സുനാസാം ഗജമുക്താര്ഹാം ഖഗേന്ദ്രചഞ്ചുനിന്ദിതാമ് । കുങ്കുമാലക്തകസ്തൂരീസ്നിഗ്ധചന്ദനചര്ചിതാമ്
സുനാസയുള്ള അവൾ, ആനമുത്തുകൾക്ക് യോജിച്ചവളാണ്; പക്ഷിരാജാവിന്റെ ചഞ്ചുവിനേക്കാളും മനോഹരമായ അധരങ്ങൾ അവളുടേതാണ്. കുങ്കുമം, ആലക്തകം, കസ്തൂരി, സുഗന്ധചന്ദനം എന്നിവയാൽ അവൾ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
ദധാനാം സുകപോലം ച കോമലാങ്ഗീം സുകാമുകീമ് । ഗചേന്ദ്രഗാമിനീം രാമാം കാമനീയാം സുകാമിനീമ്
സുന്ദരമായ കപോളങ്ങൾ, സുഖമുള്ള ശരീരം, പ്രേമത്തിൽ ആനന്ദം കണ്ടെത്തുന്നവളാണ് അവൾ. രാജഹസ്തിയുടെ നടപോലെയുള്ള നടയും, ആകർഷകയും, പ്രേമത്തിൽ ആസ്വാദനമുളളവളുമാണ്.
കാമാസ്ത്രജയരൂപാം ച കാമകാമ്യാലയാം വരാമ് । ക്രീഡാകമലമമ്ലാനം പാരിജാതപ്രസൂനകമ്
കാമദേവന്റെ ബാണങ്ങളുടെ വിജയരൂപമായ അവൾ, ആഗ്രഹങ്ങളുടെ പരമശ്രേഷ്ഠമായ ആലയമാണ്. കളിയുടെ കമലവും, പാരിജാതപുഷ്പവും അവൾ കൈവശം വഹിക്കുന്നു.
അമൂല്യരത്നനിര്മാണം ദധാനാം ദര്പണോജ്ജ്വലമ് । നാനാരത്നവിചിത്രാഢ്യരതനസിംഹാസനസ്ഥിതാമ്
അമൂല്യരത്നങ്ങളിൽ നിർമ്മിച്ച ദർപ്പണം കൈവശം വച്ചിരിക്കുന്ന അവൾ, വിവിധ വജ്രരത്നങ്ങൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ച രത്നസിംഹാസനത്തിൽ ഇരിക്കുന്നു.
പദ്മൈഃ പദ്മാര്ചിതം പാദപദ്മം ച മങ്ഗലാലയമ് । ഹൃത്പദ്മേ ധ്യായമാനം ച കൃണസ്യ പരമാത്മനഃ
പത്മങ്ങൾകൊണ്ട് ആരാധിക്കപ്പെടുന്ന അവളുടെ പാദപദ്മങ്ങൾ എല്ലാ മംഗളത്തിന്റെയും ആലയമാണ്. ഹൃദയത്തിലെ കമലത്തിൽ കൃഷ്ണന്റെ പരമാത്മാവായി അവളെ ധ്യാനിക്കുന്നു.
കര്മണാ മനസാ വാചാ സ്വപ്നേ ജാഗരണേഽപി ച । തത്പ്രീതിം പ്രേമ സൌഭാഗ്യം സ്മരന്തീം നിത്യനൂതനമ്
കർമ്മം, മനസ്സ്, വാക്ക് എന്നിവയിലൂടെ, സ്വപ്നത്തിലും ജാഗ്രതയിലും അവൾ അവന്റെ സ്നേഹവും പ്രേമവും സൗഭാഗ്യവും എല്ലായ്പ്പോഴും പുതുമയോടെ ഓർക്കുന്നു.
ഭാവാനുരക്തസംസക്താം ശുദ്ധഭക്താം പതിവ്രതാമ് । ധന്യാം മാന്യാം ഗൌരവര്ണാം ശശ്വദ്വക്ഷഃ സ്ഥലസ്ഥിതാമ്
ഭാവാനുരാഗത്താൽ ബന്ധപ്പെട്ട, ശുദ്ധഭക്തിയുള്ള, ഭർത്താവിനോടു വിശുദ്ധയായ അവൾ, ഭാഗ്യശാലിയും ആദരണീയയും ഗൗരവർണ്ണയുമായി എപ്പോഴും അവന്റെ വക്ഷസ്ഥലത്തിൽ വസിക്കുന്നു.
പ്രിയാസു പ്രിയഭക്തേഷു സുപ്രിയാം പ്രിയവാദിനീമ് । കൃഷ്ണവാമാങ്ഗസംഭൂതാമഭേദാം ഗുണരൂപയോഃ
പ്രിയരിലും പ്രിയഭക്തരിലും അവൾ ഏറ്റവും പ്രിയങ്കരിയും, മധുരഭാഷിണിയുമാണ്. കൃഷ്ണന്റെ ഇടതുവശത്തു നിന്നു ജനിച്ച അവൾ, അവന്റെ ഗുണത്തിലും രൂപത്തിലും ഒരുപോലെയാണ്.
ഗോലോകവാസിനീം ദേവദേവീം സര്വോപരിസ്ഥിതമ് । വൃഷഭാനസുതാഖ്യാം താം പുണ്യക്ഷേത്രേ ച ഭാരതേ
ഗോലോകത്തിൽ വസിക്കുന്ന ദേവദേവിയായ അവൾ, എല്ലാംക്കാളും ഉയർന്നവളാണ്. വൃഷഭാനുവിന്റെ മകൾ എന്നറിയപ്പെടുന്ന അവൾ, ഭാരതത്തിലെ പുണ്യഭൂമിയിലാണ്.
ഗോപീശ്വരീം ഗുപ്തരൂപാം സിദ്ധിദാം സിദ്ധിരൂപിണീമ് । ധ്യാനാസാധ്യാം ദുരാരാധ്യാം വന്ദേ സദ്ഭക്തവന്ദിതാമ്
ഗോപികളുടെ രാജ്ഞിയായ അവൾ, രഹസ്യരൂപം, സിദ്ധികൾ നൽകുന്നവളും സിദ്ധിരൂപിണിയുമാണ്. ധ്യാനത്തിലൂടെ മാത്രമേ അവളെ പ്രാപിക്കാൻ കഴിയൂ; ആരാധിക്കാൻ ദുഷ്കരയെങ്കിലും സത്യഭക്തർ ആരാധിക്കുന്ന അവളെ ഞാൻ വന്ദിക്കുന്നു.
ധ്യാനേ ധ്യാനേന രാധായാ വ്യായന്തേ ധ്യാനതത്പരാഃ । ഇഹൈവ ജീവന്മുക്താസ്തേ പരത്ര കൃഷ്ണപാര്ഷദാഃ
രാധയെ ധ്യാനത്തിൽ ആഴമായി ചിന്തിക്കുന്നവർ, ഈ ലോകത്തുതന്നെ ജീവന്മുക്തരാകുന്നു; അപ്പുറം കൃഷ്ണന്റെ സേവകരായി അവർ നിലകൊള്ളുന്നു.
ദൃഷ്ട്വാ ബ്രഹ്മാ ച സര്വാദൌ തുഷ്ടാവ പരമേശ്വരീമ് । സ്വയം വിധാതാ ജഗതാം മാതരം വേധസാമപി
അവളെ കണ്ടപ്പോൾ സകലത്തിന്റെ ആദിയിൽ ബ്രഹ്മാവു പരമേശ്വരിയെ സ്തുതിച്ചു; ലോകങ്ങളുടെ സൃഷ്ടികർത്താവും വേദങ്ങൾക്കു പോലും മാതാവുമാണ് അവൾ.
ബ്രാഹ്മോവാച ഷഷ്ടിവര്ഷസഹസ്രണി ദിവ്യാനി പരമേശ്വരി । പുഷ്കരേ ച തപസ്തപ്തം പുണ്യക്ഷേത്രേ ച ഭാരതേ
ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു: പരമേശ്വരിയേ, ഞാന് ആറായിരം ദിവ്യവര്ഷങ്ങള് പുഷ്കരക്ഷേത്രത്തിലും ഭാരതത്തിലെ പുണ്യഭൂമിയിലും കഠിനതപം അനുഷ്ഠിച്ചു.
ത്വത്പാദപദ്മധുരമധുലുബ്ധേന ചേതസാ । മധുവ്രതേന ലോലേന പ്രേരിതേന മയാ സതി
നിന്റെ പാദപദ്മത്തിലെ അമൃതം ആഗ്രഹിച്ച്, അതിന്റെ മധുരം തേടി ചഞ്ചലമായ ഒരു തേനീച്ചപോലെ എന്റെ മനസ്സ് ആകര്ഷിക്കപ്പെട്ടു, സതീ.
തഥാഽപി ന മയാ ലബ്ധം ത്വത്പാദപദ്മമീപ്സിതമ് । ന ദൃഷ്ടമപി സ്വപ്നേഽയി ജാതാ വാഗശരീരിണീ
എങ്കിലും, എനിക്ക് ആഗ്രഹിച്ച നിന്റെ പാദപദ്മം ലഭിച്ചില്ല; സ്വപ്നത്തിലും അതിനെ കാണാന് കഴിഞ്ഞില്ല, വാക്കിന് രൂപം നല്കുന്നവളേ.
വാരാഹേ ഭാരതേ വര്ഷേ പുണ്യേ വൃന്ദാവനേ വനേ । സിദ്ധാശ്രമേ ഗണേശസ്യ പാദപദ്മം ച ദ്രക്ഷ്യസി
വാരാഹഭൂമിയായ ഭാരതത്തില്, പുണ്യമായ വൃന്ദാവനവനത്തില്, സിദ്ധാശ്രമത്തില് ഗണേശന്റെ പാദപദ്മം നീ കാണും.
രാധാമാധവയോര്ദാസ്യം കുതോ വിഷയിണസ്തവ । നിവര്തസ്വ മഹാഭാഗ പരമേതത്മുദുര്ലഭമ്
ഇന്ദ്രിയസുഖങ്ങളില് ആസ്വാദനമുള്ളവര്ക്ക് രാധാ-മാധവരുടെ സേവനം എങ്ങനെ ലഭിക്കും? മഹാഭാഗ്യവതിയേ, നീ മടങ്ങിപ്പോകണം; ഈ പരമലക്ഷ്യം അത്യന്തം ദുർലഭമാണ്.
ഇതി ശ്രുത്വാ നിവൃത്തോഽഹം തപസേ ഭഗ്നമാനസഃ । പരിപുര്ണ തദധുനാ വാഞ്ഛിതം തപസഃ ഫലമ്
ഇതൊക്കെയൊക്കെയായി കേട്ട ശേഷം, എന്റെ മനസ്സ് തകര്ന്നുപോയി, ഞാന് തപസ്സില് നിന്നു വിട്ടുനിന്നു; എന്നാല് ഇപ്പോള് തപസ്സിന്റെ ആഗ്രഹിച്ച ഫലം പൂര്ണമായി ലഭിച്ചിരിക്കുന്നു.
മഹാദേവ ഉവാച പദ്മൈഃ പദ്മാര്ചിതം പാദപദമം യസ്യ സുദുര്ലഭമ് । ധ്യായന്തേ ധ്യാനനിഷ്ഠാശ്ച ശാശ്വദ്രബ്രഹ്മാദയഃ സുരാഃ
മഹാദേവന് പറഞ്ഞു: പദ്മയാല് പുഷ്പങ്ങളാല് ആരാധിക്കപ്പെടുന്ന ആ പാദപദ്മം അത്യന്തം ദുർലഭമാണ്; ബ്രഹ്മാവും ശാശ്വതദേവന്മാരും ധ്യാനനിഷ്ഠരായവരും അതിനെ ധ്യാനിക്കുന്നു.
മുനയോ മനവശ്ചൈവ സിദ്ധാഃ സന്തശ്ച യോഗിനഃ । ദ്രഷ്ടും നൈവ ക്ഷമാഃ സ്വപ്നേ ഭവതീ തസ്യ വക്ഷസി
മുനികളും മനുമാരും സിദ്ധന്മാരും സന്മാര്ഗ്ഗസ്ഥരും യോഗികളും പോലും സ്വപ്നത്തിലും അതിനെ കാണാന് കഴിയില്ല; പക്ഷേ, നീ അവന്റെ ഹൃദയത്തില് വസിക്കുന്നു.
അനന്ത ഉവാച വേദാശ്ച വേദമാതാ ച പുരാണാനി ച സുവ്രതേ । അഹം സരസ്വതീ സന്ത സ്തോതും നാലം ച സംതതമ്
അനന്തന് പറഞ്ഞു: വേദങ്ങളും വേദമാതാവും പുരാണങ്ങളും, സതീ, ഞാനും സരസ്വതിയും പോലും അവനെ എപ്പോഴും സ്തുതിക്കാന് കഴിയുന്നില്ല.
അസ്മാകം സ്തവനേ യസ്യ ഭ്രൂഭങ്ഗം ച സുദുര്ലഭമ് । തവൈവ ഭത്സേനേ ഭീതാശ്ചാവയോരന്തരം ഹരേഃ
ഞങ്ങള് സ്തുതി ചെയ്യുമ്പോള് അവന്റെ കണ്പിളര്ച്ച പോലും കാണാന് അത്യന്തം ദുർലഭമാണ്; ഭത്സേനേ, ഭയത്താല് ഞങ്ങള് ഹരിയില് നിന്ന് അകലെ നില്ക്കുന്നു.
ഏവം ദേവാശ്ച ദേവ്യശ്ചാപ്യന്യേ യേ ച സമാഗതാഃ । പ്രണതാസ്തുഷ്ടുവുഃ സര്വേ മുനിമന്വാദയസ്തഥാ
ഇങ്ങനെ ദേവന്മാരും ദേവിയരും മറ്റു എല്ലാവരും, മുനിമാരും മനുമാരും, എല്ലാവരും നമസ്കരിച്ചു സ്തുതിച്ചു.
ലജ്ജയാ നമ്രവക്ത്രാശ്ച രുക്മിണ്യദ്യാശ്ച യോഷിതഃ । മലീമസം ച ചക്രുസ്താഃ ശ്വാസേന രത്നദര്പണമ്
ലജ്ജയാല് മുഖം താഴ്ത്തി, രുക്മിണിയെയും മറ്റു സ്ത്രീകളും ശ്വാസം കൊണ്ട് രത്നക്കണ്ണാടികള് മങ്ങിയാക്കി.
മൃതതുല്യാ സത്യഭാമാ നിരാഹാരാ കൃശോദരീ । മനസോഽപ്യഭിമാനം ച സര്വ തത്യാച നാരദ
സത്യഭാമ, ജീവന് ഇല്ലാത്തവളെപ്പോലെ, ക്ഷീണിച്ച വയറും ഉപവാസവും കൊണ്ട്, മനസ്സിലെ അഭിമാനം പൂര്ണമായും ഉപേക്ഷിച്ചു, നാരദാ.
ഇതി ശ്രീബ്രഹ്മo മഹാo ശ്രീകൃഷ്ണജന്മഖo ഉത്തo നാരദനാo സിദ്ധാശ്രമതീര്ഥയാത്രാപ്രസങ്ഗേഗണേശപൂജനം ബ്രഹ്മേശശേഷാദികൃതരാധികാസ്തോത്രം നാമ ചതുര്വിംശത്യധികശതതമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ ശ്രീബ്രഹ്മവൈവര്ത്തപുരാണത്തിലെ ശ്രീകൃഷ്ണജന്മഖണ്ഡത്തിലെ സിദ്ധാശ്രമതീർത്ഥയാത്രാവിവരണത്തില് ഗണേശപൂജയും ബ്രഹ്മാവും ഈശനും അനന്തനും മറ്റുള്ളവര് രാധികയെ സ്തുതിച്ച അധ്യായമായ നൂറ്റിരുപത്തിയൊന്നാം അധ്യായം സമാപിച്ചു.
അഥ പഞ്ചവിംശത്യധികശതതമോഽധ്യായഃ നാരദ ഉവാച ഗണേശപൂജനാദേവ രാധാസ്തോത്രാത്പരം വിഭോ । ബഭൂവ കിം രഹസ്യം വാ തന്മേ വ്യാഖ്യാതുമര്ഹസി
ഇനി നൂറ്റിരുപത്തിരണ്ടാം അധ്യായം തുടങ്ങുന്നു. നാരദന് ചോദിച്ചു: ഗണേശപൂജയും രാധാസ്തുതിയും കഴിഞ്ഞ് എന്താണ് രഹസ്യമായി സംഭവിച്ചത്, ഭഗവനേ? അതെനിക്ക് വിശദീകരിക്കണമേ.
നാരായണ ഉവാച ഗശേശപൂജനേ തീര്ഥേ യേ ദേവാശ്ച സമായയുഃ । മുനയശ്ചാപി യോഗീന്ദ്രാ വസന്തോ വടമൂലകേ
നാരായണന് പറഞ്ഞു: ഗണേശപൂജയ്ക്കായി തീര്ത്ഥത്തില് ദേവന്മാരും മുനിമാരും യോഗിശ്രേഷ്ഠന്മാരും വടവൃക്ഷത്തിങ്കല് ഒന്നിച്ചു കൂടിയിരുന്നു.
വസുദേവോ ദേവകീ ച പരമാദരബൂര്വകമ് । പപ്രച്ഛ ശംഭും ബ്രാഹ്മണമനന്തം മുനിപുംഗവാന്
വസുദേവനും ദേവകിയും ഏറ്റവും വലിയ ആദരവോടെ ശംഭുവിനെയും ബ്രഹ്മാവിനെയും അനന്തനെയും മുനിശ്രേഷ്ഠന്മാരെയും ചോദിച്ചു.
ഭവേദ്ഭവാബ്ധിതരണമാവയോരുത്തമാ ഗതിഃ । ശീഘ്രം ബ്രൂത മഹാഭാഗാ ദീനയോര്ദീനബാന്ധവാഃ
ഞങ്ങള്ക്ക് ഭവസമുദ്രം കടന്ന് ഉത്തമഗതി നേടാമോ? മഹാഭാഗ്യശാലികളേ, ഞങ്ങള് ദരിദ്രരാണ്, നിങ്ങള് ദരിദ്രരുടെ സ്നേഹിതരാണ്; ദയവായി അതിവേഗം ഞങ്ങള്ക്ക് പറഞ്ഞുതരൂ.