്ത്രം കൊണ്ട് മൂടിയിരിക്കുന്നു; കോടിക്കണക്കിന് ഗോപികൾ ചുറ്റിയിരിക്കുന്നു; അതിവേഗത്തിൽ ഗോലോകത്തിൽ നിന്ന് വ്രജയിലേക്ക് ആ രഥം എത്തി.
കൃഷ്ണാജ്ഞയാ തമാരുഹ്യ യയുര്ഗോലോകമുത്തമമ് । രാധാ കലാവതീ ദേവീധന്യാ ചായോനിസംഭവാ
കൃഷ്ണന്റെ ആജ്ഞ പ്രകാരം, രാധയും കലാവതിയും ഭാഗ്യശാലിയായ ദേവിയും ഗർഭത്തിൽ ജനിക്കാത്തവരും ആ രഥത്തിൽ കയറി പരമമായ ഗോലോകത്തിലേക്ക് പോയി.
ഗോലോകാദ ഗതാ ഗോപ്യശ്ചായോനിസംഭവാശ്ച താഃ । ശ്രുതിപത്ന്യശ്ച താഃ സര്വാഃ സ്വശരീരേണ നാരദ
ഗോലോകത്തിൽ നിന്ന് വന്ന ഗോപികളും ഗർഭത്തിൽ ജനിക്കാത്തവരും, വേദപത്നിമാർ എല്ലാം, നാരദാ, തങ്ങളുടെ ശരീരത്തോടുകൂടി അവിടെ എത്തി.
സര്വേ ത്യക്ത്വാ ശരീരാണി നശ്വരാണി സുനിശ്ചിതമ് । ഗോലോകം ച യയൌ രാധാ സാര്ഘം ഗോകുലവാസിഭിഃ
അവരൊക്കെയും നശിക്കുന്ന ശരീരം ഉപേക്ഷിച്ചു; രാധയും ഗോകുലവാസികളോടൊപ്പം ഗോലോകത്തിലേക്ക് പോയി.
ദദര്ശ വിരജാതീര്ര നാനാരത്നവിഭൂഷിതമ് । തദുത്തീര്യ യയൌ വിപ്ര ശതശൃങ്ഗം ച പര്വതമ്
അവൾ വിരജാനദിയുടെ തീരം പലവിധ രത്നങ്ങൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചിരിക്കുന്നതായി കണ്ടു; അതു കടന്ന് ബ്രാഹ്മണാ, നൂറു കുന്നുകളുള്ള പർവ്വതത്തിലേക്ക് അവൾ പോയി.
നാനാമണിഗണാകീര്ണം രാസമണ്ഡലമണ്ഡിതമ് । തതോ യയൌ കിയദ്ദൂരം പുണ്യം വൃന്ദാവനം വനമ്
പലവിധ രത്നങ്ങൾ കൊണ്ട് നിറഞ്ഞു, രാസമണ്ഡലം കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു; അവിടെ നിന്ന് കുറച്ച് ദൂരം പോയ് അവൾ വിശുദ്ധമായ വൃന്ദാവനവനത്തിലേക്ക് എത്തി.
സാ ദദര്ശാക്ഷയവടമൂര്ധ്വേ ത്രിശതയോജനമ് । ശതയോജനവിസ്തീര്ണം ശാഖാകോടിസമാവൃതമ്
അവിടെ അവൾ അക്ഷയവടം കണ്ടു; അതിന് മൂവായിരം യോജന ഉയരവും നൂറു യോജന വീതിയും, കോടിക്കണക്കിന് ശാഖകളും ഉണ്ടായിരുന്നു.
രക്തവര്ണൈഃ ഫലൌഘൈശ്ച സ്ഥൂലൈരപി വിഭൂഷിതമ് । ഗോപീകോടിസഹസ്രൈശ്ച സാര്ധം വൃന്ദാ മനോഹരാ
വലിയ ചുവന്ന പഴങ്ങൾക്കുള്ള കൂട്ടങ്ങൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; ആയിരക്കണക്കിന് ഗോപികളും മനോഹരിയായ വൃന്ദയുമൊത്ത് ചുറ്റിപ്പറ്റിയിരുന്നു.
