മമ ചോത്കീര്തനം നാസ്തി ഏതദന്തേ കലൌ വ്രജ । ഏകവര്ണാ ഭവിഷ്യന്തികിരാതാ ബലിനഃശഠാഃ
ഈ കാലഘട്ടം അവസാനിക്കുമ്പോൾ എന്നെക്കുറിച്ചുള്ള മഹത്വഗാനം ഇല്ലാതാകും; കിരാതന്മാർ ശക്തരും വഞ്ചകരുമാകി ഒരേ വർണ്ണമായിത്തീരും.
പിത്രോഃ സേവാ ഗുരോഃ സേവാ സേവാ ച ദേവവിപ്രയോഃ । വിവര്ജിതാ നരാഃ സര്വേ ചാതിഥീനാം തഥൈവ ച
പിതാക്കളോടുള്ള സേവയും ഗുരുവിനോടുള്ള സേവയും ദേവന്മാരോടും ബ്രാഹ്മണന്മാരോടും അതുപോലെ അതിഥികളോടും — ഇവയെല്ലാം മനുഷ്യർ ഉപേക്ഷിക്കും.
സസ്യഹീനാ ഭവേത്പൃഥ്വീ സാഽനാവൃഷ്ട്യാ നിരന്തരമ് । ഫലഹീനോഽപി വൃക്ഷശ്ച ജലഹീനാ സരിത്തഥാ
ഭൂമി വിളവില്ലാതെ, എന്നും വരൾച്ചയാൽ ബുദ്ധിമുട്ടും; മരങ്ങൾ പഴം കായ്ക്കില്ല, നദികൾക്ക് വെള്ളം ഇല്ലാതാകും.
വേദഹീനോ ബ്രാഹ്മണശ്ച ബലഹീനശ്ച ഭൂപതിഃ। ജാതിഹീനാജനാഃസര്വേ മ്ലേച്ഛോഭൂപോഭവിഷ്യതി
ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് വേദം ഇല്ലാതാകും, രാജാക്കന്മാർക്ക് ശക്തി ഇല്ല; എല്ലാവർക്കും ജാതി ഇല്ലാതാകും, ഭൂപതികൾ മ്ലേഛന്മാരാകും.
ഭൃത്യവത്താഡയേത്താതം പുത്രഃ ശിഷ്യസ്തഥാ ഗുരുമ് । കാന്തം ച താഡയേത്കാന്താ ലുബ്ധകുക്കുടവദ്ഗൃഹീ
ഒരു മകൻ തന്റെ അച്ഛനെ ദാസനെപ്പോലെ അടിക്കും; ശിഷ്യൻ ഗുരുവിനെ അടിക്കും; ഭാര്യ ഭർത്താവിനെ അടിക്കും; ഗൃഹസ്ഥൻ ഒരു താത്പര്യത്തോടെ ഉള്ള കോഴിയെപ്പോലെ അടിക്കപ്പെടും.
നശ്യന്തി സകലാ ലോകാഃ കലൌ ശേഷേ ച പാപിനഃ। സൂര്യാണാമാതപാത്കേചിജ്ജലൌഘേനാപി കേചന
കലിയുഗത്തിൽ എല്ലാ ലോകങ്ങളും നശിക്കും; അവസാനം പാപികൾ മാത്രം ശേഷിക്കും. ചിലർ സൂര്യന്റെ കനൽകൊണ്ട് നശിക്കും, ചിലർ വെള്ളപ്പൊക്കത്തിൽ മുങ്ങിപ്പോകും.
ഹേ ഗോപേന്ദ്ര പ്രതികലൌ ന നശ്യതി വസുംധരാ । പുനഃസൃഷ്ടൌ ഭവേത്സത്യം സത്യബീജം നിരന്തരമ്
ഗോപരാജാ, കലിയുഗം ഒഴികെ മറ്റു യുകങ്ങളിൽ ഭൂമി നശിക്കാറില്ല. പുതിയ സൃഷ്ടിയിൽ സത്യം മാത്രം നിലനിൽക്കും; സത്യത്തിന്റെ വിത്ത് തുടർച്ചയില്ലാതെ നിലനിൽക്കും.
ഏതസ്മിന്നന്തരേ വിപ്ര രഥമേവ മനോഹരമ് । ചതുര്യോജനവിസ്തീര്ണമൂര്ധ്വേ ച പഞ്ചയോജനമ്
അപ്പോൾ, ബ്രാഹ്മണാ, അത്ഭുതകരമായ ഒരു രഥം അവിടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു; അതിന് നാലു യോജന വീതിയും അഞ്ചു യോജന ഉയരവുമുണ്ടായിരുന്നു.
ശുദ്ധസ്ഫടികസംകാശം രത്നേന്ദ്രസാരനിര്മിതമ്। അമ്ലാനപാരിജാതാനാം മാലാജാലവിരാജിതമ്
ശുദ്ധമായ സ്ഫടികംപോലെ തിളങ്ങുന്ന, ഉത്തമ രത്നങ്ങൾകൊണ്ട് നിർമ്മിച്ച, ഉണങ്ങാത്ത പാർിജാതപൂക്കളുടെ ഹാരങ്ങൾ അലങ്കരിച്ച രഥമായിരുന്നു അത്.
മണീനാം കൌസ്തുഭാനാം ച ഭൂഷണേന വിഭൂഷിതമ് । അമൂല്യരത്നകലശം ഹീരഹാരവിലമ്ബിതമ്
മണികളും കൗസ്തുഭം രത്നങ്ങളും കൊണ്ടുള്ള ആഭരണങ്ങൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; അമൂല്യമായ രത്നകലശങ്ങളും വജ്രഹാരങ്ങൾ തൂങ്ങി നില്ക്കുന്നു.
മനോഹരൈഃ പരിഷ്വക്തം സഹസ്രകോടിമന്ദിരൈഃ । സഹസ്രദ്വയചക്രം ച സഹസ്രദ്വയഘോടകമ്
അനേകം മനോഹരമായ മന്ദിരങ്ങൾ ചുറ്റിപ്പറ്റിയിരുന്നു; ഇരുപതിനായിരം ചക്രങ്ങളും ഇരുപതിനായിരം കുതിരകളും ആ രഥത്തിന് ഉണ്ടായിരുന്നു.
സൂക്ഷ്മവസ്ത്രാച്ഛാദിതം ച ഗോപീകോടീഭിരാവൃതമ് । ഗോലോകാദാഗതം തൂര്ണം ദദൃശുഃ സഹസാ വ്രജേ
സൂക്ഷ്മവസ്ത്രം കൊണ്ട് മൂടിയിരിക്കുന്നു; കോടിക്കണക്കിന് ഗോപികൾ ചുറ്റിയിരിക്കുന്നു; അതിവേഗത്തിൽ ഗോലോകത്തിൽ നിന്ന് വ്രജയിലേക്ക് ആ രഥം എത്തി.
കൃഷ്ണാജ്ഞയാ തമാരുഹ്യ യയുര്ഗോലോകമുത്തമമ് । രാധാ കലാവതീ ദേവീധന്യാ ചായോനിസംഭവാ
കൃഷ്ണന്റെ ആജ്ഞ പ്രകാരം, രാധയും കലാവതിയും ഭാഗ്യശാലിയായ ദേവിയും ഗർഭത്തിൽ ജനിക്കാത്തവരും ആ രഥത്തിൽ കയറി പരമമായ ഗോലോകത്തിലേക്ക് പോയി.
ഗോലോകാദ ഗതാ ഗോപ്യശ്ചായോനിസംഭവാശ്ച താഃ । ശ്രുതിപത്ന്യശ്ച താഃ സര്വാഃ സ്വശരീരേണ നാരദ
ഗോലോകത്തിൽ നിന്ന് വന്ന ഗോപികളും ഗർഭത്തിൽ ജനിക്കാത്തവരും, വേദപത്നിമാർ എല്ലാം, നാരദാ, തങ്ങളുടെ ശരീരത്തോടുകൂടി അവിടെ എത്തി.
സര്വേ ത്യക്ത്വാ ശരീരാണി നശ്വരാണി സുനിശ്ചിതമ് । ഗോലോകം ച യയൌ രാധാ സാര്ഘം ഗോകുലവാസിഭിഃ
അവരൊക്കെയും നശിക്കുന്ന ശരീരം ഉപേക്ഷിച്ചു; രാധയും ഗോകുലവാസികളോടൊപ്പം ഗോലോകത്തിലേക്ക് പോയി.
ദദര്ശ വിരജാതീര്ര നാനാരത്നവിഭൂഷിതമ് । തദുത്തീര്യ യയൌ വിപ്ര ശതശൃങ്ഗം ച പര്വതമ്
അവൾ വിരജാനദിയുടെ തീരം പലവിധ രത്നങ്ങൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചിരിക്കുന്നതായി കണ്ടു; അതു കടന്ന് ബ്രാഹ്മണാ, നൂറു കുന്നുകളുള്ള പർവ്വതത്തിലേക്ക് അവൾ പോയി.
