വിഷ്ണുമായാ ദുരാരാധ്യാ ന സാധ്യാ ജാഗതാമപി । വയം ച മോഹിതാഃ ശശ്വദ്വേദാനാം ജനകസ്തഥാ
വിഷ്ണുവിന്റെ മായയെ നേടാൻ അത്യന്തം പ്രയാസമാണ്, ലോകം പോലും അതിൽ വിജയിക്കാറില്ല; ഞങ്ങളും വേദങ്ങളുടെ സ്രഷ്ടാവും എപ്പോഴും മായയാൽ ഭ്രമിതരാണ്.
ബ്രഹ്മാ കൃഷ്ണം പരീക്ഷേത മോഹിതസ്തസ്യ മായയാ । ധ്യായതേ യത്പദാമ്ഭോജം തപസാ ജീവനാവധി
ബ്രഹ്മാവ് കൃഷ്ണനെ പരീക്ഷിച്ചെങ്കിലും അവന്റെ മായയിൽ ഭ്രമിച്ചു; അവൻ കൃഷ്ണന്റെ കമലപാദങ്ങളെ ജീവിതകാലം മുഴുവൻ തപസ്സോടെ ധ്യാനിക്കുന്നു.
ഇന്ദ്രേഷു ദശലക്ഷേഷ്വപ്യധികാഷ്ടശതേഷു ച । പാതേഷു ബ്രഹ്മണഃ പാതേ നിമേഷോ മാധവസ്യ ച
പത്ത് ലക്ഷം ഇന്ദ്രന്മാരിലും അതിലധികം എൺപത് നൂറിലും, ബ്രഹ്മാവിന്റെ കാലഘട്ടങ്ങളിലും, മാധവന്റെ കാലം ഒരു നിമിഷം മാത്രമാണ്.
സഹ തേനേന്ദ്രയുദ്ധം ച പാരിജാതസ്യ ഹേതുനാ । പാരിജാതതരും ദത്ത്വാ മയാ ശക്രശ്ച രക്ഷിതഃ
അവനോടൊപ്പം പാർിജാതവൃക്ഷം കൊണ്ടുള്ള കാരണത്താൽ ഇന്ദ്രനോടൊപ്പം യുദ്ധം നടന്നു; പാർിജാതവൃക്ഷം നൽകി ഞാൻ ശക്രനെ രക്ഷിച്ചു.
യജ്ജ്ഞാനം ന ഗിരാമേവ തത്വം വാ വിഷയാത്മകമ് । നഹി കിം ചിത്തദജ്ഞാനാം തസ്മാദ്ധ്യാനം സദൈവ ഹി
ആ ജ്ഞാനം വാക്കുകളിലോ വസ്തുക്കളിലോ അടങ്ങിയതല്ല; അജ്ഞന്മാർക്ക് അതറിയാൻ കഴിയില്ല, അതുകൊണ്ടുതന്നെ ധ്യാനം എപ്പോഴും ആവശ്യമാണ്.
പ്രാണിനാമാത്മനോ ജ്ഞാനമസ്മാകം ജ്ഞാനമസ്തി ച । തദൂധര്വം തത്സമം നൈവ കൃഷ്ണം പൃച്ഛ ശുഭാശുമമ്
പ്രാണികൾക്ക് ആത്മജ്ഞാനം ഉണ്ട്, ഞങ്ങൾക്കും ജ്ഞാനം ഉണ്ട്; അതിനുമുകളിൽ അല്ലെങ്കിൽ അതിനൊപ്പമോ മറ്റൊന്നുമില്ല—കൃഷ്ണനോടു ചോദിക്കൂ, അതി ശുഭനും പ്രകാശവാനുമായവനോട്.
ബ്രഹ്മണശ്ച ചതുര്യാമം കല്പം കല്പവിദോ വിദുഃ । സപ്തകല്പാന്തജീവീ ച മാര്കണ്ഡേയോ മഹാമുനിഃ
ബ്രഹ്മാവിന്റെ നാല് യാമങ്ങൾക്കുള്ള കല്പം കല്പത്തെ അറിയുന്നവർ അറിയുന്നു; ഏഴു കല്പാന്തങ്ങളിൽ ജീവിച്ച മഹാമുനിയാണ് മാർക്കണ്ടേയൻ.
അഷ്ടാനവതിശക്രേഷു പാതേഷു പതനം മുനേഃ । തതഃ പ്രാപ്തം ഹരേര്ദാസ്യം മുനിനാ തപസഃ ഫലാത്
തൊണ്ണൂറ്റിയെട്ട് ഇന്ദ്രന്മാരുടെ കാലഘട്ടങ്ങളിൽ മുനിയുടെ വീഴ്ച സംഭവിച്ചു; അതിനുശേഷം തപസ്സിന്റെ ഫലമായി മുനിക്ക് ഹരിയുടെ ദാസ്യവും ലഭിച്ചു.
പ്രലയേ ബ്രഹ്മണഃ പാതേ പതനം ലോമശസ്യ ച । ദിക്പാലാനാം ഗ്രഹാണാം ച തദായുശ്ചിരജീവിനാമ്
പ്രളയസമയത്ത് ബ്രഹ്മാവിന് വീഴ്ച സംഭവിക്കുമ്പോൾ, ലോമശനും, ദിക്കുകളുടെ രക്ഷകരും, ഗ്രഹങ്ങളും, ദീർഘായുസുള്ളവരും അന്നേപോലെ തന്നെ വീഴുന്നു.
അന്യേഷാമപി ദേവാനാം മുനീനാമൂര്ധ്വരേതസാമ് । തദേവാഽഽയുശ്ച രുദ്രാണാം മാം ച മൃത്യുംജയം വിനാ
അന്നേരത്ത് മറ്റ് ദേവന്മാർക്കും, ഉത്തമ ബ്രഹ്മചാര്യത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്ന മുനികൾക്കും, രുദ്രന്മാർക്കും, എന്നെ മരണത്തെ ജയിച്ചവനായി ഒഴികെവെച്ച്, അതേ വിധിയാണു നേരിടേണ്ടി വരുന്നത്.
പ്രലയേ ച വിധേഃ പാതേ ശിവലോകേഽപ്യഹം ശിവഃ । ബ്രഹ്മഭാലോദ്ഭവഃ ശംഭൂഃ സര്വാദിഃ സര്ഗഭാഷണഃ
പ്രളയത്തിലും സ്രഷ്ടാവായ ബ്രഹ്മാവിന് വീഴ്ച വരുമ്പോഴും, ശിവലോകത്തിൽ ഞാൻ ശിവനായി നിലനിൽക്കുന്നു. ബ്രഹ്മാവിന്റെ നെറ്റിയിൽ നിന്നു ജനിച്ച ശംഭുവും, സകലത്തിന്റെയും ആദിയുമാണ് ഞാൻ, സൃഷ്ടിയുടെ ആരംഭത്തിൽ വാക്ക് പറയുന്നവനും.
കൃഷ്ണവാമാങ്ഗസംഭൂതാ യഥാ രാധാ തഥൈവ ച । തഥൈവ ദുര്ഗാ ലക്ഷ്മീശ്ച സാവിത്രീ ച സരസ്വതീ
കൃഷ്ണന്റെ ഇടതുഭാഗത്തിൽ നിന്നു രാധാ ജനിച്ചതുപോലെ തന്നെയാണ്, ദുര്ഗ്ഗയും ലക്ഷ്മിയും സാവിത്രിയും സരസ്വതിയും ജനിച്ചത്.
ആദിത്യോഽഽയദിതേഃ പുത്രഃ കായവ്യൂഹേന ദ്വാദശ । തഥൈവ ച മഹേന്ദ്രശ്ച കായവ്യൂഹാച്ചര്തുദശ
ആദിതിയുടെ മകനായ സൂര്യൻ തന്റെ രൂപം പന്ത്രണ്ടായി പ്രാപിക്കുന്നു; അതുപോലെ തന്നെ മഹേന്ദ്രനും തന്റെ ശരീരവ്യൂഹത്തിൽ നിന്ന് പതിനാലു രൂപങ്ങളിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.
തഥൈവ വസവശ്ചാഷ്ടൌ രുദ്രാശ്ചൈകാവശൈവ തേ । മനുപാതേ ചേന്ദ്രപാതോ വിഷയാത്പതനം ഭവേത്
അതു പോലെ എട്ട് വസുക്കളും പതിനൊന്ന് രുദ്രന്മാരും ഉണ്ട്; മനുവിന് വീഴ്ച വരുമ്പോഴും, ഇന്ദ്രനും വീഴുമ്പോഴും, അവരവരുടെ ലോകങ്ങളിൽ നിന്ന് വീഴ്ച സംഭവിക്കും.
സമായയൌ ച സര്വേഷാം നിധനം പ്രലയേഽപി ച । പ്രലയോ ദര്ശയാമാസ ബ്രഹ്മാണ്ഡം ച ജലപ്ലുതമ്
പ്രളയസമയത്ത് എല്ലാവർക്കും അന്ത്യം സംഭവിക്കുന്നു; അപ്പോൾ പ്രളയം കാണിച്ചപ്പോൾ, ബ്രഹ്മാണ്ഡം വെള്ളത്തിൽ മുഴുകിയതായി കാണപ്പെട്ടു.
ബ്രഹ്മാണം ച സ്വലോകം ച സ്വാത്മാനം ശക്തിഭിശ്ച മാമ് । സര്വേഷാം മൂലരൂപശ്ച സര്വേശഃ കൃഷ്ണ ഏവ ച
ബ്രഹ്മാവും, അവന്റെ ലോകവും, എന്റെ ശക്തികളോടുകൂടിയ സ്വരൂപവും, എല്ലാറ്റിന്റെയും മൂലരൂപവും—സകലത്തിന്റെയും നാഥനായി കൃഷ്ണൻ മാത്രമാണ് നിലനിൽക്കുന്നത്.
ഭജ പുത്രം രാജസൂയേ യജ്ഞേശം യജ്ഞകാരണമ് । വിധിവദ്ദക്ഷിണാം ദത്ത്വാം ഭവാബ്ധിം തര യാദവ
രാജസൂയയാഗത്തിൽ യജ്ഞനാഥനായ പുത്രനെ ഭക്തിപൂർവ്വം ആരാധിച്ചുകൊൾക; യഥാവിധി ദക്ഷിണ നൽകികൊണ്ട്, യാദവാ, ഭവസമുദ്രം കടക്കുക.
മുക്തിസ്തേ നാസ്തി നിര്വാണാ വിഷയീ കശ്യപോ ഭവാന । ന തേ ദാസ്യം ക്തധനമദിതിര്ദേവകീ തഥാ
ഇന്ദ്രിയസുഖങ്ങളിൽ ആസക്തനായ കശ്യപാ, മോക്ഷമോ നിർവാണമോ ലഭ്യമല്ല; അദിതിയും ദേവകിയും നിനക്കു ദാസ്യവും ധനവും നൽകുകയില്ല.
വ്രജ സ്വര്ഗം ഭോഗബീജം സ്വസ്ഥാനമമരാലയമ് । ശിവസ്യ വചനം ശ്രുത്വാ സംയത ശ്ചശുഭക്ഷണേ
സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്കും, ഭോഗസുഖത്തിന്റെ വിത്തായ ലോകത്തിലേക്കും, സ്വന്തം നിത്യലോകത്തിലേക്കും പോവുക; ശിവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, അവൻ ശാന്തതയോടെ ഉത്തമ സമയത്ത് നിലകൊണ്ടു.
തത്ര സംഭൃതസംഭാരോ രാജസൂയം ചകാര സഃ । വസുദേവസ്യ ഹവ്യം ച സാക്ഷാച്ച ജഗൃഹഃ സുരാഃ
അവിടെ ആവശ്യമായ എല്ലാ വസ്തുക്കളും ഒരുക്കി, രാജസൂയയാഗം നടത്തി; വസുദേവന്റെ ഹവിസ്സുകൾ ദേവന്മാർ നേരിട്ട് സ്വീകരിച്ചു.
യത്ര സാക്ഷാച്ച യജ്ഞേശോ യജ്ഞോഽയം ദക്ഷിണാ സഹ । ബൂര്ണാഹുതിം ദത്തവന്തം വസുദേവമുവാച സഃ
അവിടെ യജ്ഞനാഥൻ തന്നേ, ദക്ഷിണയോടുകൂടി യാഗത്തിൽ സാക്ഷാൽ ഹാജരായിരുന്നു; പൂർണ്ണാഹുതി അർപ്പിച്ച വസുദേവനോട് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.
സനത്കുമാര ഉവാച സര്വസ്വം ദക്ഷിണാം ദേഹി തുര്ണം ലക്ഷ്മീപതേഃ പിതഃ । സാര്ഥകം കുരു കര്മേദം വേദോക്തം വചനം ശ്രുണു
സനത്കുമാരൻ പറഞ്ഞു: ലക്ഷ്മീപതിയുടെ പിതാവേ, ഉടൻ തന്നെ മുഴുവൻ ദക്ഷിണയും നൽകുക; ഈ കര്മ്മം ഫലപ്രദമാക്കുക—വേദത്തിൽ പറഞ്ഞ വാക്കുകൾ കേൾക്കുക.
ദക്ഷിണാം വിപ്രമുദ്ദിശ്യ തത്കാലം ചേന്ന ദീയതേ । മുഹൂര്തേ തു വ്യതീതേ സാ ദക്ഷിണാ ദ്വിഗുണാ ഭവേത്
ദക്ഷിണ ബ്രാഹ്മണനു അന്നേ സമയം നൽകാതിരുന്നാൽ, ഒരു മുഹൂർത്തം കഴിഞ്ഞാൽ ആ ദക്ഷിണ ഇരട്ടിയാകും.
വാസരേ ച ബഹിര്ഭൂതേ ഭവേത്സാഽപി ചതുര്ഗുണാ । ത്രിരാത്രേ സമതീതേ ഷഡ്ഗുണാ ദക്ഷിണാ ഭവേത്
ഒരു ദിവസം മുഴുവൻ കഴിഞ്ഞാൽ, ദക്ഷിണ നാലിരട്ടിയാകും; മൂന്നു രാത്രികൾ കഴിഞ്ഞാൽ, ആ ദക്ഷിണ ആറിരട്ടിയാകും.
പക്ഷാന്തേ തു ശതഗുണാ മാസാന്തേ തു ചതുര്ഗുണാ । ഷണ്മാസേഽപ്യധികേ ന്യൂനേ ച സാഹസ്ത്രഗുണാ തഥാ
പക്ഷം അവസാനിക്കുമ്പോൾ, ദക്ഷിണ നൂറിരട്ടിയാകും; മാസം കഴിഞ്ഞാൽ നാലിരട്ടിയും, ആറുമാസം കഴിഞ്ഞാൽ, കുറവായാലും കൂടുതലായാലും, ആയിരം ഇരട്ടിയാകും.
വര്ഷാന്തേ സാ ലക്ഷഗുണാ ബ്രഹ്മണോക്തം ച യാടവ । ഉഭൌ ച നരകം യാംതഃ കര്മകര്തൃപുരോഹിതൌ
വർഷം കഴിഞ്ഞാൽ, ദക്ഷിണ ലക്ഷമടങ്ങ് കൂടും, ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞതുപോലെ; കര്മ്മം നടത്തിയവനും പുരോഹിതനും ഇരുവരും നരകത്തിലേക്ക് പോകും.
വാസുദൈവശ്ച തച്ഛുത്വാ സര്വസ്വമുത്സസര്ജം സഃ । അധികാരാംശ്ച സാഹ് ലാദോ വാസുദേവാജ്ഞയാ തഥാ
ഇത് കേട്ടവുടൻ വാസുദേവൻ തന്റെ എല്ലാ സമ്പത്തും ഉപേക്ഷിച്ചു. വാസുദേവന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം ഉഗ്രസേനനും തന്റെ അധികാരങ്ങൾ വിട്ടുകൊടുത്തു.
അമൂല്യാനാം ച രത്നാനാം ദശകോടിമനുത്തമമാ । ദദൌ ഗര്ഗായ സര്വാദൌ സ്വയം ലക്ഷ്മൌപതേഃ പിതാ
ലക്ഷ്മിയുടെ ഭർത്താവിന്റെ പിതാവ്, ഗർഗന് ആദ്യം തന്നെ, വിലകണക്കാക്കാനാകാത്ത രത്നങ്ങളിൽ പത്ത് കോടി നൽകി.
ശതകോടിം മണീന്ദ്രാണാം സ്വര്ണാനാം തച്ചര്തുഗുണമ് । മാണിക്യാനാം ച മുക്താനാം ഹീരകാണാം തഥൈവ ച
അവൻ നൂറ്റി ഒരു കോടി അത്യുത്തമ രത്നങ്ങളും, അതിന്റെ നാലിരട്ടിയോളം പൊന്നും, അതുപോലെ തന്നെ മാണിക്ക്യങ്ങൾ, മുത്തുകൾ, വജ്രങ്ങൾ എന്നിവയും നൽകി.
രൌപ്യം പ്രവാലം പരമം സ്വര്ണപാത്രാണി യാനി ച । സ്വസ്ത്രീണാം സ്വവധൂനാം ചാപ്യമൂല്യരത്നഭൂഷണമ്
അവൻ വെള്ളി, മനോഹരമായ പവഴം, പൊൻപാത്രങ്ങൾ, ഭാര്യകളും മരുമക്കളും ധരിച്ചിരുന്ന വിലയേറിയ രത്നാഭരണങ്ങൾ എന്നിവയും നൽകി.