അനുവ്രജം സാദരം ച സസ്മിതാ സാ സമായയൌ । അവരുങ്യ രഥാത്തൂര്ണം രാധാം സാ പ്രണനാമ ച
ആൾക്കൂട്ടത്തിന് പിന്നിൽ ഭക്തിയോടും പുഞ്ചിരിയോടും കൂടി അവൾ നടന്നു; രഥത്തിൽ നിന്ന് വേഗത്തിൽ ഇറങ്ങി രാധയെ വണങ്ങി.
രാസേശ്വരീം താം സംഭാഷ്യ പ്രവിവേശ സ്വമാലയമ് । രത്നസിംഹാസനേ രമ്യേ ഹീരഹാരസമന്വിതേ
രാസനാടകത്തിന്റെ രാജ്ഞിയുമായി സംസാരിച്ച ശേഷം, അവൾ തന്റെ ഭവനത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു; അവിടെ രത്നസിംഹാസനവും വജ്രഹാരങ്ങൾ അലങ്കരിച്ചിരിക്കുന്നു.
വൃന്ദാ താം വാസയാമാസ പാദസേവനതത്പരാ । സപ്തഭിശ്ച സഖീഭിശ്ച സേവിതാം ശ്വേതചാമരൈഃ
വൃന്ദ അവളെ ആദരവോടെ സ്വീകരിച്ചു; അവളുടെ പാദസേവനത്തിൽ താൽപര്യത്തോടെ, ഏഴു സഖികൾക്കൊപ്പം വെള്ളച്ചാമരങ്ങൾ വീശി സേവനം ചെയ്തു.
ആയയുര്ഗോപികാഃ സര്വാ ദ്രഷ്ടും താം പരമേശ്വരീമ് । നന്ദാദികം പ്രകല്പ്യൈതദ്രാധാ വാസം പൃഥകപൃഥക്
ആ പരമേശ്വരിയെ കാണാനായി എല്ലാ ഗോപികളും വന്നു. ഓരോരുത്തരും നന്ദനും മറ്റുള്ളവരുമായ് രാധയ്ക്കായി വേറേ വേറേ വീടുകൾ ഒരുക്കി.
പരമാനന്ദരൂപാ സാ പരമാനന്ദപൂര്വകമ് । സ്വവേശ്മനി മഹാരമ്യേ പ്രതസ്ഥേ ഗോപികാ സഹ
പരമാനന്ദസ്വരൂപയായ അവൾ, പരമാനന്ദം നിറഞ്ഞതുപോലെ, സ്വന്തം അതീവ മനോഹരമായ വീട്ടിൽ നിന്ന് ഗോപികളോടൊപ്പം പുറപ്പെട്ടു.
_____________________________ ഇതി ശ്രീബ്രഹ്മവൈവര്ത മഹാപുരാണ ശ്രീകൃഷ്ണജന്മഖണ്ഡ ഉത്തരാര്ദ്ധ നാരദനാരായണോ സംവാദ ഭാംഡീരവനേ വ്രജജനസമക്ഷം നന്ദം ബോധയതാ കൃഷ്ണേന കലിദോഷാണാം നിരൂപണമ്, അകസ്മാത്പ്രാപ്തേനാദ്ഭുതരഥേന രാധാദിസര്വഗോപീനാം ഗോലോകേ ഗമനം ച അഷ്ടാവിംശത്യധികശതതമോഽധ്യായഃ
അഥൈകോനത്രിംശദധികശതതമോഽധ്യായഃ നാരായണ ഉവാച ശ്രീകൃഷ്ണോ ഭഗവാംസ്തത്ര പരിപൂര്ണതമഃ പ്രഭുഃ । ദൃഷ്ട്വാ സാരോക്യമോക്ഷം ച സദ്യോ ഗോകുലവാസിനാമ്
നാരായണൻ പറഞ്ഞു: അവിടെ, പൂർണ്ണമായ ഭഗവാൻ ശ്രീകൃഷ്ണൻ, ഗോകുലവാസികൾക്ക് തൻറെ ലോകത്തിലേക്കുള്ള ഉടനടി മോക്ഷം ലഭിച്ചതു കണ്ടു.
ഉവാസ പഞ്ചഭിര്ഗോപൈര്ഭാണ്ഡീരേ വടമൂലകേ । ദദര്ശ ഗോകുലം സര്വ ഗോകുലം വ്യാകുലം തഥാ
അവൻ ഭാണ്ഡീരത്തിലെ വടവൃക്ഷത്തിന് കീഴിൽ അഞ്ചു ഗോപ്പന്മാരോടൊപ്പം പാർത്തു. പിന്നെ, ഗോകുലം മുഴുവൻ വളരെ വിഷമത്തിൽ ആണെന്നു കണ്ടു.
അരക്ഷകം ച വ്യസ്തം ച ശൂന്യം വൃന്ദാവനം വനമ് । യോഗേനാമൃതവൃഷ്ട്യാ ച കൃപയാ ച കൃപാനിധിഃ
വൃന്ദാവനവനം രക്ഷകരില്ലാതെ, ചിതറിപ്പോയതും ശൂന്യമായതും ആയി കണ്ടു. തന്റെ യോഗശക്തിയാൽ അമൃതമഴ പെയ്യിച്ച്, കരുണാനിധിയായ കൃഷ്ണൻ ദയയാൽ
ഗോപീഭിശ്ച തഥാ ഗോപൈഃ പരിപൂര്ണം ചകാര സഃ । തഥാ വൃന്ദാവനം ചൈവ സുരമ്യം ച മനോഹരമ്
അവിടെ വീണ്ടും ഗോപികളും ഗോപ്പന്മാരും നിറച്ചു. അങ്ങനെ വൃന്ദാവനവും അതീവ മനോഹരവും ആകർഷകവുമാക്കി.
ഗോകുലസ്ഥാശ്ച ഗോപാശ്ച സമാശ്വാസം ചകാര സഃ । ഉവാച മധുരം വാക്യം ഹിതം നീതം ച ദുര്ലഭമ്
ഗോകുലത്തിൽ ശേഷിച്ചിരുന്ന ഗോപ്പന്മാരെ കൃഷ്ണൻ ആശ്വസിപ്പിച്ചു. അവർക്കു മധുരവും ഉപകാരപ്രദവും അപൂർവവുമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
ശ്രീ ഭഗവാനുവാച ഹേ ഗോപഗണ ഹേ ബന്ധോ സുഖം തിഷ്ഠ സ്ഥിരോ ഭവ । രമണം പ്രിയയാ സാര്ധം സുരമ്യം രാസമണ്ഡലമ്
ശ്രീഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: ഹേ ഗോപ്പന്മാരേ, പ്രിയ സുഹൃത്തുക്കളേ, സന്തോഷത്തോടെ ഉറപ്പോടെ ഇരിക്കൂ. നിങ്ങളുടെ പ്രിയരോടൊപ്പം രസമണ്ഡലത്തിലെ ആനന്ദകരമായ കളിയിൽ ആസ്വദിക്കൂ.
താവത്പ്രഭൃതി കൃഷ്ണസ്യ പുണ്യേ വൃന്ദാവനേ വനേ । അധിഷ്ഠാനം ച സതതം യാവച്ചന്ദ്രദിവാകരൌ
അന്നുമുതൽ ചന്ദ്രനും സൂര്യനും നിലനിൽക്കുന്നവരെ വരെ, കൃഷ്ണന്റെ സാന്നിധ്യം വൃന്ദാവനത്തിലെ പുണ്യവനത്തിൽ എപ്പോഴും ഉണ്ടാകും.
തഥാ ജഗാമ ഭാണ്ഡീരം വിധാതാ ജഗതാമപി । സ്വയം ശേഷശ്ച ധര്മശ്ച ഭവാന്യാ ച ഭവഃസ്വയമ്
അപ്പോൾ ലോകങ്ങളുടെ സ്രഷ്ടാവായ ബ്രഹ്മാവു തന്നെ, ശേഷനും ധർമ്മനും ഭവാനിയുടെ ഭർത്താവായ ഭവനും കൂടി ഭാണ്ഡീരത്തിലേക്ക് പോയി.
സൂര്യശ്ചാപി മഹേന്ദ്രശ്ച ചന്ദ്രശ്ചാപി ഹുനാശനഃ । കുബേരോ വരുണശ്ചൈവ പവനശ്ച യമസ്തഥാ
സൂര്യനും മഹേന്ദ്രനും ചന്ദ്രനും അഗ്നിയും കുബേരനും വരുണനും വായുവും യമനും കൂടി അവിടെ എത്തി.