നാനാമണിഗണാകീര്ണം രാസമണ്ഡലമണ്ഡിതമ് । തതോ യയൌ കിയദ്ദൂരം പുണ്യം വൃന്ദാവനം വനമ്
പലവിധ രത്നങ്ങൾ കൊണ്ട് നിറഞ്ഞു, രാസമണ്ഡലം കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു; അവിടെ നിന്ന് കുറച്ച് ദൂരം പോയ് അവൾ വിശുദ്ധമായ വൃന്ദാവനവനത്തിലേക്ക് എത്തി.
സാ ദദര്ശാക്ഷയവടമൂര്ധ്വേ ത്രിശതയോജനമ് । ശതയോജനവിസ്തീര്ണം ശാഖാകോടിസമാവൃതമ്
അവിടെ അവൾ അക്ഷയവടം കണ്ടു; അതിന് മൂവായിരം യോജന ഉയരവും നൂറു യോജന വീതിയും, കോടിക്കണക്കിന് ശാഖകളും ഉണ്ടായിരുന്നു.
രക്തവര്ണൈഃ ഫലൌഘൈശ്ച സ്ഥൂലൈരപി വിഭൂഷിതമ് । ഗോപീകോടിസഹസ്രൈശ്ച സാര്ധം വൃന്ദാ മനോഹരാ
വലിയ ചുവന്ന പഴങ്ങൾക്കുള്ള കൂട്ടങ്ങൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; ആയിരക്കണക്കിന് ഗോപികളും മനോഹരിയായ വൃന്ദയുമൊത്ത് ചുറ്റിപ്പറ്റിയിരുന്നു.
അനുവ്രജം സാദരം ച സസ്മിതാ സാ സമായയൌ । അവരുങ്യ രഥാത്തൂര്ണം രാധാം സാ പ്രണനാമ ച
ആൾക്കൂട്ടത്തിന് പിന്നിൽ ഭക്തിയോടും പുഞ്ചിരിയോടും കൂടി അവൾ നടന്നു; രഥത്തിൽ നിന്ന് വേഗത്തിൽ ഇറങ്ങി രാധയെ വണങ്ങി.
രാസേശ്വരീം താം സംഭാഷ്യ പ്രവിവേശ സ്വമാലയമ് । രത്നസിംഹാസനേ രമ്യേ ഹീരഹാരസമന്വിതേ
രാസനാടകത്തിന്റെ രാജ്ഞിയുമായി സംസാരിച്ച ശേഷം, അവൾ തന്റെ ഭവനത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു; അവിടെ രത്നസിംഹാസനവും വജ്രഹാരങ്ങൾ അലങ്കരിച്ചിരിക്കുന്നു.
വൃന്ദാ താം വാസയാമാസ പാദസേവനതത്പരാ । സപ്തഭിശ്ച സഖീഭിശ്ച സേവിതാം ശ്വേതചാമരൈഃ
വൃന്ദ അവളെ ആദരവോടെ സ്വീകരിച്ചു; അവളുടെ പാദസേവനത്തിൽ താൽപര്യത്തോടെ, ഏഴു സഖികൾക്കൊപ്പം വെള്ളച്ചാമരങ്ങൾ വീശി സേവനം ചെയ്തു.
ആയയുര്ഗോപികാഃ സര്വാ ദ്രഷ്ടും താം പരമേശ്വരീമ് । നന്ദാദികം പ്രകല്പ്യൈതദ്രാധാ വാസം പൃഥകപൃഥക്
ആ പരമേശ്വരിയെ കാണാനായി എല്ലാ ഗോപികളും വന്നു. ഓരോരുത്തരും നന്ദനും മറ്റുള്ളവരുമായ് രാധയ്ക്കായി വേറേ വേറേ വീടുകൾ ഒരുക്കി.
പരമാനന്ദരൂപാ സാ പരമാനന്ദപൂര്വകമ് । സ്വവേശ്മനി മഹാരമ്യേ പ്രതസ്ഥേ ഗോപികാ സഹ
പരമാനന്ദസ്വരൂപയായ അവൾ, പരമാനന്ദം നിറഞ്ഞതുപോലെ, സ്വന്തം അതീവ മനോഹരമായ വീട്ടിൽ നിന്ന് ഗോപികളോടൊപ്പം പുറപ്പെട്ടു.
_____________________________ ഇതി ശ്രീബ്രഹ്മവൈവര്ത മഹാപുരാണ ശ്രീകൃഷ്ണജന്മഖണ്ഡ ഉത്തരാര്ദ്ധ നാരദനാരായണോ സംവാദ ഭാംഡീരവനേ വ്രജജനസമക്ഷം നന്ദം ബോധയതാ കൃഷ്ണേന കലിദോഷാണാം നിരൂപണമ്, അകസ്മാത്പ്രാപ്തേനാദ്ഭുതരഥേന രാധാദിസര്വഗോപീനാം ഗോലോകേ ഗമനം ച അഷ്ടാവിംശത്യധികശതതമോഽധ്യായഃ
അഥൈകോനത്രിംശദധികശതതമോഽധ്യായഃ നാരായണ ഉവാച ശ്രീകൃഷ്ണോ ഭഗവാംസ്തത്ര പരിപൂര്ണതമഃ പ്രഭുഃ । ദൃഷ്ട്വാ സാരോക്യമോക്ഷം ച സദ്യോ ഗോകുലവാസിനാമ്
നാരായണൻ പറഞ്ഞു: അവിടെ, പൂർണ്ണമായ ഭഗവാൻ ശ്രീകൃഷ്ണൻ, ഗോകുലവാസികൾക്ക് തൻറെ ലോകത്തിലേക്കുള്ള ഉടനടി മോക്ഷം ലഭിച്ചതു കണ്ടു.
ഉവാസ പഞ്ചഭിര്ഗോപൈര്ഭാണ്ഡീരേ വടമൂലകേ । ദദര്ശ ഗോകുലം സര്വ ഗോകുലം വ്യാകുലം തഥാ
അവൻ ഭാണ്ഡീരത്തിലെ വടവൃക്ഷത്തിന് കീഴിൽ അഞ്ചു ഗോപ്പന്മാരോടൊപ്പം പാർത്തു. പിന്നെ, ഗോകുലം മുഴുവൻ വളരെ വിഷമത്തിൽ ആണെന്നു കണ്ടു.
അരക്ഷകം ച വ്യസ്തം ച ശൂന്യം വൃന്ദാവനം വനമ് । യോഗേനാമൃതവൃഷ്ട്യാ ച കൃപയാ ച കൃപാനിധിഃ
വൃന്ദാവനവനം രക്ഷകരില്ലാതെ, ചിതറിപ്പോയതും ശൂന്യമായതും ആയി കണ്ടു. തന്റെ യോഗശക്തിയാൽ അമൃതമഴ പെയ്യിച്ച്, കരുണാനിധിയായ കൃഷ്ണൻ ദയയാൽ
ഗോപീഭിശ്ച തഥാ ഗോപൈഃ പരിപൂര്ണം ചകാര സഃ । തഥാ വൃന്ദാവനം ചൈവ സുരമ്യം ച മനോഹരമ്
അവിടെ വീണ്ടും ഗോപികളും ഗോപ്പന്മാരും നിറച്ചു. അങ്ങനെ വൃന്ദാവനവും അതീവ മനോഹരവും ആകർഷകവുമാക്കി.
ഗോകുലസ്ഥാശ്ച ഗോപാശ്ച സമാശ്വാസം ചകാര സഃ । ഉവാച മധുരം വാക്യം ഹിതം നീതം ച ദുര്ലഭമ്
ഗോകുലത്തിൽ ശേഷിച്ചിരുന്ന ഗോപ്പന്മാരെ കൃഷ്ണൻ ആശ്വസിപ്പിച്ചു. അവർക്കു മധുരവും ഉപകാരപ്രദവും അപൂർവവുമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
ഇങ്ങനെ ശ്രീകൃഷ്ണജന്മഖണ്ഡത്തിലെ ഉത്തരാർദ്ധത്തിൽ, നാരദനും നാരായണനും തമ്മിലുള്ള സംഭാഷണത്തിൽ, ഭാണ്ഡീരവനത്തിൽ വ്രജജനങ്ങളുടെ സാന്നിധ്യത്തിൽ, കൃഷ്ണൻ കലിദോഷങ്ങളെ വിശദീകരിക്കുകയും, അത്ഭുതരഥം അപ്രത്യക്ഷമായി എത്തുകയും, രാധയും എല്ലാ ഗോപികളും ഗോളോകത്തിലേക്ക് ഉയരുകയും ചെയ്തതിനെ വിവരിക്കുന്ന നൂറ്റിരുപത്തിയെട്ടാം അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു.