ശൈലേ ശൈലേ സുന്ദരേ ച കന്ദരേ കന്ദരേ വനേ । പുഷ്പോദ്യാനേ സുരഹസി നദ്യാം നദ്യാം നദേ നദേ
ഓരോ പർവതത്തിലും, ഓരോ മനോഹരമായ ഗുഹയിലും, ഓരോ കാടിലും, ഓരോ പുഷ്പോദ്യാനത്തിലും, ദിവ്യമായ തടാകങ്ങളിൽ, ഓരോ നദിയിലും, ഓരോ പുഴയിലും,
സമുദ്രപുലിനേ രമ്യേ പാരിജാതവനേ വനേ । സുഭദ്രേ പുഷ്പഭദ്രേ ച നാരായണസരോവരേ
സുന്ദരമായ കടൽത്തീരത്തിലും, പാരിജാത വനങ്ങളിലും, ശുഭമായ പുഷ്പവനങ്ങളിലും, നാരായണസരസ്സിൽ,
പവനസ്യൈവ നിലയേ മലയേ ച സുരാലയേ । ത്രികൂടേ ഭദ്രകൂടേ ച പഞ്ചകൂടേ സുകൂടകേ
വായുവിന്റെ വാസസ്ഥലത്തിലും, മലയപർവതത്തിലും, ദേവാലയങ്ങളിലും, ത്രികൂട, ഭദ്രകൂട, പഞ്ചകൂട, സുകൂട എന്നീ പർവതങ്ങളിലും,
ദേവാനാം കമനീയായാം കാഞ്ചന്യാം ച തഥൈവ ച । സമുദ്രേ ച സമുദ്രേ ച ദ്വീപേ ദ്വീപേ മനോഹരേ
ദേവന്മാർക്ക് പ്രിയമായ കാഞ്ചനഭൂമിയിലും, സമുദ്രങ്ങളിലും, ഓരോ മനോഹരമായ ദ്വീപിലും,
ഖര്വടേ പ്രവരേ രമ്യേ പുണ്യചന്ദ്രസരോവരേ । സുപാര്ശ്വേ മുനിപാര്ശ്വേ ച സ രേമേ രാധയാ സഹ
പ്രശസ്തമായ മനോഹരമായ ഖർവടത്തിലും, പുണ്യചന്ദ്രസരസ്സിൽ, മഹാന്മാരുടെയും സന്യാസിമാരുടെയും അടുത്ത്, അവൻ രാധയോടൊപ്പം ആനന്ദിച്ചു.
ശീഘ്രം ച പുനരാഗത്യ ജമ്ബൂദ്വീപം ച പുണ്യദമ് । ദ്വാരകാം ദര്ശയാമാസ പര്വതം രൈവതം തഥാ
വേഗത്തിൽ വീണ്ടും തിരികെ വന്ന്, പുണ്യമുള്ള ജംബുദ്വീപത്തിലും, അവൻ ദ്വാരകയും, റൈവതപർവതവും കാണിച്ചു.
ഗോകുലം പുനരാഗത്യ ഗോപഗോകുലസംകുലമ് । തത്ര ദൃഷ്ട്വാ ച ഭാണ്ഡീരം പുണ്യം വൃന്ദാവനം യയൌ
വീണ്ടും ഗോകുലത്തിലേക്ക് തിരിച്ചു വന്ന്, ഗോപന്മാരാൽ നിറഞ്ഞ ഗോകുലത്തിൽ, അവിടെ ഭാണ്ഡീരവൃക്ഷം കണ്ടു, വിശുദ്ധമായ വൃന്ദാവനത്തിലേക്ക് പോയി.
ശ്രീകൃണ്ണാഗമനം ശ്രുത്വാ യശോദാ നന്ദ ഏവ ച । ഗോപാ ഗോപ്യശ്ച വൃദ്ധാശ്ചാപ്യശ്രുനേത്രാ നിരാകുലാഃ
ശ്രീകൃഷ്ണൻ എത്തിയെന്നു കേട്ടപ്പോൾ, യശോദയും നന്ദനും, ഗോപന്മാരും, ഗോപ്പികൾക്കും, മൂപ്പന്മാർക്കും കണ്ണുനീർ നിറഞ്ഞു, അവർ അതിയായി ഉല്ലസിച്ചു.
വാരണേന്ദ്രം പുരസ്കൃത്യ വേശ്യാം ച നടനര്തകാഃ । പതിപുത്രവതീം സാധ്വീം ബ്രാഹ്മണീം ബ്രാഹ്മണം തഥാ
ആനയെ മുന്നിൽ വെച്ച്, വേശ്യകളും, നൃത്തക്കാരികളും, ഭർത്താവും മകനും ഉള്ള സ്ത്രീകളും, സദാചാരവതികളും, ബ്രാഹ്മണികളും ബ്രാഹ്മണന്മാരും,
യഥാ ദേവാശ്ച വഹ്നിം ച ദൃഷ്ട്വാ നന്ദം ച മാതരമ് । ആയയുര്ബാലകൃഷ്ണശ്ച രാധയാ സഹ മാധവഃ
ദേവന്മാരും അഗ്നിയും, നന്ദനെയും അമ്മയെയും കണ്ടപ്പോൾ എങ്ങനെ സമീപിച്ചുവോ, അതുപോലെ ബാലകൃഷ്ണനും രാധയോടൊപ്പം മാധവനും സമീപിച്ചു.
മാതുഃ ക്രോഡമാരുരോഹ പ്രഹസ്യ മധുസൂദനഃ । നന്ദോ യശോദയാ സാര്ധ ചുചുമ്ബ മുഖപങ്കജമ്
പുഞ്ചിരിയോടെ മധുസൂദനൻ അമ്മയുടെ മടിയിൽ കയറി; നന്ദൻ യശോദയോടൊപ്പം ചേർന്ന് അവന്റെ മുഖം ചുംബിച്ചു.
ആശ്ലിശ്യ ഭൃശമുച്ചൈശ്ച സിഷേച നേത്രജൈര്ജലൈഃ । സ്വയം ച ഭഗവാന്കൃഷ്ണോ യശോദായാഃ സ്തനം പപൌ
അവരെ ഉറ്റു ചേർന്ന്, കണ്ണുനീർ ഒഴിച്ച്, ഭഗവാൻ കൃഷ്ണൻ സ്വയം യശോദയുടെ പാലു കുടിച്ചു.
താദൃശം ദദൃശുഃ സര്വേ യാദൃശോ മഥുരാം യയൌ । മുരലീഹസ്തവിന്യസ്തം രത്നഭൂഷണഭൂഷിതമ്
മഥുരയിലേക്കു പോയപ്പോലെ തന്നെ, കൈയിൽ മുരളി പിടിച്ച്, രത്നാഭരണങ്ങൾ ധരിച്ച കൃഷ്ണനെ എല്ലാവരും കണ്ടു.
യഥൈകാദശവര്ഷീയം ശോഭിതം പീതവാസസാ । മയൂരപിച്ഛചൂഡം ച മാലതീമാല്യമണ്ഡിതമ്
പതിനൊന്നാം വയസ്സുകാരനായി, മഞ്ഞ വസ്ത്രം ധരിച്ച്, മയില്പീലി കിരീടം ചൂടി, മാലതിമാല ധരിച്ച്, അതീവ മനോഹരനായി.
മന്ദിരം വേശയാമാസ രാധയാ സഹ മാധവമ് । യശോദാ മങ്ഗലം കൃത്വാ ഭോജയാമാസ ബ്രാഹ്മണാന്
രാധയോടൊപ്പം മാധവനും അകത്തു കടന്നു; യശോദാ മംഗളകർമ്മങ്ങൾ നടത്തി, ബ്രാഹ്മണന്മാരെ ഭക്ഷണം കൊടുത്തു.
പൂജാം ചകാര ഗോപീനാം മുനീനാം ച യഥാ ജനഃ । മണിരത്നം പ്രവാലം ച സുവര്ണ പരമം തഥാ
ഗോപ്പികൾക്കും മുനിമാർക്കും യഥാവിധി പൂജ നടത്തി; മാണിക്യവും രത്നങ്ങളും പവഴയും ഉത്തമമായ പൊന്നും നൽകി.
ഭുക്താമാണിക്യഹീരം ച ബ്രാഹ്മണേഭ്യോ ദദൌ മുദാ । ഗജരത്നം ഗവാം രത്നമശ്വരത്നം മനോഹരമ്
ഉല്ലാസത്തോടെ ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് ഉപയോഗിച്ച മാണിക്യവും വജ്രവും, ഗജരത്നവും, ഗവരത്നവും, മനോഹരമായ അശ്വരത്നവും നൽകി.
ആസനാനി ച പാത്രാണി ഭൂഷണാനി തഥൈവ ച । ധാന്യാന്യപി ച സസ്യാനി വസ്ത്രാണി ച തഥാ ദദൌ
അസനങ്ങളും പാത്രങ്ങളും അലങ്കാരങ്ങളും, ധാന്യങ്ങളും വിളകളും വസ്ത്രങ്ങളും കൂടി നൽകി.
അപൂര്വ ദര്ശയാമാസ രാധയാ സഹ മാധവമ് । ഗോപീഗണം ച മിഷ്ടാന്നം സാദരേണാപി നാരദ
അദ്ഭുതമായ ഒരു ദൃശ്യമാണ് അവൻ കാണിച്ചത്, രാധയോടൊപ്പം മാധവനും, ഗോപി സംഘവും, രുചികരമായ വിഭവങ്ങളും, അത്യന്തം ആദരപൂർവ്വം, നാരദാ.
ദുന്ദുഭീന്വാദയാമാസ കാരയാമാസ മങ്ഗലമ് । ദേവാംശ്ച ഭോജയാമാസ സാനന്ദം ച മനോഹരമ്
അവൻ മൃദംഗം മുഴക്കിച്ചു, മംഗളഗാനം നടത്തിച്ചു; ദേവന്മാർക്ക് ആനന്ദത്തോടെ രുചികരമായ ഭക്ഷണം വിളമ്പി.
ഇതി ശ്രീബ്രഹ്മo മഹാo ശ്രീകൃഷ്ണജന്മഖo ഉത്തo നാരദനാo സപ്തവിശത്യധികശതതമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ ശ്രീബ്രഹ്മവൈവർതപുരാണത്തിലെ മഹാനായ ശ്രീകൃഷ്ണജന്മഖണ്ഡത്തിലെ നാരദനും നാരായണനും തമ്മിലുള്ള സംഭാഷണത്തിലെ നൂറിരുപത്തിയേഴാമത്തെ അധ്യായം സമാപിച്ചു.
അഥാഷ്ടാവിംശത്യധികശതതമോഽധ്യായഃ നാരായണ ഉവാച ശ്രീകൃഷ്ണശ്ച സമാഹ്വാനം ഗോപാംശ്ചാപി ചകാര സഃ। ഭാണ്ഡീരേ വടമൂലേ ച തത്ര സ്വയമുവാസ ഹ
ഇപ്പോൾ നൂറിരുപത്തിയെട്ടാമത്തെ അധ്യായം. നാരായണൻ പറഞ്ഞു: ശ്രീകൃഷ്ണൻ ഗോപന്മാരെ വിളിച്ചു കൂട്ടി, ഭാണ്ഡീരവടത്തിന്റെ കീഴിൽ തന്നെയാണ് അവൻ ഇരുന്നത്.
പുരാഽന്നം ച ദദൌ തസ്മൈ യത്രൈവ ബ്രാഹ്മണീഗണഃ। ഉവാസ രാധികാ ദേവീ വാമപാര്ശ്വേ ഹരേരപി
പണ്ടു അവിടെ ബ്രാഹ്മണസംഘത്തിന് ഭക്ഷണം നൽകിയിരുന്നു; അപ്പോൾ അവിടെ ഹരിയുടെ ഇടതുവശത്ത് രാധികാദേവിയും ഇരുന്നു.
ദക്ഷിണേ നന്ദഗോപശ്ച യശോദാസഹിതസ്തഥാ । തദ്ദക്ഷിണോ വൃഷഭാനസ്തദ്വാമേ സാ കലാവതീ
അവന്റെ വലതുവശത്ത് യശോദയോടൊപ്പം നന്ദഗോപനും, അവരുടെ വലതുവശത്ത് വൃഷഭാനുവും, ഇടതുവശത്ത് കലാവതിയും ഉണ്ടായിരുന്നു.
അന്യേ ഗോപാശ്ച ഗോപ്യശ്ച ബാന്ധവാഃ സുഹൃദസ്തഥാ । താനുവാച സ ഗോവിന്ദോ യഥാര്ഥ്യം സമയോചിതമ്
മറ്റു ഗോപന്മാരും ഗോപ്പികളും ബന്ധുക്കളും സുഹൃത്തുക്കളും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു; അവരോടു ഗോവിന്ദൻ സമയത്തിനും സാഹചര്യത്തിനും അനുയോജ്യമായി സംസാരിച്ചു.
ശ്രീഭഗവാനുവാച ശൃണു നന്ദ പ്രവക്ഷ്യാമി സാംപ്രതം സമയോചിതമ്। സത്യം ച പരമാര്ഥം ച പരലോകസുഖാവഹമ്
ശ്രീഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: നന്ദാ, ഞാൻ ഇപ്പോൾ സമയോചിതമായതും സത്യവും പരമാർത്ഥവുമായതും പറയാം, അതു പരലോകത്തിൽ സുഖം നൽകുന്നതാണ്.
ആബ്രഹ്മസ്തമ്ബപര്യന്തം ഭ്രമം സര്വം നിശാമയ। വിദ്യുദ്ദീപ്തിര്ജലേ രേഷാ യഥാ തോയസ്യ ബുദ്ബുദമ്
ബ്രഹ്മാവിൽ നിന്നു പുല്ല് വരെ എല്ലാം ഭ്രമം തന്നെയാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കണം; വെള്ളത്തിൽ മിന്നുന്ന മിന്നലോ, വെള്ളപ്പൊക്കത്തിൽ പൊങ്ങുന്ന കുശലോ പോലെ അതു ക്ഷണികമാണ്.
മഥുരായാം സര്വമുക്തം നാവശേഷം ച കിംചന। യശോദാം ബോധയാമാസ രാധികാ കദലീവനേ
മഥുരയിൽ എല്ലാം വിശദീകരിച്ചു, ഒന്നും മറന്നില്ല; രാധികാ കദളിവനത്തിൽ യശോദയെ ബോധ്യപ്പെടുത്തി.
തദേവ സത്യം പരമം ഭ്രമധ്വാന്തപ്രദീപകമ്। വിഹായ മിഥ്യാമായാം ച സ്മര തത്പരമം പദമ്
അതു മാത്രമാണ് പരമസത്യം, ഭ്രമത്തിന്റെ ഇരുണ്ടതിൽ വെളിച്ചം പകരുന്ന ദീപം പോലെ; മിഥ്യാമായയെ ഉപേക്ഷിച്ച് ആ പരമപദം ഓർക്കണം.
ജന്മമൃത്യുജരാവ്യാധിഹരം ഹര്ഷകരം പരമ്। ശോകസംതാപഹരണം കര്മമൂലനികൃന്തനമ്
ജനനം, മരണം, വയസ്സു, രോഗം എന്നിവയെ അകറ്റുന്നു; അത്യന്തം ആനന്ദം നൽകുന്നു, ദുഃഖവും വേദനയും നീക്കുന്നു, കർമ്മത്തിന്റെ മൂലവും മുറിക്കുന്നു.