ഈശാനശ്ചാപി ദേവാശ്ച വസവോഽഷ്ടൌ തഥൈവ ച । സര്വേ ഗ്രഹാശ്ച രുദ്രാശ്ച മുനയോ മനവസ്തഥാ
ഈശാനനും ദേവന്മാരും എട്ട് വസുക്കളും എല്ലാ ഗ്രഹങ്ങളും രുദ്രന്മാരും മുനിമാരും മനുക്കളും കൂടി അവിടെ എത്തി.
ത്വരിതാശ്ചാഽഽയയുഃ സര്വേ യത്രാഽഽസ്തേ ഭഗവാന്പ്രഭുഃ । പ്രണമ്യ ദണ്ഡവദ്ഭൂഭൌ തമുവാച വിധിഃ സ്വയമ്
അവരൊക്കെയും വേഗത്തിൽ ഭഗവാൻ ഇരുന്നിടത്തേക്ക് വന്നു. ഭുമിയിൽ ദണ്ഡവത്തായി നമസ്കരിച്ച് ബ്രഹ്മാവു തന്നെ കൃഷ്ണനോട് പറഞ്ഞു.
ബ്രഹ്മവാച പരിബൂര്ണതമ് ബ്രഹ്മസ്വരൂപ നിത്യവിഗ്രഹ । ജ്യോതിഃസ്വരൂപ പരമ നമോഽസ്തു പ്രകൃതേഃ പര
ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു: പൂർണ്ണമായ ബ്രഹ്മസ്വരൂപമേ, നിത്യശരീരമേ, പ്രകാശസ്വരൂപമേ, പരമോന്നതനേ, പ്രകൃതിക്ക് അതീതനേ, നമസ്കാരം.
സുനിര്ലിപ്ത നിരാകാര സാകാര ധ്യാനഹേതുനാ । സ്വേച്ഛാമയ പരം ധാമ പരമാത്മന്നമോഽസ്തു തേ
സകലമായി അകത്തും പുറത്തും അകറ്റമായവനേ, രൂപരഹിതനായി, ധ്യാനത്തിനായി രൂപം സ്വീകരിക്കുന്നവനേ, സ്വേച്ഛാനിധാനമേ, പരമാത്മാവേ, നമസ്കാരം.
സര്വകാര്യസ്വരൂപേശ കാരണാനാം ച കാരണ । ബ്രഹ്മേശശേഷദേവേശ സര്വേശ തേ നo
എല്ലാ പ്രവൃത്തികളുടെ അധിപനേ, കാരണങ്ങളുടെ കാരണമേ, ബ്രഹ്മാവിന്റെയും ഈശ്വരന്റെയും ശേഷന്റെയും ദേവന്മാരുടെയും പ്രഭുവേ, സർവ്വേശ്വരനേ, നമസ്കാരം.
സരസ്വതീശ പദ്മേശ പാര്വതീശ പരാത്പര । ഹേ സാവിത്രീശ രാധേശ രാസേശ്വര നo
സരസ്വതിയുടെ നാഥനേ, പദ്മയുടെ നാഥനേ, പാർവതിയുടെ നാഥനേ, പരമോന്നതനേ, സാവിത്രിയുടെ നാഥനേ, രാധയുടെ നാഥനേ, രാസമണ്ഡലത്തിലെ പ്രഭുവേ, നമസ്കാരം.
ഇങ്ങനെ ശ്രീകൃഷ്ണജന്മഖണ്ഡത്തിലെ ഉത്തരാർദ്ധത്തിൽ, നാരദനും നാരായണനും തമ്മിലുള്ള സംഭാഷണത്തിൽ, ഭാണ്ഡീരവനത്തിൽ വ്രജജനങ്ങളുടെ സാന്നിധ്യത്തിൽ, കൃഷ്ണൻ കലിദോഷങ്ങളെ വിശദീകരിക്കുകയും, അത്ഭുതരഥം അപ്രത്യക്ഷമായി എത്തുകയും, രാധയും എല്ലാ ഗോപികളും ഗോളോകത്തിലേക്ക് ഉയരുകയും ചെയ്തതിനെ വിവരിക്കുന്ന നൂറ്റിരുപത്തിയെട്ടാം അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു.