സര്വാഃ പ്രകൃതിസമ്ഭൂതാ ഉത്തമാധമമധ്യമാഃ
മികച്ചവരും ഇടത്തരംവരും താഴ്ന്നവരുമായ എല്ലാവരും പ്രകൃതിയിൽ നിന്നാണ് ജനിച്ചത്.
മധ്യമാ രജസശ്ചാംശാസ്താശ്ച ഭോഗ്യാഃ പ്രകീര്ത്തിതാഃ
ഇടത്തരം സ്ത്രീകൾ രാജസത്തിന്റെ ഭാഗങ്ങൾ ആണെന്നും, അവ അനുഭവത്തിനായി ഉദ്ദേശിച്ചവയാണെന്നും പറയുന്നു.
അധമാസ്തമസശ്ചാംശാ അജ്ഞാതകുലസമ്ഭവാഃ
താഴ്ന്നവരാണ് തമസിന്റെ ഭാഗങ്ങൾ; അവർ അറിയപ്പെടാത്ത കുടുംബങ്ങളിൽ നിന്നാണ് ജനിക്കുന്നത്.
പൃഥിവ്യാം കുലടാ യാശ്ച സ്വര്ഗേ ചാപ്സരസാം ഗണാഃ
ഭൂമിയിൽ ദുഷ്പ്രവർത്തിനികൾയും സ്വർഗത്തിൽ അപ്സരസുകളുടെ കൂട്ടങ്ങളും,
ഏവം നിഗദിതം സര്വം പ്രകൃതേര്ഭേദപഞ്ചകമ് 2.1.
ഇങ്ങനെ പ്രകൃതിയുടെ അഞ്ചുവിധ ഭേദങ്ങൾ എല്ലാം വിശദമായി പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
പൂജിതാ സുരഥേനാദൌ ദുര്ഗാ ദുര്ഗാര്തിനാശിനീ
ദുർഗ്ഗ, ദു:ഖങ്ങൾ അകറ്റുന്നവൾ, ആദ്യം സൂരഥൻ ആരാധിച്ചു.
തത്പശ്ചാജ്ജഗതാം മാതാ ത്രിഷു ലോകേഷു പൂജിതാ
അതിനുശേഷം, ലോകങ്ങളുടെ മാതാവായി മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും അവളെ ആരാധിച്ചു.
തതോ ദേഹം പരിത്യജ്യ യജ്ഞേ ഭര്തുശ്ച നിന്ദയാ
പിന്നീട്, യജ്ഞത്തിൽ ഭർത്താവിന്റെ നിന്ദ കാരണം അവൾ തന്റെ ശരീരം ഉപേക്ഷിച്ചു.
ഗണേശശ്ച സ്വയം കൃഷ്ണഃ സ്കന്ദോ വിഷ്ണുകലോദ്ഭവഃ
ഗണേശനും, കൃഷ്ണൻ തന്നെ, സ്കന്ദൻ, വിഷ്ണുവിന്റെ അംശത്തിൽ നിന്നുള്ളവനും,
ലക്ഷ്മീര്മങ്ഗലഭൂപേന പ്രഥമേ പരിപൂജിതാ
ലക്ഷ്മിയെ ആദ്യം മംഗലഭൂപൻ ആരാധിച്ചു.
സാവിത്രീ പ്രഥമം ചാപി ഭക്ത്യാ വൈ പരിപൂജിതാ
സാവിത്രിയെ ആദ്യം ഭക്തിയോടെ ആരാധിച്ചു.
ആദൌ സരസ്വതീ ദേവീ ബ്രഹ്മണാ പരിപൂജിതാ
ആദിയിൽ ബ്രഹ്മാവ് സരസ്വതിയെ ആരാധിച്ചു.
പ്രഥമം പൂജിതാ രാധാ ഗോലോകേ രാസമണ്ഡലേ
ഗോളോകത്തിൽ രാസമണ്ഡലത്തിൽ ആദ്യം രാധയെ ആരാധിച്ചു.
ഗോപികാഭിശ്ച ഗോപൈശ്ച ബാലികാഭിശ്ച ബാലകൈഃ
ഗോപികൾ, ഗോപന്മാർ, ബാലികകൾ, ബാലന്മാർ ഇവർ എല്ലാവരും.
തദാ ബ്രഹ്മാദിഭിര്ദേവൈര്മുനിഭിര്മനുഭിസ്തഥാ। പുഷ്പധൂപാദിഭിര്ഭക്ത്യാ പൂജിതാ വന്ദിതാ സദാ।।2.1.
അന്നേ ബ്രഹ്മാവും മറ്റു ദേവന്മാരും മുനിമാരും മനുക്കളും പൂക്കളും ധൂപവും ഭക്തിയോടെ എപ്പോഴും ആരാധിച്ചു, വന്ദിച്ചു.
പൃഥിവ്യാം പ്രഥമേ ദേവീ സുയജ്ഞേന ച പൂജിതാ
ഭൂമിയിൽ ആദ്യം ദേവിയെ സുയജ്ഞൻ ആരാധിച്ചു.
ത്രിഷു ലോകേഷു തത്പശ്ചാദാജ്ഞയാ പരമാത്മനഃ
അതിനുശേഷം മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും പരമാത്മാവിന്റെ ആജ്ഞയാൽ.
കലാ യാ യാഃ സുസംഭൂതാഃ പൂജിതാസ്താശ്ച ഭാരതേ
ഭാരതത്തിൽ ഉദിച്ച എല്ലാ കലകളും ആരാധിച്ചു.
ഏവം തേ കഥിതം സര്വം പ്രകൃതേശ്ചരിതം ശുഭമ്
ഇങ്ങനെ പ്രകൃതിയുടെ എല്ലാ ശുഭചരിതങ്ങളും നിന്നോട് പറഞ്ഞു.
നാരദ ഉവാച വിബോധനാര്ഥം ബോധസ്യ വ്യാസതോ വക്തുമര്ഹസി
നാരദൻ പറഞ്ഞു: അറിവിനായി, വ്യാസന്റെ ജ്ഞാനം നീ പറയണം.
സൃഷ്ടേരാദ്യാ സൃഷ്ടിവിധൌ കഥമാവിര്ബഭൂവ ഹ
സൃഷ്ടിയുടെ തുടക്കത്തിൽ ആദ്യ സൃഷ്ടി എങ്ങനെ ഉദിച്ചു?
ഭൂതാ യാ യാശ്ച കലയാ തയാ ത്രിഗുണയാ ഭവേ
അവളുടെ മൂന്നു ഗുണങ്ങളിലൂടെ ഉണ്ടായ എല്ലാ ജീവികളും.
താസാം ജന്മാനുകഥനം ധ്യാനം പൂജാവിധിം പരമ്
അവരുടെ ജന്മകഥ, ധ്യാനം, ഉത്തമമായ പൂജാവിധി.
ശ്രീനാരായണ ഉവാച വിശ്വേഷാം ഗോകുലം നിത്യം നിത്യോ ഗോലോക ഏവ ച
ശ്രീനാരായണൻ പറഞ്ഞു: എല്ലാവർക്കും ഗോകുലം ശാശ്വതമാണ്, ഗോളോകവും ശാശ്വതമാണ്.
തദേകദേശോ വൈകുണ്ഠോ ലമ്ബഭാഗഃ സ നിത്യകഃ
അത് തന്നെ ഒരു ഭാഗം വൈകുണ്ഠം, അതും ശാശ്വതമാണ്.
യഥാഽഗ്നൌ ദാഹികാ ചന്ദ്രേ പദ്മേ ശോഭാ പ്രഭാ രവൌ
അഗ്നിയിൽ ദാഹം, ചന്ദ്രനിൽ തണുപ്പ്, തളത്തിൽ ഭംഗി, രവിയിൽ പ്രകാശം പോലെ.
വിനാ സ്വര്ണം സ്വര്ണകാരഃ കുണ്ഡലം കര്തുമക്ഷമഃ
സ്വർണം ഇല്ലാതെ സ്വർണക്കാരൻ കുണ്ഡലം ഉണ്ടാക്കാൻ കഴിയില്ല.
നഹി ക്ഷമസ്തഥാ ബ്രഹ്മാ സൃഷ്ടിം സ്രഷ്ടും തയാ വിനാ
അതു പോലെ, അവളില്ലാതെ ബ്രഹ്മാവിന് സൃഷ്ടി സൃഷ്ടിക്കാൻ കഴിയില്ല.
ഐശ്വര്യ്യവചനഃ ശക് ച തിഃ പരാക്രമവാചകഃ 2.2.
ഐശ്വര്യ എന്നത് അധിപത്യത്വം സൂചിപ്പിക്കുന്നു, ശക്തി എന്നത് ശക്തി, ശേഷി എന്നിവയെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.
സമൃദ്ധിബുദ്ധിസമ്പത്തിയശസാം വചനോ ഭഗഃ
ഭഗ എന്നത് സമൃദ്ധി, ബുദ്ധി, സമ്പത്ത്, പ്രശസ്തി എന്നിവയെ സൂചിപ്പിക്കുന്നതാണ്.